KONYA 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.
T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI :
VEKİLLERİ :
ÖNCEKİ DAVALI:
DAVALILAR : 1- ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ :
2- ...
VEKİLİ :
BİRLEŞEN KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN
... E. - ... K. SAYILI DOSYASINDA ;
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI : ...
VEKİLİ :
DAVA : MENFİ TESPİT ve İSTİRDAT
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :

Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili 27/05/2013 tarihli dava dilekçesi ve 13/06/2014 tarihli dilekçesi başta olmak üzere diğer dilekçeleriyle ; davacı şirket ile davalı şirket (... . Tic. A.Ş.) arasında, 04/06/2012 tarihinde 1 itfaiye aracının 375.000 TL. bedelle ve 01/09/2012 tarihinde davacıya teslim edilecek şekilde yapımı konusunda sözlü anlaşma yapıldığını, davacı şirket tarafından bu davalıya teminat olarak ... Bankası ... Şubesi'ne ait 15/11/2012 keşide tarihli, ... çek nolu ve 375.000 TL. bedelli bir adet çek verildiğini, çekin davalı bu şirket yetkililerinin isteği üzerine ... lehtar gösterilmek suretiyle düzenlendiğini, davalı ... Tic. A.Ş. tarafından verilen bu çek karşılığında davacıya her hangi bir fatura kesilmediğini, sözleşme konusu aracın da süresinde yapılmaması üzerine, davacı şirketin 12/12/2012 tarihli noter ihtarnamesi ile davalılardan ... Tic. A.Ş. ile arasındaki sözlü (itfaiye aracı yapımı konusundaki) anlaşmayı fesh ettiğini ve çekin iadesini istediğini, ihtarnamenin bu şirkete 21/12/2012 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı ... ... Tic. A.Ş.'nin bedelsiz kalan çeki iade etmediği gibi, ciro edip diğer davalı ... Ltd. Şti'ye teslim ettiğini, davalı ... Ltd. Şti. tarafından da bu çeke dayalı olarak Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden davacı aleyhine icra takibi başlattığını, davacı şirketin dava konusu çekten dolayı her iki davalıya da borçlu olmadığını beyan ederek, davacı ile davalılardan ... Tic. A.Ş. arasındaki sözleşmenin davacı tarafından fesh edilmesi nedeniyle davacının davalılardan ... Tic. A.Ş.'ye ve ayrıca bu çekin bedelsiz (sebepsiz) kalması nedeniyle de diğer davalı ... Ltd. Şti.'ye borçlu olmadığının tespitine, davacının bu çek nedeniyle ödemek zorunda kaldığı 457.152,99 TL.nin de ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte istiradına, takibe konulan çekin iptaline ve davalıların %20 tazminatla cezalandırılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Açılan dava Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.
Davacı vekili 04/02/2014 tarihli dilekçesiyle de; ... Ltd. Şti.'ye karşı menfi tespit (istirdat) davası açarak, davacı şirketin bu davada dava dışı olan ...'yle, ilgili belediyeye bağışlamak üzere bir adet itfaiye aracının yapımı konusunda anlaşarak, ...'ye avans mahiyetinde 375.000 TL. bedelli dava konusu çeki verdiğini, ...'nin itfaiye aracını yapmadığı gibi bu çeki ciro ederek davalı ... Ltd. Şti.'ye devrettiğini, ... Ltd. Şti. tarafından davacı şirkete bu çek karşılığında her hangi bir mal verilmediğini, ... ve ... Ltd. Şti. tarafından tamamen hile ve aldatma yoluyla ve ortaklaşa hareket edilmek suretiyle bu çekin davacıdan alınmasının sağlandığını, bu çekin Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyası üzerinden yapılan icra takibi sırasında, tamamının davalılardan ... Ltd. Şti. tarafından haricen tahsil edildiğini, davacıyı dolandıran sorumlular hakkında Giresun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sırası üzerinden tahkikat yapıldığını beyan ederek, bu davanın Konya . Asliye Ticraet Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasıyla birleştirilmesine, davacıdan icra baskısı altında bu çek karşılığında tahsil edilen 457.152,99 TL.'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti.'den istirdadına karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Açılan dava Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiştir.
Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/02/2014 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile birleştirme kararı verilerek dosya Mahkememize gönderilmiştir.
Birleşen her iki davanın yapılan yargılması sırasında, dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
Birleşen her iki davada davalılardan ... Ltd. Şti. vekili, davalı bu şirketin iyiniyetli hamil konumunda olduğunu, davalı ... Ltd. Şti ile dava dışı ... Ltd. Şti'nin grup şirketleri olduğunu (organik bağ içerisinde bulunduklarını), ...'nin dava konusu çek karşılığında itfaiye aracı üretebilmek için, ... . Ltd. Şti'den malzeme alarak karşılığında dava konusu 375.000 TL.lik çeki ... Ltd. Şti'ye verdiğini, ... Ltd. Şti'nin ticari kayıtlarına 02/07/2012 tarihinde ... adına alacak olarak kaydedildiğini, daha sonra da aynı tarihte kendi cari borcundan dolayı grup şirketi olan ... Ltd. Şti'ye çekin devredildiğini, ... Ltd. Şti'nin bu çek karşılığında ...'ye (14.10.2015 tarihli dilekçelerinde yazılı) faturalarla 115.50 TL.lik malzeme verdiklerini, ... Ltd. Şti. tarafından bu çekin bankaya ibrazında karşılıksız kaldığının belirlenmesi üzerine ... Ltd. Şti tarafından 16/11/2012 tarihinde grup şirketi olan ... Ltd. Şti'yi iade edildiğini, (20/11/2012 tarihinde de) bu çeke dayalı olarak ... Ltd. Şti tarafından icra takibi başlatıldığını, bu çek karşılığında ve icra takibinden sonra davacı tarafından sadece 100.000 TL. ödendiğini, ödenen bedelin 08/03/2013 tarihinde ... Ltd. Şti'nin ticari defterlerine kaydedildiğini, davacının başka hiç bir ödeme yapmadığını beyan ederek, davanın reddini istemiştir.
Davacı vekili 22/11/2013 tarihli dilekçesiyle; dava dilekçesinde maddi hata yapıldığını, itfaiye aracı yapımı için 375.000 TL.'lik çekin avans olarak verildiği kişinin ... Tic. A.Ş. değil, çek lehtarı olan ... olduğunu, 6100 s. HMK'nin 124. maddesi gereğince iradi taraf değişikliği yaparak, ... Tic. A.Ş. yerine, ...'yi davalı olarak göstermek istediklerini beyan etmiştir. Mahkeme tarafından iradi taraf değişikliği kabul edilerek, davalı ... Tic. A.Ş. yerine ... davalı kabul edilmiştir.
Davalılardan ... vekili, davalı ... ile davacı şirketin itfaiye aracı yapımı konusunda (itfaiye aracının bağışlanacağı belediyenin encümen üyesi ... aracılığıyla) anlaştıklarını, 375.000 TL. bedelli çekin davacı tarafından Hasan Demirel aracılığıyla davalı ... lehtar gösterilmek suretiyle ...'ye teslim edildiğini, aracın çekin ödenmesinden 2 hafta sonra tesliminin kararlaştırıldığını, davalı ...'nin çeki aldıktan sonra diğer davalı ... Ltd. Şit'den bütün malzemeleri satın alarak imalat sürecine başladığını, aldığı 375.000 TL.'lik çeki de malzeme bedeli olarak ... Ltd. Şti.'ye ciro edip devrettiğini, hem ... Ltd. Şti. hem de bu şirketin organik bağının bulunduğu ... Ltd. Şti.'den malzeme aldıklarını, çek karşılıksız çıktığı için aracın teslim edilmediğini, ... Ltd. Şti. ile de sorunlar yaşadıklarını beyan ederek, öncelikle asliye hukuk mahkemelerinin görevli olması nedeniyle görevsizlik kararı verilmesini ve davanın esastan da reddini istemiştir.
Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ve çek aslı ile taraf olan şirketlerin ticaret sicil kayıtları, Giresun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma ve ... soruşturma, Giresun Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E., Giresun . Asliye (İcra) Hukuk Mahkemesi'nin ... E. - ... K., Giresun . Asliye (İcra) Hukuk Mahkemesi'nin ... E. - ... K. sayılı dosyalarına ilişkin ilgili belge suretleri dosyamıza getirtilmiştir. Davacı tarafından ihtarname sureti ile 100.000 TL.'lik ödemeye ilişkin belge sureti, icra harcına ilişkin makbuz sureti ve 07/03/2013 tarihli "anlaşma ve ibradır" başlıklı belge fotokopisi sunulmuştur. Tarafların ticari defterlerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davacı tarafın defterleri yönünden 20/08/2014 tarihli, davalılardan ...'nin defterleri yönünden 24/02/2015 tarihli ve davalılardan ... Ltd. Şti. ile organik bağ ilişkisi içerisinde bulunduğu bildirilen ... Ltd. Şti. yönünden 26/08/2015 tarihli raporlar alınmıştır.
Mahkememizde yapılan yargılama sonunda 24/02/2016 gün ve ... E.-... K. sayılı ilamı ile, davalılardan ... Ltd. Şti. aleyhine açılan birleşen her iki davanın reddine, davalılardan ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiş, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay . HD'nin 30/11/2017 gün ve ... E. - ... K. sayılı ilamı ile karar bozulmuş, bozma sonrası dosya ... E. sıramıza kaydedilerek bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Yapılan yargılama sonunda Mahkememizin 09/01/2019 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile birleşen davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine, davacının bu Mahkemedeki asıl (bozma öncesi ... E. sayılı) davasının, davalılardan ... ... Tic. Ltd. Şti. yönünden reddi ve diğer davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiş, karara karşı temyiz yoluna gidilmesi üzerine Yargıtay . HD'nin 23/01/2020 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile "Asıl davada hakkındaki dava kabul edilen davalı ...’nin İİK’nın 72/V. maddesi hükmünce %20 kötüniyet tazminatı ile sorumlu tutulması gerekirken, usulî kazanılmış hak olgusu gözden kaçırılarak davacının fer’i nitelikteki tazminat talebi kapsamında kötüniyet tazminatı isteminin reddi doğru olmamıştır... Giresun . Ağır Ceza Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında davalı şirket avukatı olan sanığın mahkumiyeti halinde, takip dosyasındaki borcun, kabul edilen 100.000,00 TL dışındaki kısmının da ödendiğine dair maddi vakıayı kanıtlamış olacağından söz konusu davada verilecek karar sonucu eldeki davayı etkileyeceğinden beraat kararı verilmesine rağmen kesinleşmediğinden, kesinleşmesinin beklenmesinde zorunluluk bulunmaktadır. Bu kısım talep edilmesine rağmen az yukarıda esas-karar numaraları ve sanığı belirtilen ceza davası sonucu verilen kararın HMK 165. maddesi gereğince bekletici sorun sayılarak kesinleşmesinin beklenmesi gerekirken, kesinleşmesi beklenmeden davanın sonuçlandırılmış olması da usul ve yasaya aykırı olmuştur." gerekçeleriyle karar bozulmuştur.
Bozma kararına karşı karar düzeltme yoluna gidilmesi üzerine de Yargıtay . HD'nin 16/06/2021 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiş, bozma sonrası dosya Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiş ve bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Son bozma ilamı gereğince Giresun . Ağır Ceza Mahkemesinin ... E. (öncesi ... E.) sayılı ilamının kesinleşmesi beklenilmiş, davacı taraf ayrıca Ankara İdare Mahkemesinin 01/06/2016 gün ve ... E. ... K. sayılı kesinleşmiş ilam suretini ibraz etmiştir.
İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;
Birleşen her iki dava, "menfi tespit ve istirdat" davasıdır.
