YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2022/11555 E.  ,  2024/880 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/3436 E., 2022/810 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/496 E., 2021/125 K.

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe giren sigortalının asıl ve birleşen maddi tazminat ile manevi tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalılardan ... Kargo A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, 2003 yılından 2012 yılına kadar davalı ...Ş'nin .... şubesinde şoför olarak çalıştığını, 2012 yılında firmanın kiralık (taşeron) araçlarla çalışmaya başlayınca diğer davalı ...'ya ait araçlarla ve onun sigortalı çalışanı olarak yine davalı ... firmasının .... şubesinde şoför olarak çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin son ücretinin net 1.225,00 TL olup ayrıca yemek ve servis sosyal haklarından faydalandığını, çalışma süresince müvekkilin aracını akşamdan ... Kargo ... Bölge Müdürlüğüne bıraktığını ve sabah da yüklenmiş ve mühürlenmiş olarak teslim aldığını, normal şartlarda müvekkilinin sadece şoför olarak çalıştığını ve yükleme indirme işi yapmadığını, 13.12.2013 günü ise yılbaşı kargo yoğunluğu nedeni ile işlerin yetiştirilemediğini ve daima akşam yapılan yükleme ve indirme işinin gündüzün de yaptırılmadığını, saat 14:00 sıralarında müvekkilinin.....'ten aldığı çerez paletlerini ... Kargo Bölge Müdürlüğü depolarına getirdiğini ancak firma tarafından yükleme ve indirme işi, yoğunluk nedeni ile yükleme elemanları yetişmeyince şoförlerden istendiğini, müvekkilinin de kendi arabasındaki çerez paletlerini şef ... ile Bölge Müdürlüğünde bizzat indirmek zorunda kaldığını, bu sırada müvekkilinin arabasının üstüne çıktığını, şef ...'in de forklift ile öndeki ilk iki paleti indirdiğini, ancak forkliftin kollarının arkadaki paletlere ulaşamayınca ...'in müvekkilinden paletleri halatla forkliftin kollarına bağlamasını istediğini ve çekerek öne getireceğini bildirdiğini, müvekkilinin ise halatı palete bağladığını ve gevşekliğini giderip forklifte bağlamaya çalışırken halat kancasının paletten kurtulduğunu ve müvekkilin kamyon kasasından beton zemine düşerek sağ kalça kemiğini kırdığını, yemek ve servis sosyal haklarının davalı ... şirketince karşılandığını, bu şekilde her iki davalının da müvekkilinin asıl ve alt işverenleri konumunda olduğunu, meydana gelen kazadan her iki davalının da müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 1.000,00 TL maddi tazminat ile 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili; müvekkilinin dava konusu iş kazası ile ilgili olarak ... Kargo Şirketi ve ... aleyhine açtığı 2014/496 Esas sayılı dosyada, davalı ...Ş'nin verdiği cevapta şirketlerin acentesi olan davalı ...'in "Bağımsız Acente" olarak işletmekte olduğu ... acentesinde çalıştığını ve kaza geçirdiğini, acentenin bağımsız tacir sıfatında olduğunu, şirkete husumet yöneltilemeyeceğini beyan ettiğinden gelişen bu durum karşısında ... aleyhine davayı açtıklarını ve ... 2. İş Mahkemesinin 2014/496 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiğini belirterek aynı taleplerde bulunmuştur.

