YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/12219 E.  ,  2024/814 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/339 E., 2023/900 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 18. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/1266 E., 2022/381 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı ... İnşaat Taah. ve San. Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında kısmen kabul ve kısmen redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... İnşaat Taah. ve San. Tic. A.Ş. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle beraber her bir davacı yönünden hüküm altına alınan tazminat alacaklarının ayrı ayrı duruşma sınırı altında kalması nedeniyle duruşma isteminin reddine karar verilerek; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin desteği sigortalı ...'in Türkmenistan Türkmenbaşı şehrinde davalılardan ... İnş. Taah. ve San. Tic. A.Ş'nin alt işvereni olan ... Makine İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin inşaat ve montaj işlerini üstlendiği gemi iskelesinin kapalı hangar inşaatına ait şantiyede işverenlerin tam kusurlu olarak sebebiyet verdikleri iş kazası sonucunda 31.08.2012 tarihinde vefat ettiğini, olay tarihinde muris ile iş arkadaşı kapalı hangar inşaatı tesisine dikilen kolonların kuzey tarafında henüz bitiremedikleri kolonun 7 nci katına ait işleri tamamlamak üzere saat 17:00 sıralarında sepeti vinç yardımı ile yukarı çıkardıkları ancak işlere henüz başlamadan kullandıkları emniyet kemerinin kancasının sepete uymaması nedeni ile bu emniyet tedbirini almaya çalışırken 9 metre yükseklikten beton zemine düşerek ağır yaralandığını ve birkaç saat sonra vefat ettiğini, yük taşıma vinçleri ile işçilere iş yaptırıldığını ve bunun da denetimi yapılmadığını, kazaya sebebiyet veren vincin eski model olduğunu, vinç operatörlüğü için işçilere herhangi bir eğitim verilmediğini ve belgelerinin olmadığını, iş güvenliği için verilen emniyet kemerinin ucundaki halkanın vinç sepetine uyumlu olmadığını, beyan ederek; fazlaya dair haklarının saklı kaymak kaydıyla ve olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ... eşi ... için 130.000 TL destekten yoksun kalma, davacı ... için 2.500,00 TL destekten yoksun kalma, davacı ... için 8.500,00 TL destekten yoksun kalma, davacı ... için 130.000,00 TL destekten yoksun kalma olmak üzere toplam 154.000,00 TL maddi tazminat ve ... eşi ... için 100.000,00 TL manevi tazminata davacı ... için 100.000,00 TL manevi tazminat, davacı ... için 100.000,00 TL manevi tazminat davacı ... için 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 400.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Davacılar vekili maddi tazminat istemlerini eş ... için 339.256,74 TL’ye, çocuk ... için 13.568,46 TL’ye, çocuk ... için 15.843,25 TL’ye ve çocuk ... için 24.638,72 TL’ye artırmıştır.

