YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13205 E.  ,  2024/808 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2506 E., 2023/3310 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sivrihisar Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/213 E., 2023/33 K.

Taraflar arasındaki iş kazası olduğu iddia edilen olaydan kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davalılardan ... vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu ve davalılardan ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin bu başvuruya katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun ise katılma yoluyla istinaf olarak görülmesi mümkün olmadığından reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ...işveren ... Madencilik San ve Tic. A.Ş.’ne devrolan ... Madencilik Nakliyat İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. ’nin davalı ...' e taşere ettiği prefabriklerin dava dışı BGM Şirketi inşaat şantiyesinden alınıp Denizlideki ... (...) Şirketine ait işyerine götürülmesi işi kapsamında 01.05.2014 tarihinde Sivrihisar'daki BGM Şirketi şantiyesinde kamyona prefabrikleri yüklediği esnada ... sevk ve idaresindeki vincin sigortalı ...'e çarpması sonucu sigortalının dengesini kaybederek yüksekten düşmesi ile gerçekleşen iş kazasında, beyin kanaması geçirdiğini ve akabinde bu yaralanmaya bağlı olarak yaşamanı yitirdiğini belirterek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalma üzere eş ..., çocuklar ... ve ... ... için 500,00 TL’şer maddi tazminat ile eş ... için 40.000,00 TL, çocuk ... ... İçin 30.000 TL, ... ve ... için 15.000,00 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle: ortada İşçi işveren ilişişi olmadığı gibi iş kazası da olmadığından İş mahkemesi sıfatıyla davaya bakılmasının mümkün olmadığını, SGK müfettişi tarafından düzenlene raporda da olayın iş kazası olmadığı, 01.05.2014 günü vefat eden ...’nün diğer davalı ... ile iş yaparak belirtilen adresteki prefabrik yapıyı sökerek ve kendilerinin bulduğu bir nakliyeci ile anlaşarak başka bir adrese nakil etmek istedikleri, sökülen parçaların büyük olanların vinç yardımı ile kamyona yüklenmesi için müvekkili ile normal piyasa koşullarında anlaştıklarını, olayda müvekkilinin sorumluluğu olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; görev, husumet, zamanaşımı ve usul itirazlarının olduğunu, müteveffanın ... (...) isimli şirketin bir çalışanı olmadığını, müvekkilinin de anılan şirketin çalışanı olmadığını, müvekkili ile davacıların desteği ...'in davaya konu işi ortak olarak yaptıklarını, bu nedenle olay yerinde alınması gerekli bir önlem varsa dahi iş sahibi olarak ... in sorumluluğunda olduğunu, hatta kazaya neden olan vinci de ...'in ayarladığını, bu nedenle müvekkilinin ...'in işvereni gibi değerlendirmesinin mümkün olmadığını, dava konusu olayda aynı zamanda iş sahibi olan ...' in kendi emniyetini sağlamasının gerekli olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müteveffanın kendisinin kusurlu olduğunu, müvekkilinin hiçbir eyleminin kazaya sebebiyet vermediğini, açıklanan nedenlerle müvekkiline karşı açılan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın öncelikle usulden reddi, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.... Madencilik San ve Tic. A.Ş. vekili davalı ... vekiline katılma yoluyla verdiği istinaf dilekçesinde özetle; ibraz ettikleri hukuki mütalaa çerçevesinde iş bu davanın ... Şirketinin müvekkili şirket tarafından devralınması neticesinde taraflarına yöneltildiğini, haksız davanın reddinin gerektiğini, öncelikle işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, müteveffanın kendi nam ve hesabına çalışan bir kişi olduğunu, diğer davalı ... ile ... şirket arasında asıl - alt işveren ilişkisinin bulunmadığını bu sebeple müvekkili şirketin sorumluluğunun da söz konusu olmadığını müvekkili şirket lehine açılan davanın öncelikle husumet yönünden usulden reddine, ardından haksız ve mesnetsiz açılmış olması sebebiyle esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; dosya kapsamında SGK tarafından iş kazasına ilişkin tespit yapılmadığının müzekkere cevaplarından anlaşılması üzerine davacı vekiline öncelikle 06.10.2022 tarihli celsede, akabinde 08.12.2022 tarihli celsede iş kazası tespit davası açmak ve esasını mahkemeye bildirmek üzere önce kesin olmayan sonra kesin mahiyette süre verildiği ve kesin süre içerisinde iş kazası tespit davasının açılmaması ve mahkemeye bildirilmemesi halinde davanın reddine karar verileceğinin ihtar edildiği halde davacı vekilinin iş kazası tespit davası açmamış olması nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... vekili dilekçesinde özetle; davalılardan Markotek şirketi ile ... arasında işçi işveren ilişkisi bulunduğunu, keza davacıların miras barakanı ile davalı ... arasındaki ilişkinin de işçi işveren ilişkisi olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu haliyle davaya iş mahkemesince bakılması gerekirken usulden ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2.... Madencilik San ve Tic. A.