3.Davacı vekili 01.07.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi tazminat talebini 136.260,20 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkili ... ile diğer davalı .... İçi Kargo şirketinin 16.01.2012 tarihli Taşıt Sözleşmesine istinaden .... plakalı kamyoneti ile sözleşme gereğini ifa ettiğini, müvekkilinin bu sözleşme uyarınca diğer davalıya ait kargoları belirlenen güzergahlarda alıcı ve varış birimlerine teslim etmekle yükümlü olduğunu, ayrıca işçinin servis yardımının bir kısmı müvekkili tarafından, bir kısmının ... Kargo tarafından karşılandığını, işçinin ... Kargo'dan da emir ve talimat aldığını, davaya konu kazanın ise müvekkilinin egemenlik alanı ve otoritesi dışında, ana merkezde (... Bölge Müdürlüğü) meydana geldiğini, ... İçi Kargo'nun emir ve talimatları ile sözleşme gereği, ana merkezde sürücülerin indirme ve bindirme yapmalarının yasak olduğunu, kazanın meydana geldiği ana merkezde kargoların indirilip bindirilmesine ilişkin tüm sorumluluğun ... Kargo şirketinde olduğunu, hukuki sorumluluğun da sözleşmeye aykırı olarak işçiye talimat veren diğer davalıda olduğunu, işçinin görevinin ... Kargo ... Şubesinden yüklü ve mühürlü olan aracı alıp, ana merkeze götürmek olduğunu, araç kullanmak dışında yük indirme gibi bir görevi olmadığını, kazaya uğranıldığı sırada yapılan işin ... Kargo'nun işi olup, forklift gibi iş makinalarını kullanmaya yetkili ve ehliyetli ... Kargo işçileri tarafından yapılması gerektiğini, ....plakalı aracın diğer davalı tarafından sadece Kestel Organize San. Bölgesi ve ..... Holding’e ait malların taşınması amacıyla .....'ten kiralandığını, dolayısıyla kazaya uğrayan işçinin, kaza sırasında müvekkilin işini yaptığının kabulünün mümkün olmadığını, kaldı ki davacının çalışmakla yükümlü olduğu müvekkile ait aracı, yükü indirilirken kazaya uğradığı aracın şoförü ile değiştirmesinin bir anlamda işyerini terk etmesi iş sözleşmesinin feshi olarak dahi yorumlanabilecekken, müvekkilinden işbu dava ile talepte bulunmasının kötü niyetli bir davranış olduğunu, 100.000 TL manevi tazminat talebinin fahiş olup zenginleşme amacı taşıdığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili şirketin değil, diğer davalı işverenin sigortalı çalışanı olduğunu, her türlü sosyal hak ve alacaklarından diğer davalı tarafın sorumlu olduğunu, husumet itirazları bulunduğunu, öte yandan davacının kiralık araç sürücüsü olarak çalıştığını iddia ettiği işyerinin müvekkili şirkete ait olmadığını, bu işyerinin müvekkili şirketin ..... ...'e ait olduğunu, ...'in bağımsız tacir sıfatını haiz olduğunu, müvekkili şirkete ait bir işyerinde çalıştığına ilişkin iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen davada davalı ... vekili, cevap dilekçesinde; müvekkilinin ... Kargonun ..... Şubesinin bağımsız bir acentesi olup, davacının müvekkili yanında işçi olarak 08.04.2005-31.10.2012 tarihleri arasında çalıştığını, 31.10.2012 tarihinde 1475 sayılı Kanun'un 14/1-5.maddesi gereğince tazminatları da ödenmek suretiyle iş akdinin sonlandırıldığını, davacının müvekkili yanından ayrıldıktan sonra ... iline gittiğini, başka işlerde çalıştığını, müvekkili ile herhangi bir irtibatı kalmadığını, müvekkilinin ... Kargonun ... Şubesi acentesi iken, ... Kargonun kargoların taşınması amacıyla müvekkilinin inisiyatifi dışında diğer davalı ... ile anlaştığını, olay günü müvekkiline ait acenteden alınan kargo paketlerini teslim etmek üzere ... Kargonun toplanma merkezine götüren davacının kaza geçirdiğini, olayın meydana geldiği yerin müvekkilinin acentesi değil ... Kargonun merkezi olduğunu, davacının müvekkili çalışanı olmayıp, aralarında herhangi bir hizmet akdi bulunmadığını, davacının ...'nun çalışanı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... hakkında açılan birleşen davanın pasif husumet yokluğu sebebi ile reddine, diğer davalılar hakkındaki ilk davanın kısmen kabulü ile 136.260,20 TL maddi tazminat (taleple bağlı kalınarak) ile takdir olunan 70.