II. CEVAP
1.Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ...'nin taşeronu olan diğer davalının gözetimi altında çalıştığını, bu sebeple huzurdaki davada müvekkiline yöneltilebilecek bir husumetin bulunmadığını, müteveffanın gerekli eğitimleri almış olduğunu, kaza anında da üzerinde koruyucu ekipmanlarını kullandığının tespit edildiğini, müvekkili tarafından tüm koruyucu önlemlerin alınmasına ve yükümlülükler yerine getirilmesine rağmen bu talihsiz olayın meydana geldiğini, müteveffanın diğer davalı olan taşeronun işçisi olduğunu ve diğer davalının gözetimi altındayken bu talihsiz olayın meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinden diğer davalı ... müteveffanın sorumlu olduğunu, müteveffanın vinç üzerine çıkmasına dair bir talimat almamasına rağmen vinç üzerine çıktığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusuru olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... Makina İnşaat Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı SGK tarafından davacılara ödeme yapıldığını, bu nedenle Gebze 3. İş Mahkemesinin 2014/92 Esas sayılı dosyası ile rücuan tazminat talep edildiğini, anılan rücu davasının sonucunun bekletici mesele yapılmasını, ... A.Ş. tarafından üstlenilen işte müvekkili şirketin alt işveren olduğunu, ... adına vinçlerle ilgili kısımdan sorumlu personelin ... isimli çalışan olduğunu, müteveffaya vinci kullanması için izin veren kişinin de bu kişi olduğunu, müvekkili şirketin şantiye şefi...'in müteveffaya vinç kullanması talimatı vermediği, aksine vinç kullanmadan profillerden basamak yaparak çalışmasını söylediği, müteveffanın işe alınmadan önce ağır ve tehlikeli işlerde çalışabileceğine dair sağlık raporu istendiğini, yine işe başladıktan sonra müteveffaya oryantasyon, sivil savunma ve iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verildiğini, müteveffanın şirkette 6 yıl çalıştığını ve tecrübeli bir işçi olduğunu, kaza günü gerekli iş güvenliği eğitimleri verildiğini ve gerekli malzemelerin teslim edildiğini bu kapsamda müvekkilinin kusuru olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararında özetle; dava konusu olayın 31.08.2012 tarihinde, davalı asıl işveren ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş.'nin Türkmenistan Balkan Bölgesi Türkmenbaşı Şehri Avaza Ulusal Turistik Bölgesinde yapımı devam eden inşaat tesisinde çelik konstrüksiyon yapım ve montaj işlerini üstlenmiş olan diğer davalı alt işveren ... Makina İnşaat Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti.'nin sigortalı elemanlarından montaj ustası ..., iş arkadaşı Davran Kalandarov ile birlikte sepetli vincin sepetinde bulundukları esnada, sepeti sabit tutmaya yarayan zincirin baklalarından birinin kırılarak zincirin kopması akabinde sepetin ters dönmesi şeklinde meydana geldiği, SGK tarafından dava konusu kazanın iş kazası olarak tespitinin yapıldığı, 29.01.2018 tarihli kusur raporuna göre; kazanın iş kazası olduğu ve meydana gelmesinde; davalı asıl işveren ... Şirket ile davalı alt işveren ... Şirketinin müştereken ve müteselsilen %100 oranında asli kusurlu oldukları, müteveffanın ise kusurunun bulunmadığının belirtildiği, taraf itirazları üzerine alınan 19.07.2018 tarihli ek kusur raporunda da davalı şirketlerin %50 'şer olmak üzere toplamda %100 kusurlu olduklarının yinelendiği, raporun içeriği itibariyle hüküm kurmaya denetimli ve elverişli görüldüğü, rapor doğrultusunda 21.03.2022 tarihli ek hesap raporunda emsal ücret ortalaması baz alınarak yapılan hesaplamanın hüküm kurmaya denetimli ve elverişli görüldüğü: eş ...'in zararının 339.256,74 TL, kızı ...'in zararının 13.568,46 TL, kızı ...'in zararının 15.843,25 TL, kızı ... Ötgen'in zararının 24.638,72 TL olarak dava dilekçesinde istenen miktarın kaza tarihinden bakiyesinin ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat talepleri yönünden ise davacılar murisinin yaşı, hak sahiplerinin elem ve ızdırabı, tazminat isteminin sebepsiz zenginleşme aracına dönüşmemesi gerektiği hususları bir arada değerlendirilerek kısmen kabulüyle eş lehine 40.000,00 TL, çocuklar lehine 20.000,00 TL'şer manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuş, davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin ise bu istinaf başvurusuna cevapla katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosya kapsamına ekonomik sosyal durumlarına göre müvekkillerine az miktarda manevi tazminat takdir edildiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; maddi tazminatın hesabında bakiye ömür tablosu olarak PMF 1931 tablosu yerine TRH 2010 tablosu esas alınmasının hatalı olduğunu, davacı eşin bakiye ömrünün tespitinde kendisinin davacıya göre daha büyük olduğunun dikkate alınmadığını, eşin evlenme ihtimali oranının AYİM tablosu gereğince %9 olarak esas alınması gerektiğini, çocuk destek sürelerinin hatalı belirlendiğini, ... Makina Ltd. Şti. tarafından müteveffanın ailesine ödenen 12.500 TL bedelin tazminattan tenzili gerektiğini, baba yönünden yapılan hesapta gelirin dikkate alınması gerektiğini, tüm hesap süresince yurtdışında elde ettiği kazanç düzeyinde hesap yapılmasının hatalı olduğunu, yurt dışı ücretinin hizmet sözleşmesinde yazılı tutar olarak dikkate alınması gerektiğini, müvekili tarafından iş sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmasına karşın işçinin işini kendisine verilen talimatların dışına çıkarak gerekli özen ve dikkat altında yapmadığından zarar ile iş arasındaki illiyet bağınının kesildiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; somut olayda iş sağlığı ve güvenliği konusunda uzman ehil bilirkişi heyetinden rapor alındığı, davalıların asıl ve alt işveren olarak müştereken ve müteselsilen % 100 oranında kusurlu olduğu, müteveffanın ise kusursuz olduğunun tespit edildiği, SGK tarafından davalılar aleyhine açılan rücuen tazminat dosyasında da davalıların %100 oranında kusurlu kabul edildiğinden kusura dair davalı istinaf itirazların yerinde olmadığı, dosyada maaşın SGK kayıtlarından daha yüksek olduğunu ispatlar sendika araştırmaları haricinde bir delil olmaması, bu durumda mahkemece SGK kayıtlarına itibar edilerek murisin maaşının asgari ücretin 1,77 katı olarak kabul edilen ikinci seçeneğe göre hüküm kurulması gerekirken, aksi yöndeki kabulün dosya kapsamı itibariyle hatalı olduğunu, aynı zamanda davacı eşin hükme esas alınan rapor tarihinde (21.03.2022) 48 yaşında olup, yine rapor tarihinde 18 yaşından küçük çocuğu bulunmadığı, AYİM tablosuna göre evlenme şansı %2 olduğu halde hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda davacı eşin evlenme şansı dikkate alınmadan hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu bu hususlar haricinde davalı vekilinin hesaba yönelik istinaf dilekçesindeki itirazlarının yerinde olmadığı, davacı vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik istinaf itirazları nedeniyle ise; somut olayın özellikleri gözetildiğinde; davacıların herbiri lehine takdir edilen manevi tazminatların ayrı ayrı az olduğu belirtilerek manevi tazminatın yeninden belirlenmesine karar verilerek; davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüne, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1,b-2 nci maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacıların destekten yoksun kalma tazminat talepleri yönünden davanın kısmen kabulü ile eş ... için 322.281,90 TL destekten yoksun kalma tazminatının 130.000,00 TL'sinin kaza tarihi olan 31.08.2012 tarihinden itibaren, bakiye kısmının ise ıslah tarihinden itibaren, çocuk ... için 5.306,92 TL destekten yoksun kalma tazminatının 2.500,00 TL'sinin kaza tarihi olan 31.08.2012 tarihinden itibaren, bakiye kısmın ise ıslah tarihinden itibaren çocuk ... için 9.904,49 TL destekten yoksun kalma tazminatının 8.500,00 TL'sinin kaza tarihi olan 31.08.2012 tarihinden itibaren, bakiye kısmın ise ıslah tarihinden itibaren, çocuk ... için 14.893,04 TL destekten yoksun kalma tazminatının 13.000,00 TL'sinin kaza tarihi olan 31.08.2012 tarihinden itibaren, bakiye kısmın ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline;
davacıların manevi tazminat talepleri yönünden davanın kısmen kabulü ile eş ... için 80.000,00 TL çocuk ... için 60.000 TL, çocuk ... için 60.000,00 TL ve çocuk ... için 60.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 31.08.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekili dilekçesinde özetle; maddi tazminatın hesabında bakiye ömür tablosu olarak PMF 1931 tablosu yerine TRH 2010 tablosu esas alınmasının hatalı olduğunu, davacı eşin bakiye ömrünün tespitinde kendisinin davacıya göre daha büyük olduğunun dikkate alınmadığını, eşin evlenme ihtimali oranının AYİM tablosu gereğince %9 olarak esas alınması gerektiğini, çocuk destek sürelerinin hatalı belirlendiğini, ... Makina Ltd. Şti. tarafından müteveffanın ailesine ödenen 12.500 TL bedelin tazminattan tenzili gerektiğini, baba yönünden yapılan hesapta gelirin dikkate alınması gerektiğini, tüm hesap süresince yurt dışında elde ettiği kazanç düzeyinde hesap yapılmasının hatalı olduğunu, yurt dışı ücretinin hizmet sözleşmesinde yazılı tutar olarak dikkate alınması gerektiğini, müvekili tarafından iş sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmasına karşın işçinin işini kendisine verilen talimatların dışına çıkarak gerekli özen ve dikkat altında yapmadığından zarar ile iş arasındaki illiyet bağınının kesildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. "Katılma yoluyla istinaf" açısından aynı kanunun 348 inci maddesidir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 818 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 2 ve 7 nci maddeleri gereğince uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55 ve 420 nci maddesi hükümleridir. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, " İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 04.12.1973 tarih ve 7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükte bulunan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü maddeleridir.