Somut olayda ; Asıl dava, davalılardan ... Ltd. Şti dışında ayrıca ... Tic. A.Ş. aleyhine de açılmış ise de; davacı tarafından 22/11/2013 tarihli dilekçeyle 6100 s. HMK.nin 124. maddesi gereğince iradi taraf değişikliği yapılmış, Mahkeme tarafından da iradi taraf değişikliği kabul edilmiş, Yargıtay bozma ilamında da bu husus bozma sebebi yapılmamıştır.
6100 s. HMK.nin 124/4. maddesine göre, "(4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder."
Yasanın bu hükmü gereğince, iradi taraf değişikliği ile davalı olmaktan çıkartılan ... A.Ş. artık davalı olmamasına rağmen, gerekçeli karar başlığında önceki davalı olarak gösterilmiş ancak, herhangi bir vekille temsil edilmedikleri gibi, yargılama gideri yaptıkları da tespit edilmediğinden önceki davalı ... Araç Üstü Ekipmanları A.Ş. lehine herhangi bir yargılama giderine hükmedilmemiştir.
Birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı davası yönünden yapılan incelemede ;
Usül ve yasaya uygun görülerek uyulmasına karar verilen bozma ilamında da belirtildiği üzere, menfi tespit davalarının, yargılama sırasında ödemenin gerçekleşmesi halinde kendiliğinden istirdat davasına dönüşecek olması karşısında, birleşen davanın davalısı ... Ltd. Şti aleyhine asıl davada menfi tespit istenilmiş iken birleşen dava açılarak ayrıca istirdat istenilmesinde hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varılarak, davacı tarafından sadece ... Ltd. Şti. aleyhine açılan birleşen davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Mahkememizin asıl ... E. (öncesi : ... E. (ilk bozma öncesi ... E.) sayılı davası yönünden yapılan incelemede;
a) Davalılardan ... yönünden;
Dava konusu 375.000 TL. bedelli çekin, davacı şirket tarafından, ... lehtar yazılmak suretiyle, bir adet itfaiye aracının yapımı için ...'ye verildiği ve itfaiye aracının yapılarak davacıya teslim edilmediği belirli ve çekişmesizdir.
Davacı taraf, itfaiye aracının yapımından dava dışı .... Tic. A.Ş.'nin sorumlu olduğunu, çekin bu şirket yetkililerinin isteği üzerine ... lehtar gösterilerek keşide edilip, ...'ye verildiğini beyan etmiş ise de; çekin sebepten mücerret kambiyo senedi olup, avans çeki olarak hangi amaçla ve kime verildiğini ispat yükü davacı tarafa aittir. Davacı taraf, bu hususu yazılı olarak ispat edememiş, taraflar arasında sözlü anlaşma olduğunu beyan etmiş, tanık listesine sunmadan tanık dinlemesini de delil olarak göstermiş iseler de, alacağın miktarı itibariyle ve karşı tarafın açık muvafakatı bulunmadığından tanık dinlenemeyeceği sonucuna varılarak dava dilekçesindeki tanık deliline dayanma talepleri reddedilmiştir. Davacı taraf, dava dilekçesi ve delil dilekçelerinde açıkça yemin deliline de dayanmadığından, yemin teklif etme haklarının bulunmadığı sonucuna varılarak yemin hususu hatırlatılmamış, dava konusu çekin itfaiye aracı yapımı için dava dışı ... A.Ş.'ye verildiği iddiası kabul edilmemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davalı ...'nin dava konusu çeki itfaiye aracı yapımı için davacıdan aldığını ancak, çek süresinde ödenmediği için aracın yapılmadığını ikrar etmiş, davalı tarafın bu beyanı ile dava konusu çekin davalılardan ...'ye itfaiye aracı yapımı için verildiği ve davalılardan ... yönünden bedelsiz kaldığı sonucuna varılmıştır.
