Somut olayda; davacı, asıl dava ile vasiyetnamenin tenfizini talep etmekte; bir kısım davalılar ise, açtıkları karşılık dava ile vasiyetnamenin iptaline karar verilmesini talep etmektedir. Vasiyetnamenin tenfizi davasında, davanın kabulüne karar verilebilmesi için, diğer şartların yanı sıra vasiyetnamenin ayakta kalıp kalmadığının belirlenmesi gerekir. Bu sebeple, dava konusu olan vasiyetnamenin bir iptal davasına konu olup olmadığının araştırılması gerekir. Dava konusu olan vasiyetname, bir iptal davasına konu olmuş ise, bu dava bekletici mesele yapılmalıdır. Vasiyetnamenin iptali davası sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinin beklenilmesi ve ulaşılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekir. Ne var ki, somut olayda; hem vasiyetnamenin tenfizi davası, hem de vasiyetnamenin iptali davaları, aynı mahkemede ve aynı dava dosyasında birlikte görülmüştür....
MAHKEME KARARI Mahkemenin 08.02.2015 tarihli 2013/186 Esas, 2015/356 Karar sayılı kararıyla; vasiyetnamenin tenfizi talebinin tefrikine karar verilerek, temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile mirasbırakan ... ... adına tesciline karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 12.10.2020 tarihli ve 2019/1616 Esas, 2020/4982 Karar sayılı kararıyla; “... davacı tarafça eldeki dava vasiyetnamenin tenfizi, yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil, olmazsa tazminat istemli açılmış olup Mahkemece vasiyetnamenin tenfizi isteği yönünden tefrik kararı verilmiş ise de tefrik kararı doğru olmamıştır. Somut olaya gelince, dosya kapsamı itibariyle davalı ...'...
nun mirası kayıtsız ve şartsız olarak reddettiği ve bunun dava tarihinden önce gerçekleştiği, mirasın reddinin iptali için bir dava da açılmadığı anlaşılmakla, yasal mirasçı sıfatını kaybeden vasiyeti yerine getirme görevlisi de olmayan davalı ...’nun davanın açılmasına sebebiyet vermemesi nedeniyle yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile; dava konusu vasiyetnamenin tenfizine, vasiyetnameye konu ... ili, ... İlçesi, Türlübey Mahallesi, ... Mevkiinde kain 105 ada, 45 parsel sayılı taşınmazın ve ... Mevkiinde kain 115 ada, 16 parsel sayılı taşınmazın murise ait tapu kayıtlarının iptali ile taşınmazdaki hissesinin davacı adına tapuya tesciline, Köyiçi Mevkiinde kain 145 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydı murise ait olmamakla; bu taşınmaz yönünden vasiyetin tenfizi talebinin reddine, davanın kabul red oranına göre belirlenen yargılama giderlerinin davalılar ... ve ...'...
Vasiyetnamenin tenfizi davasında öncelikle dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşme tarihli şerhini içerir onaylı sureti getirtilerek, dosya içine konulması gerekir. Somut olayda; muris ... tarafından... Noterliğinde düzenlenen 12/05/2009 tarih ve 2136 sayılı vasiyetnameye ilişkin,... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/374 E – 2010/401 K sayılı dosyası ile vasiyetnamenin açılmasına karar verilmiş ise de; hükmün uyap sorgusunda kesinleşme şerhinin bulunmadığı görülmektedir. O halde mahkemece, vasiyetnamenin açılması dosyasının ilgili mahkemesinden kesinleştirilmesinin yapılmasından sonra gönderilmesi için, 2- Dava konusu vasiyetname ile ilgili açılan .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/375 esas 2015/148 karar sayılı vasiyetnamenin iptali ve tenkisine ilişkin dosyanın gönderilmesi için, 3- Dava konusu muris ... tarafından......
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVA TÜRÜ : VASİYETNAMENİN TENFİZİ(YERİNE GETİRİLMESİ) -KARAR- Mahkeme kararındaki nitelendirmeye göre dava, vasiyetnamenin tenfizi isteğine ilişkindir. Davanın açıklanan bu nitelendirmesine göre, 2797 Sayılı Yargıtay Yasasının 14.maddesi uyarınca temyiz incelemesi Yüksek 2.Hukuk Dairesine ait bulunduğundan dosyanın ilgisi yönünden anılan Daire Başkanlığına gönderilmesine, 27.5.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi....