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 13.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ...Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının maddi tazminat talebinde fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, manevi tazminat talebinde fazlaya ilişkin isteklerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ...Ş vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davalının, gerçek işveren olmakla birlikte görünürde de asıl işveren pozisyonunda olduğunu, müvekkilinin 2012 yılında davalı ... adına sigorta ettirilmiş ise de; davalılar yanındaki çalışma hayatının başından sonuna kadar davalı ... tarafından işletilen ... Kargo A.Ş.' nin ... şubesinde çalışmış olup, tüm emir ve talimatları ...'den aldığını, ancak 2012 yılında ...’in yaptığı kargo taşıma işinde ... isimli kişiden araç kiraladığını, ancak asıl işveren olmaya devam ettiğini beyan ederek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde, husumet itirazlarının bulunmadığını, müvekkili şirketin acenteleri üzerinde denetimsel ve yönetimsel yetkisi bulunmadığını, huzurdaki davada, müvekkili şirketin esasen davalı taraf sıfatını haiz olmadığını, davacıya atfedilen %20 kusur oranının kabulünün mümkün olmadığını beyan ederek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının, davalı ... şirketine ait işyerinde hizmet alımı yoluyla iş üstlenen alt işveren ... işçisi olarak çalışması, yukarıda anılan yasal düzenlemeler uyarınca davalı ... şirketinin asıl işveren, diğer davalının ise alt işveren sıfatıyla davacının tüm çalışma döneminden ve ödenmeyen işçilik alacaklarının tamamından sorumlu olduğu bu nedenle husumete yönelik istinaf nedeninin yerinde görülmediği, Mahkemece hükme esas alınan 31.10.2018 ve 24.07.2019 tarihli kusur raporlarının, kaza tarihi itibarıyla uygulanması gerekli 6331 sayılı Kanun ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlendikleri, birbirlerini doğruladıkları, gerekçeli, hüküm tesisine elverişli ve yeterli oldukları, kusur oranlarının dayanakları belirtilmek suretiyle tespit edildiği anlaşıldığından Mahkemece “kazanın meydana gelmesinde davalı alt işveren ...'nun % 40, davalı asıl işveren ... Kargo şirketinin %40 ve davacı işçinin %20 oranında kusurlu bulunduklarının kabulünde bir isabetsizlik görülmediği, davacının maluliyet oranı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunduğu, somut olayda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinden alınan 21.07.2016 tarihli raporda davacının % 33 oranında sürekli iş göremezliğe girdiğinin belirtildiği ve Mahkemece bu oran üzerinden değerlendirme yapıldığı, davalı ... vekili istinaf dilekçesinde davacının maluliyet oranına itiraz ettiği ancak davacının maluliyet tespitine ilişkin ilgili raporun 09.05.2017 tarihli duruşmada okunup açıklandığı, davalı şirket vekilinin rapor hakkında beyanda bulunarak raporda aleyhe olan hususları kabul etmediklerini beyan ettiği, bu oturumu takip eden iki haftalık kesin süre içerisinde maluliyete ilişkin ayrıca ve açıkça itirazda bulunmadığı, ilk açık itirazın ise 26.11.2018 tarihinde, süresinden sonra yapıldığı anlaşıldığından davalının maluliyete yönelik istinaf talebinin yerinde görülmediği gerekçeleriyle, davacı vekili ile davalı ... İçi Kargo A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İçi Kargo A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... İçi Kargo A.Ş. vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle sürekli iş göremez durumuna giren sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi, 6331 sayılı Kanun'un ilgili hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, temyiz edilen hususların kapsam ve nedenlerine göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının (... Kargo) ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.