Davalı ..., çek bedelinin ödenmesinden 2 hafta sonra itfaiye aracının tesliminin kararlaştırılığını savunmuş ise de; davacı ile davalılardan ... arasındaki ihtilaf eser sözleşmesinden (itfaiye aracı yapımından) kaynaklanmaktadır. 6098 s. TBK.nin 479/1. (818 s. BK.nin de 364/1.) maddesine göre, "İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur." Taraflar arasında yazılı sözleşme olmaması karşısında, ...'nin, 6098 s. TBK.nin 479/1. maddesine aykırı olarak eserin ödemeden sonra teslim edileceğini ispat edememesi nedeniyle, ...'nin aldığı dava konusu 375.000 TL. bedelli çek yönünden eseri tamamlayıp davacıya süresinde (en geç çekin keşide tarihinde) teslim etmediği, davacının avans olarak kendisine verildiği anlaşılan olan bu çekten dolayı davacının davalılardan ...'ye karşı borçlu olmadığı sonucuna varılmış, davalılardan ...'ye karşı açılan menfi tespit davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
2004 s. İİK.nin 72/6. maddesine göre, "Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir." Menfi tespit davalarında davacı yargılama sırasında dava konusu borcu tamamen veya kısmen ödemek zorunda kalırsa dava kendiliğinden istirdat davasına dönüştüğü gibi, davacı taraf da, dilekçelerinde yaptığı ödemelerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini (istirdadını) istemiştir.
Diğer davalı ... Ltd. Şti'nin, dava konusu 375.000 TL. bedelli çeke istinaden Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden davacı şirketi ile davalılardan ... aleyhine 20/11/2012 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlattığı, davacı şirketin takip sırasında 07/03/2013 tarihinde takip alacaklısı davalı ... Ltd. Şti vekiline, takip borcuna mahsuben banka havalesiyle 100.000 TL. ödediği, ödeme sonunda 07/03/2013 tarihli "anlaşma ve ibradır" başlıklı belgenin davacı ile takip alacaklısı davalı şirket arasında imzalandığı anlaşılmıştır.
Davacı taraf, takip konusu borcun 100.000 TL.sinin banka havalesi yoluyla, kalan kısmının da elden olmak üzere (icra dosyası kapak hesabına göre) toplam 457.152,99 TL. olarak ödendiğini iddia etmiş ise de; davalı şirketin de kabulünde olan ve banka havalesi yoluyla yapılan 100.000 TL.lik ödemenin dışında, davacı tarafından harici ödemeye ilişkin herhangi bir yazılı delil sunulmamış, "anlaşma ve ibradır" başlıklı belge içeriğinden de kalan bedelin haricen ödendiğine dair bir açıklama olmadığı, sadece takip alacaklısı şirket ile takip borçlusu davacı şirketin birbirlerini ibra ettikleri, takip alacaklısı şirketin alacağını diğer takip borçlusu ...'den tahsili yoluna gideceği ve borç ödeninceye kadar takibin açık kalacağının yazılı olduğu görülmüştür. Davacı tarafın icra harçlarını ödemesi nedeniyle icra dosyasının kendileri yönünden kapatılması talebi de Giresun . Asliye Hukuk (İcra) Mahkemesi'nin 31/12/2013 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile reddedilmiş, bu karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir.
Davacının bu kez, 07/03/2013 tarihli "anlaşma ve ibradır" başlıklı belgeye dayalı olarak yapılan haciz işlemlerinin iptali için açtığı dava Giresun . Asliye (İcra) Hukuk Mahkemesi'nin 22/12/2014 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile kabul edilerek, dava konusu icra dosyası üzerinden davacı aleyhine başlatılan (sadece) haciz işleminin iptaline karar verilmiştir.
Davacı taraf, 100.000 TL.lik takip konusu borcu ödemesinin dışında başka bir ödeme yaptığını yazılı olarak ispat edememiş, alacağın miktarı ve davalı tarafın açık muvafakatı olmadığından tanık dinlenilmemiş, icra harçlarının davacı tarafından yatırılması kalan kısmın ödendiğinin ispatı için yeterli görülmemiş, dava dilekçe ve delil listesinde açıkça yemin deliline de dayanılmadığından davacı tarafın yemin teklif edemeyeceği sonucu varılarak, davacının 100.000 TL.lik takip borcu ödemesi dışında, dava konusu 375.000 TL.lik çek nedeniyle başka bir ödeme yapmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı, dava konusu çeke istinaden takip alacaklısı diğer davalı ... Ltd. Şti'ye 07/03/2013 tarihinde 100.000 TL. ödemiş ise de; Yargıtay . HD.nin 26/02/2016 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da belirtildiği üzere, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, çek lehtarı olan davalı ...'den de bu ödenen bu bedelin tahsilini (istirdadını) isteyebileceği sonucuna varılarak, ödenen 100.000 TL.nin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek ve taraflar arasındaki ilişkinin ticari ilişki olması nedeniyle, talep gibi ticari (avans) faiziyle birlikte davalılardan ...'den tahsiline (istirdadına) karar vermek gerekmiştir.