Sulh Hukuk Mahkemesinin 28.12.2012 tarih ve 2012/676 Esas 2012/796 karar sayılı kararıyla açılarak okunduğunu, vasiyetnamenin açılmasından sonra davalı tarafından dava açılmadığını, vasiyetnamenin kesinleştiğini, bu itibarla müvekkillerinin her birisinin vasiyetname uyarınca kendisine düşen miras hissesini uhdesine geçirmek istediğini belirterek ... Noterliği'nin 10.01.2012 tarih ve 314 yevmiye numaralı vasiyetnamesinin yerine getirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı davaya cevap vermemiş, duruşmada davanın reddini istemiştir. Mahkemece, davanın kabulu ile, ... Noterliğinin 10/01/2012 tarih ve ... yevmiye numaralı "Düzenleme Şeklinde Vasiyetnamenin"aynen tenfizi ile Vasiyet edilen; ... İli ... İlçesi ... Köyü, ... Mevki, 690 parsel sayılı taşınmazın... adına olan 1/2 hissesinin İPTALİ ile... İli ... İlçesi ... Köyü, ... Mevki, 4409 parsel sayılı taşınmazın... adına olan 16/44 hissesinin İPTALİ ile... İli ... İlçesi ......
K. sayılı ilamı ile; (...Davada, 02.09.2004 tarihli muayyen mal vasiyetinin yerine getirilmesi (tenfizi) istenilmektedir. TMK.nun 600.maddesi; “Vasiyet alacaklısı, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkına sahip olur. Bu alacak, tasarruftan aksi anlaşılmıyorsa vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesiyle muaccel olur. Vasiyet alacaklısı, yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı, vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini; vasiyet konusu bir davranış ise, bunun yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini dava edebilir.” hükmüne amirdir. Buna göre, vasiyet alacaklısı, mirasçı değil; kişisel bir istem hakkı sahibidir. Bu hakkın yerine getirilmesi için; her şeyden önce TMK.nun 596. ve devamı maddeleri uyarınca vasiyetnamenin açıldığının ve iptali için yasada gösterilen sürenin geçtiğinin belirlenmesi gerekir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ Taraflar arasındaki vasiyetnamenin tenfizi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I Davacılar, müşterek (kök) muris ...'in 18/08/2009 tarihinde vefat ettiğini, murisin sağlığında düzenlemiş olduğu ... Noterliğinin 08/03/1988 tarihli ... yevmiye nolu vasiyetnamesi ile ... ili ... Köyü, ... Mevki, 1050 parsel sayılı taşınmazı oğulları ... ve ... vasiyet ettiğini, vasiyetname kesinleşmiş olmasına rağmen davalının üzerine düşen edimi yerine getirmediğini belirterek, dava konusu vasiyetnamenin tenfizi ile vasiyetname konusu taşınmazın vasiyet alacaklıları ... ve ... mirasçıları olan davcılar adına tescilini talep etmişlerdir....
Vasiyet alacaklısı yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini; vasiyet konusu bir davranış ise bunun yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini dava edebilir. 4. Vasiyetnamenin tenfizi ile buna bağlı olarak tapu iptali ve tescil davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunduğu, itiraza uğramadığı veya itiraz edilmişse (vasiyetnamenin iptali veya tenkisi yönünden) itirazların reddedilerek kesinleşmesi gerekir. 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dosyada bulunan 18.03.1996 tarihli düzenleme şeklindeki vasiyetnamede vasiyetçi ...'in özetle, "sahibi bulunduğum, Hatay ili, Antakya ilçesi, tamamı 576,48 m2 den ibaret olan 1608 sayılı taşınmaz üzerinde oğlum ...'in kendi parasıyla yaptırmış olduğu ev dahil olmak üzere zikri geçen bu taşınmazın ½ hissesinin ölümünden sonra ...'...
Hukuk Genel Kurulu'nun 13.2.1991 gün 648-65 sayılı kararında vurgulandığı üzere, vasiyetnamenin tenfizi diye adlandırılan davalar bir aynı hakkın tesisi için değil, yalnızca Sulh Hukuk Mahkemesince açılan vasiyetnamenin Türk Medeni Kanunun 596 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tebliğ işlemlerinin tamamlanmasından ve gerekli yasal sürelerin geçmesinden sonra, herhangi bir itiraza uğramadığı ve iptalinin istenmediği veya itirazların sonuçsuz kaldığının, bu nedenle de kesinleşmiş olduğunun tesbiti içindir. Bu tesbit başlı başına aynı bir hakkın geçirimini sağlamaz. Vasiyetnamenin yerine getirilebilmesi için herşeyden önce vasiyetnamenin usulüne uygun açılıp okunduğunun ve iptali için yasada öngörülen sürenin geçtiğinin belirlenmesi gerekir....