3. Değerlendirme
A) Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin davacılar lehine ayrı ayrı hükmedilen manevi tazminatlara ve ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Somut olayda maddi ve manevi tazminatların birbirlerinden bağımsız ve ayrı birer dava olarak Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olan 25.05.2023 tarihi itibariyle geçerli kesinlik sınırı olan 238.730 TL'nin altında olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda davacıların her biri lehine hükmedilen manevi tazminatlar ile davacılardan .... ve ... lehlerine ayrı ayrı hükmedilen maddi tazminatların kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla anılan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının kesinlikten reddine karar verilmiştir.

B) Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle; HMK'nın 110 uncu maddesi kapsamında davacıların her bir tazminat talebinin ayrı birer dava olduğu, bu kapsamda davacıların istinaf konusu yapmadığı bir tazminat hükmüne yönelik davalı tarafça katılma yoluyla istinafa başvurusunda bulunulamayacağı açıktır. Somut olayda da davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına karşı süresi içerisinde istinaf başvurusunda bulunmadığı, davacılar vekilnini manevi tazminat hükümlerine yönelik istinaf başvurusu üzerine katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davalı tarafın maddi tazminatı katılma yoluyla istinafa getirmesinde hukuki yararı olmamakla beraber, Bölge Adliye Mahkemesi kararında bu husus gözetilmeden, davalı vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik istinaf itirazlarının da kısmen kabulü ile hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Ne var ki davacı tarafça temyiz başvurusunda bulunulmadığı ve aleyhe bozma yasağı kapsamında inceleme yapılamasının mümkün olmaması ve Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmakla davalı vekilinin anılan hükme yönelik temyiz başvurusunda bulunmakta hukuki yararı olduğu, ancak anılan hükümde usuli kazanılmış haklara aykırı bir yön bulunmadığı da gözetilerek, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile davacı ... lehine kurulan maddi tazminat hükmünün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin davacılar lehine ayrı ayrı hükmedilen manevi tazminatlara ve ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE,

2. Davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş. vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda yazılı harcın davalı ... İnşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş.'ne yükletilmesine,

4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.