YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12719 E.  ,  2024/735 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/925 E., 2023/955 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/381 E., 2022/8 K.

Taraflar arasındaki aidiyet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 1988/2 döneminde 20 gün, 1988/3 döneminde 80 gün, 1989/1 döneminde 80 gün hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız olarak açılan davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile davacının davalı işyerinde 1988 yılı ikinci döneminde 20 gün, 1988 yılı 3.döneminde 80 gün, 1989 yılı birinci döneminde 80 gün olmak üzere toplam 180 gün çalıştığının ve davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.08.1988 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Fer'i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, yeterli araştırma ve inceleme yapılmaksızın hüküm kurulduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına davalı işveren tarafından düzenlenmiş işe giriş bildirgesinin bulunmadığı, davalı işyeri ortağı ... adlı işyerinden bildirim yapıldığı, adı geçen kişiye ait işyeri kaydının olmadığı ancak ticaret sicili gazetesinde...'nün davalı şirket ortağı anlaşıldığı, .... sicil numaralı işyeri bordrolarının 1988 yılı ikinci döneminde 20 gün, 1988 yılı 3.döneminde 80 gün, 1989 yılı birinci döneminde 80 gün ... adına hizmet bildiriminin yapıldığı ancak sigorta numarası, doğum tarihi, baba adı.. gibi bilgilerin yer almadığı, Kuruma yapılan başvuruda; nüfus kayıtlarında 1969 d'lu baba adı ... olan birden fazla... isimli kişi olması sebebiyle hizmetlerin davacıya hasredilemediğinin bildirildiği, mahkemece kayıtlara geçen tanıkların dinlenildiği ve nizalı dönemde çalışan kişinin dosya davacısı olduğunun bildirildiği, bordrolarda bildirim olması nedeni ile hak düşürücü sürenin işlemeyeceği anlaşılmakla istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının davalı nezdinde 1988/2 döneminde 20 gün, 1998/3 döneminde 80 gün ve 1989/1 döneminde 80 gün hizmetlerin kendisine aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi hükümleridir.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 inci maddesi uyarınca 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anılan Kanun'un 6 ıncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduklarından özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava, aidiyet davasıdır. Davacı, davalı iş yerinde 1988/2 döneminde 20 gün, 1988/3 döneminde 80 gün, 1989/1 döneminde 80 gün olarak dava dışı ... adına bildirilen hizmetlerinin kendi adına tespitini talep etmiştir. Mahkemece, bordro tanıkları beyanları alındığı sırada duruşma salonunda hazır bulunan davacının ... olduğunu ve birlikte çalıştıklarını beyan etmişler, davaya konu günleri bildiren ... isimli ....sicil numaralı iş yerinin davalı iş yeri ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulüne karar verilmiştir.

Dava niteliği itibarıyla ... adına kuruma bildirilen hizmetlerinin davacıya ait olup olmadığının tespitine yönelik aidiyet davası olup kurum davalı sıfatına haiz olması gerekirken davanın hizmet tespiti gibi kabul edilerek feri müdahil olarak gösterilmesi hatalıdır.

Kuruma bildirilen dönem bordrolarında iş veren olarak dosyanın davalısı olan ... İnşaat Tic Ltd Şti görünmemesine rağmen bu şirket aleyhine hüküm kurulması ve davacı talebinde bildirilen sigortalılık sürelerinin kendisine aidiyetinin tespitini talep etmesine rağmen, başlangıç tespitine de karar verilmesi hatalıdır.

Dosyadaki belgelerden davacıyı çalıştıran işverenin tespit edilerek bu iş verenden davacının iş yeri sicil dosyaları celp edilmelidir. Aidiyet tespiti davalarında hak kaybına sebep olmamak ve gerçek çalışanın tespitini sağlamak amacıyla davacıdan başka ... isimli şahıslar bulunup bulunmadığı gerek Kurumdan gerekse nüfustan talep edilmeli, başka ... varsa Kurumdan bu şahısların sicil dosyaları celp edilmelidir. Davacıyı çalıştıran iş veren hakkında dönemde denetim ya da müfettiş raporunun varlığı sorulmalı, varsa dosyaya celp edilmelidir.

Dosyada bu şekilde elde edilen deliller değerlendirilerek, tespit edilen diğer ... isimli kişiler tanık olarak dinlenilmeli, davacının talepleri hususunda beyanları alınmalı, gerçek çalışma olgusu hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak şekilde tespit edilerek talebe uygun olarak karar verilmesi gerekirken eksik ve hatalı araştırmayla verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.