Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/192E. sayılı kesinleşmiş kararına dayanılarak kurulan geçit hakkının kaldırılmasının talep edildiği, bu hakkın kaldırılmasının kesin hüküm nedeniyle mümkün olmadığı, kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, geçit hakkının kaldırılması isteğine ilişkindir. İrtifak hakkı, tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona erer. (TMK m.783). Lehine irtifak kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki bu hakkın terkinini isteyebilir. Yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının, bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir (TMK m.785)....
Tapu kütüğünün ayrı bir sayfasına kaydedilen, bağımsız ve sürekli nitelikte olan üst hakkının, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun'un 704. maddesi kapsamında taşınmaz olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda, üst hakkı kurulması işlemi, bir taşınmazın kiralanması niteliğinde olduğundan, üst hakkı bedeli üzerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca tevkifat yapılması gerektiğinden yapılan tahakkuk işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulüyle Vergi Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire Kararına katılmıyoruz....
İddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre dava, irtifak hakkının terkini, sözleşmenin feshinden kaynaklanan 38.823,42 TL tazminatın tahsili isteğine ilişkindir. İrtifak hakkı sahibine başkasına ait eşya üzerinde kullanma ve faydalanma hakkı veren sınırlı bir ayni haktır. 4721 sayılı TMK’nin 779-838 maddelerinde düzenlenmiştir. TMK’nin 783. maddesine göre irtifak hakkı, tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona erer. TMK’nin 785. maddesine göre lehine irtifak hakkı kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiçbir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki, bu hakkın terkinini isteyebilir. TMK 831 ve 833. maddelerinde ise üst hakkı sahibi, bu haktan doğan yetkilerinin sınırını ağır şekilde aşar veya sözleşmeden doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa; malik, üst hakkının ona bağlı bütün hak veya yükümlülükleri ile birlikte süresinden önce kendisine devrini isteyebilir....
İrtifak hakları bir eşya üzerinde hak sahibine o eşyadan yararlanma yetkisi sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Ayni hak olarak herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir etkiye sahiptir. Fakat hak sahibine eşya üzerinden sınırlı bir hakimiyet sağlar. Bu sınırlı hakimiyet Türk Medeni Kanunun 718.maddesindeki mülkiyet hakkının sınırlandırılması sonucunu da doğurur. Kanunda irtifak türleri taşınmaz lehine irtifak hakları olarak intifa hakkı, oturma hakkı, üst hakkı, kaynak hakkı ve diğer irtifaklar olarak belirlemiştir. Kanundaki diğer irtifaklar kavramı ve seçilen türdeki irtifakın içeriğini belirlemede geniş bir sözleşme serbestisinin öngörülmesi nedeniyle irtifak haklarının sınırlı sayıda olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan, taşınmaz mülkiyetinin özel hukuka ilişkin yasal kısıtlamalardan komşular lehine konulan kısıtlamalarda mülkiyetin içeriğindeki bazı yetkileri sınırlamakta, bir kaçınma veya katlanma mecburiyeti getirilmektedir....
Olayın özelliği itibariyle, davalının takdir hakkının üst sınırı 3’er yıllık dönemlerin bitim tarihinden itibaren yeniden başlayacak üç yıllık dönem başında, dava konusu kiralananın boş olması halinde emsal ve rayice göre olması gereken kira parası olduğunun kabulünde duraksamaya yer olmamalıdır. Öyle ise, mahkemece dava konusu dönem başında, dava konusu kiralananın boş olması ve yeniden kiraya verilmesi halinde emsal ve rayice uygun olarak getirebileceği kira parası, bu konuda uzman bilirkişi marifetiyle, tarafların gerektiğinde emsalleri de ele alınmak suretiyle miktarı böylece belirlenmeli ve davalının takdir hakkının üst sınırının bu yolla belirlenebilecek miktar olduğu kabul edilmelidir....
maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince taşınmazın tamamının bir bütün olarak değeri tespit edildikten sonra aynı maddenin son fıkrası uyarınca irtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oran ve tutarının gerekçeleri ile belirtilmesi gerekir. İrtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oranı, taşınmazın cinsi, niteliği, kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji nakil hattı vs.), taşınmazda kapladığı alan ve yeri, istikameti dikkate alınarak belirlenir. Yargıtay uygulamalarında, taşınmazın niteliğine uygun kullanımını önemli ölçüde etkileyen özel bir durum söz konusu olmaması halinde arazilerde irtifak nedeniyle olabilecek değer kaybının irtifaktan etkilenen alanın mülkiyet değerinin %35'ini aşmaması gerektiği kabul edilmektedir....