Ş. vekili davalı ... istinafına katılma yoluyla sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; davacıların miras bırakanı ile davalı şirket arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle müvekkili şirket bakımından davanın esastan reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince davacı tarafa kuruma başvuruda bulunarak iş kazasının tespitini talep etmesi hususunda süre verilmesi kurumun olayın iş kazası olmadığına dair sonuca varması halinde ise mahkemede tespit davası açması hususunda süre vermek yerine direkt mahkemeye tespit davası için başvurulması bakımından süre verilerek kesin süre içerisinde dava açılmadığından bahisle davanın usulden reddine karar verilmesi hatalı ise de davacı tarafın istinaf talebi bulunmaması ve davalı ... vekilince davaya iş mahkemesi sıfatıyla bakılarak esastan karar verilmesi gerektiği belirtilerek istinaf başvurusu yapılmış olup, mahkemenin iş mahkemesi sıfatıyla karar vermesi, iş kazasına dayanılarak açılan davada olayın iş kazası olduğuna dair önsorun davacı tarafça çözüme kavuşturulamamakla davanın esasına girilmeksizin usulden davanın reddedilmesinde hata bulunmaması karşısında davalı vekilinin istinaf başvurusunun yerinde görülmediği belirtilerek HMK'nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, davalı ... Madencilik Şirketi vekilinin ise kendi yönünden süresinde bağımsız istinaf kanun yoluna başvurmadığından davacı lehine kazanılmış hak doğmuş bulunması ve diğer davalının istinaf başvurusuna katılma yoluyla istinaf başvurusu yapması mümkün olmayacağından istinaf dilekçesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'u 347,348/1 maddesi gereğince reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; öncelikle diğer davalı ... ile ... firması arasında asıl - alt işverenlik ilişkisi değil doğrudan işçi- işveren ilişkisi olduğunu, dosyaya sunulan uzman raporunda da ... ile davalı ... arasındaki ilişkinin irdelendiğini dosyada dinlenen tanık ifadeleri, hatta ...'ün karakol ifadesinde dahi dava konusun işi davalı ...'ün diğer davalı ... Madencilik Şirketi adına yaptığı, talimatları bu firma yetkilisinden aldığı, bir başka ifade ile ... ile ... Firması arasında, uzman raporunda belirtilen işçi - işveren ilişkisi olması için gerekli olan hiyerarşi şartının mevcut olduğunu, davalı ...'ün de olayın hemen akabinde karakol ifadesinde bu gerçeklikleri kabul eder nitelikte ifade verdiği halde, daha sonra verdiği ifadelerde diğer davalı ... firması ile anlaşarak bu firmanın talepleri doğrultusunda değiştirdiğini, bu nedenle davalı ...'ün diğer davalı ... firmasını koruma güdüsü ile ifadelerini değiştirmesinin davanın sonucunu değiştirmeyeceğini, gerek iş bu dava dosyasında gerekse davaya konu olayın ceza dosyasında dinlenen tanıkların tamamının maktul ...'nün yevmiye usulu gündelik işlerde çalıştığını açıkça ifade ettiğini, nitekim diğer davalı ...'ün de olaydan sonra maktulün yakınlarına maktul ...'in yevmiyesi olan 200,00 TL'yi ödediğini, bu kapsamda davalı ... dava konusu işi yaparken maktul Sükrü Döner'i gündelik işçi olarak yanında çalıştırdığı sabit olduğundan davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken usulden redde karar verilmesinin yerinde olmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, zararlandırıcı olayın kurum tarafından iş kazası olarak tespit edilmemesi nedeniyle verilen usulden ret kararının yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, "Bilirkişi raporuna itiraza" ilişkin 281 inci maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre mahkemece verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerin, istinaf sebepleri olarak da ileri sürülmüş olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararında değerlendirilerek istinaf sebeplerinin esastan reddine karar verildiği, bu kapsamda ileri sürülen temyiz sebeplerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemesi ve aleyhe bozma yasağı da gözetilerek temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

2.Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ...'a yükletilmesine

3. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.