Davacı taraf ayrıca, fer'i nitelikte tazminat ve dava konusu çekin iptali talebinde de bulunmuş ve önceki kararda kötüniyet tazminatı talebi reddedilmiş ise de; Yargıtay . HD'nin son bozma ilamında da belirtildiği üzere, ilk kararda hükmedilen davalı ... aleyhine kötüniyet tazminatını, davalılardan ...'nin temyiz sebebi yapmaması nedeniyle davacı yararına usulî kazanılmış hak oluşturduğundan, asıl davada hakkındaki dava kabul edilen davalı ...’nin İİK’nın 72/5. maddesi gereğince %20 kötüniyet tazminatı ile sorumlu tutulmasına da karar vermek gerekmiştir.
Dava konusu çekin aynı zamanda bir ödeme aracı olması ve çek hamili ile 3. kişiler arasındaki ilişkileri etkilememesi için feri nitelikteki çek iptali talebi yine kabul edilmemiş, dava konusu çekin ilgili icra müdürlüğüne iadesine karar vermek gerekmiştir.
b) Davalılardan ... Ltd. Şti yönünden;
Davacı taraf, her iki davalının kötüniyetle ve bilerek davacının zararına olacak şekilde hareket ettiklerini iddia etmiş, davalılardan ... Ltd. Şti vekili ise iyiniyetle hareket ettiklerini, ticari ilişki nedeniyle bu çeki grup şirketleri olarak aldıklarını savunmuştur.
6102 sayılı TTK’nin 818/1-e maddesi gereğince çeklerde de uygulanması gereken 687/1. maddesine göre, "(1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun."
Davacı şirket ile davalıların ve ayrıca dava dışı olup, davalılardan ... Ltd. Şti ile organik bağ içerisinde olduğu (ortak ve yöneticilerin bir tanesi hariç üç tanesisin aynı kişiler olduğu) Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarından anlaşılan ... Ltd. Şti.nin, ticari defter ve belgelerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dava konusu çekin davacı tarafın ve davalılardan ...'nin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, ... . Ltd. Şti'nin defterlerinde kayıtlı olduğu, ...'nin diğer davalı şirket ve davalı şirketin grup şirketi ... . Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğu görülmüştür.
Dava konusu çekin, davalıların ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmış ise de; Yargıtay . HD.nin 28/04/2016 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da belirtildiği üzere, kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydedilmemiş olmasının da kambiyo senetlerine hükümden düşürmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Davalılardan ... Ltd. Şti'nin (yetkililerinin), dava konusu çeki, 6102 s. TTK.nin 687/1. maddesine aykırı olarak, davacının bilerek zararına olacak şekilde haksız ve kötüniyetle iktisap ettikleri davacı tarafından ispat edilememiş, açıkça yemin deliline dayanılmaması nedeniyle yemin teklifi de kendilerine hatırlatılmamış, davacı tarafın bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.
Usül ve yasaya uygun görülerek uyulmasına karar verilen son bozma ilamı gereğince, Giresun . Ağır Ceza Mahkemesinin 29/11/2022 gün ve ... E. ... K. (önceki numarası: ... Esas) sayılı ilamının kesinleşmesi beklenilmiş, davalılardan ... Ltd. Şti. vekili Av. ...'in görevi kötüye kullanmak suçundan cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın da 26/12/2022 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.