Apartman yöneticisi somut uyuşmazlıkta taşınmaz kaydında yer alan irtifak hakkının kaldırılması davasında kat maliklerinin temsilcisi ve yetkilisi değildir. Bu davacı yönünden davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddi gerekirken, çekişmenin esası incelenerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir. 3- 364 ada 19 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 26 adet bağımsız bölümden ibaret bir bina bulunmaktadır. Tapu kayıtlarında irtifak hakkının her bir bağımsız bölümün kaydında ayrı ayrı yer aldığı görülmektedir. Davacı ... binada 200/5200 arsa paylı 6. Kat 14 numaralı bağımsız bölümün malikidir. Tapu maliki (kat maliki) olan davacı ...'nın arsa payı üzerinden irtifak hakkının kaldırılması gerekirken, diğer bağımsız bölümleri de kapsar biçimde tüm taşınmaz üzerinden irtifak hakkının kaldırılmasına karar verilmiş olması da doğru bulunmadığından hükmün bu nedenle de bozulması gerekmiştir....
Beldesi, .... mevkii sınırları dahilinde mülkiyeti Maliye Hazinesine ait 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 197.589,00 m² kısmında ilk olarak 21.07.1998 tarihinden başlayan ve 21.07.2047 tarihinde sona erecek şekilde dava dışı şirket lehine 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edildiğini ve bu hakkın tapuya tescil edildiğini, daha sonra 24.01.2002 tarihli resmî senet ile irtifak hakkı ile ilgili maddelerin tadil edilerek taşınmaz üzerindeki irtifak hakkına 55.440,00 m² ek alan tahsis edildiğini, dava konusu taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının dava dışı bir kısım şirketlere devirlerinin yapıldığını, 20.03.2008 tarihli son işlemle de irtifak hakkının davalı şirkete devredilmesine karşın, Antalya 1....
A.Ş.nin irtifak hakkının terkini istemine gelince; Davacı taşınmazı irtifak hakkı ile yükümlü olarak almıştır. Taşınmaz başında yapılan keşifte, irtifak hakkının tescili için yapılan tescil istemi ekinde bulunan krokide işaretli 52 ile 53 no'lu plonlar arasında havai hattın mevcut olmadığı saptanmıştır. Davalı şirket enerji nakil hattının yer altına alındığını savunmuştur. Yukarıda açıklanan irtifak hakkı terkin nedenlerine döndüğümüzde; davacıların istemlerinin dayanağı kayıt maliki olmayan kişinin tesis ettirdiği irtifak hakkının yolsuz tescil niteliğinde olduğu iddiasıdır. Ancak, irtifak hakkı paydaş tarafından bedeli alınarak tesis ettirilmiş, diğer paydaşlar ise buna itiraz etmemişler, imar uygulaması sonucu da kayden malik oldukları taşınmaz üzerine irtifak hakkı taşınmıştır. Bu nedenle irtifak hakkının geçersizliğini ileri sürme olanağı bulunmamaktadır....
Somut olayda dava konusu edilen tarım arazisi niteliğindeki 5562 m2 yüzölçümlü taşınmazın 46,52 m2’lik kısmında davacı idare lehine daimi irtifak hakkı kurulmuş bulunduğuna göre, bu taşınmaz malda irtifak hakkı kurulması nedeniyle oluşacak değer düşüklüğü oranının binde alınması gerekirken hükme esas alınan bilirkişi raporunda %3 alınması suretiyle fazla kamulaştırma bedeli saptanmış olması, 2-Dava dilekçesinde taşınmazın 46,52 m2’lik kısmında daimi irtifak hakkı tesisi ile tescili talep edilmiş olup kamulaştırma belgelerinde de 46,52 m2 yerin kamulaştırılmasına karar verilmiş olmasına rağmen, mahkemece kamulaştırılan miktardan fazlası olan 483,86 m2 yerde daimi irtifak hakkının tesciline karar verilmiş olması, Doğru görülmemiştir....