Son bozma ilamı gereğince özellikle 100.000 TL.nin dışındaki ödemenin tespiti için ceza mahkemesi ilamının kesinleşmesi beklenilmiş ise de;
Yargıtay . HD’nin 02/07/2020 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre, "ceza mahkemesinde belirlenen maddi olguların hukuk mahkemesini bağlaması için ön koşul, verilen mahkumiyet hükmünün kesinleşmiş olmasıdır. Ortada ceza hukuku anlamında kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü yoksa BK’nın 53. maddesi uyarınca hukuk hâkimini bağlamayacaktır... “Kurulan hükmün sanık hakkında hukuksal bir sonuç doğurmamasını” ifade eden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, davayı sonuçlandıran ve uyuşmazlığı çözen bir “hüküm” değildir... Bu nedenlerle BK'nın 53. maddesi kapsamında hukuk hâkimini bağlayıcı bir ceza mahkumiyeti bulunmamakta ise de, hukuk yargılamasında ceza mahkemesince tespit edilen maddi vakıaları değerlendirilmesi mümkündür..."
Giresun . Ağır Ceza mahkemesi tarafından Av. ... hakkında görevi kötüye kullanmak suçundan ceza verilmiş ise de; hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi ve kararın bu haliyle kesinleşmesi karşısında 6098 s. TBK'nin 74. maddesi gereğince hukuk hakimini bağlayan bir ceza mahkemesi kararının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ancak, yukarıda yazılı Yargıtay . HD'nin emsal içtihadında da belirtildiği üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar gereğince ceza ilamı hukuk hakimini bağlamaz ise de, aynı içtihatta belirtildiği üzere ceza mahkemesindeki tespitlerden de yararlanılması gerekmektedir.
Buna göre, Giresun . Ağır Ceza Mahkemesinin kesinleşen ilamında "07/03/2013 tarihli anlaşma ve ibradır başlıklı belgede, ödemelere ilişkin herhangi bir ifadenin geçmediği ancak, bu belge ile tarafların birbirini ibra ettiklerinin açıkça düzenlenmiş olduğu, ibranın ise borcu sona erdiren sebeplerden olduğu, buna rağmen ibradan sonra 2. kez haciz işlemi yapılmak suretiyle avukat tarafından görevin kötüye kullanıldığı" yönünde tespitler yapılmıştır.
Gerek ceza mahkemesinin bu yöndeki tespiti gerekse, 07/03/2013 tarihli anlaşma ve ibradır başlıklı belgedeki davacının ve davalı ... Ltd. Şti'nin birbirlerini ibra ettikleri yönündeki düzenlemelerden, davalılardan ... Ltd. Şti'nin, dava ve takip konusu borçtan dolayı davacı ... Ltd. Şti'yi (sözleşmede açıkça yazılı olmasa da tahsil edilen 100.000 TL. dışında, başka bir bedel tahsil etmeksizin) ibra ettiği, 6098 s. TBK'nin 132. maddesine göre ibranın (tamamen veya kısmen ifa olmadan da) borcu ortadan kaldıran bir uygulama (sebep) olduğu sonucuna varılmıştır.
Ceza mahkemesinin tespitleri ve bu tespitlere ilişkin 07/03/2023 tarihli sözleşmedeki ibra nedeniyle davacı ... Ltd. Şti'nin, davalılardan ... Ltd. Şti'ye karşı da davasının menfi tespit davasının kabulü ile ... Ltd. Şti'ye karşı da borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekirken sehven ve iş yoğunluğu nedeniyle bu husus Mahkememizce gözden kaçırılmış ve sadece bu sözleşmede ödemeye ilişkin açık bir bedel yazmadığı düşüncesiyle asıl davanın ... Ltd. Şti. yönünden reddine karar verilmiştir.
Gerekçeli karar ile kısa kararın uyumlu olması zorunluluğu nedeniyle gerekçeli kararda da ... Ltd. Şti'ye açılan asıl davanın reddine ilişkin hüküm kurulmak zorunda kalınmış ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Davacının ... ... Tic. Ltd. Şti.'ye karşı açtığı birleşen (Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı) davasının HUKUKİ YARAR YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,
2-Davacının bu Mahkemedeki asıl (bozma öncesi ... E. sayılı) davasının, davalılardan ... ... Tic. Ltd. Şti. yönünden REDDİ ve diğer davalı ... yönünden KABULÜ ile;
a)Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine dayanak teşkil eden, dava konusu, ... Bank ... Şubesine ait, keşidecisi ... San. Ltd. Şti., lehtarı ... olan, Giresun 15/11/2012 tarihli, 375.000 TL. bedelli ve ... çek nolu, çekten dolayı DAVACI ŞİRKETİN DAVALILARDAN ...'YE BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve çek bedelinin 100.000 TL. sinin, 07/03/2013 tarihinde diğer davalı ... ... Tic. Ltd. Şti'ye ödenmiş olması ve davanın kendiliğinden (bu miktar yönünden) istirdada dönüşmesi nedeniyle, ödenen 100.000 TL.'nin ödeme tarihi olan 07/03/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ...'den alınarak (İSTİRDAT edilerek) davacıya verilmesine,
b)Davacının feri nitelikteki çek iptali talebinin REDDİNE,
c)Çek bedeli olan 375.000 TL.'nin %20'si olan 75.000 TL. kötüniyet tazminatının davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle;
a) Asıl dava yönünden ; (dava değerinin 375.000 TL. olduğunun kabulü ile) 25.616,25 TL. nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 6.404,10 TL. harcın mahsubu ile kalan 19.212,15 TL. harcın davalılardan ...'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
b) Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin birleşen ... E. sayılı davası yönünden ; peşin alınan 7.807,05 TL. nispi karar ve ilam harcından alınması gereken 269,85 TL. maktu ret karar ve ilam harcının mahsubu ile kalan 7.537,20 TL. harcın istek halinde davacıya iadesine,
4) Yargılama giderlerine ilişkin olarak;
a) Asıl dava yönünden ;
aa) Davacı tarafından yapılan 3.432,90 TL. yargılama giderinin, takdiren 132,90 TL.sinin diğer davalı (tebligat vs.) yönünden yapıldığının kabulü ile davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 3.300 TL. yargılama giderinin davalılardan ...'den alınarak davacıya verilmesine,
bb) Davalılardan ... yönünden yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
cc) Davalılardan ... Ltd. Şti tarafından yapılan yargılama 58 TL. yargılama giderinin davacıdan alınarak davalılardan ... Ltd. Şti'ye verilmesine,
dd) Önceki davalı ... .... Tic. A.Ş. lehine herhangi bir yargılama giderine hükmedilmesine yer olmadığına,
b) Birleşen dava yönünden ;
aa) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
bb) Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5) Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca;
a) Asıl dava yönünden ;
aa) Davanın kabul edilen kısmına ilişkin olarak, davacı vekilleri için (harçlandırılmış dava değerinin 375.000 TL. olduğunun kabulü ile) 55.500 TL. nispi vekalet ücretinin davalılardan ...'den alınarak davacıya verilmesine,
bb) Davanın reddedilen kısmına ilişkin olarak, davalılardan ... Ltd. Şti. vekili için (harçlandırılmış dava değerinin 375.000 TL. olduğunun kabulü ile) 55.500 TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılardan ... .... Tic. Ltd. Şti'ye verilmesine,
b) Birleşen ve reddedilen dava yönünden ; (dava değerinin 457.152,99 TL. olduğunun kabulü ile) davalı vekilleri için 9.200 TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... .... Tic. Ltd. Şti'ye verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde re'sen ilgili taraflara iadesine,
7-Karar kesinleştiğinde, Giresun . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyası aslının ve Giresun İcra Müdürlüğünce Mahkememize gönderilen bu icra takibine ve davaya konu 375.000 TL.lik çek aslının Giresun . İcra Müdürlüğü'ne iadesine,
Dair ; davacı vekilleri ile davalılardan Hidroan Ltd. Şti. vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ( 15 ) gün içerisinde, Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile temyizi kabil olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.05/07/2023

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...