Davacı, bu kapsamda ticari defterlerin incelenmesini talep etmiş ve defterler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Davacının ticari defterlerinden; davaya konu çeklerin ticari defterlerde kayıtlı olduğu ve davalının hesap sonu itibariyle davacıya 241.622,62-TL tutarında borcu bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalının ticari defterlerine gelince; davalıya üzerinde inceleme yapılması için ticari defterlerini ibraz etmek üzere kesin süre içerir meşruhatlı davetiye çıkartılmış, ancak davalı defterlerini ibraz etmemiştir. Burada, çözüme varabilmek için, davalının defterlerini ibrazdan kaçınmış olmasının ne tür bir hukuki sonuç doğurduğu belirtilmelidir....
Taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından her iki tarafın dava konusu 2021-2022 yıllarına ilişkin tüm yasal ticari defterleri ve defterlerin bu uyuşmazlığa ilişkin dayanak kayıtları üzerinde mali müşavir vasıtasıyla inceleme yaptırılmıştır. Mali müşavir bilirkişi ------alınan bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin incelenen ticari defterlerinin usule uygun olduğu, davacı tarafın ticari defter kayıtlarına göre; davacının davalı şirketten 3 adet banka ödemesine dayalı açık cari hesap bakiyesinden kaynaklı olarak 35.000,00 TL asıl alacaklı olduğu, inceleme günü itibariyle davalı şirket taraflarına usulüne uygun yapılan tebligata rağmen, bilirkişi incelemesinin yapıldığı -----ATM duruşma salonunda hazır bulunmadığı, herhangi bir mazeret bildiriminde veya yerinde inceleme talebinde bulunmayarak ticari defterlerini ve dayanak belgelerini bilirkişi incelemesine ibraz etmediği belirtilmiştir....
Mahkemece, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, teminat senedi olduğu söylenen senedin iadesi bakımından davacı vekilinin 16.05.2017 tarihli dilekçeyle bu talep bakımından davayı atiye terk deyimi kullanılmak suretiyle bu talebini takip etmediği ve dava açılışında da harcını yatırmadığı, aşamalar sebebiyle bu talep bakımından davanın açılmamışsayılmasına karar verilmesi gerektiği, davacının ticari defterlerine göre açılış-kapanış noter tasdikleri bulunmadığından defterlerin sahibi lehine delil teşkil etme imkanının bulunmadığı, ancak aleyhine delil teşkil edebileceği, davalı defterlerinde davacının davalıdan alacaklı olmadığının tespit edilmiş olması karşısında tarafların defter ve kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu, davalının, sözleşmenin feshedilmediği, taşıma işlerinin bitmesiyle kendiliğinden sona erdiği savunması karşısında davacının sözleşmenin feshedildiğine dair ihtar, fesih beyanı gibi bir delil sunamadığı, davaya konu edilen akaryakıt faturasının davacı...
ihtarına" karar verildiğini, taraflarına tanınan kesin süre içerisinde ticari defterlerin gerek mahkeme esas dosyasına, gerekse talimat mahkemesi olan Bursa 1....
Ek Raporu olmak üzere toplamda 4 rapor tanzim ettirildiğini, ancak mezkur raporlar düzenlenirken yalnızca müvekkil şirkete ait ticari defterlerin incelendiğini, davacı tarafa ait ticari defterlerin zayi olduğu iddiasından bahisle işbu raporların hiçbirinde davacı tarafın defter incelemesi yapılmadığını, dolayısıyla bilirkişilerce yapılan incelemenin cari hesap ekstreleri ve diğer vesikalarla sınırlı kalmışken yerel mahkemece ek rapor alınmadan karar verilmesinin kararın eksik incelemeye dayalı olduğunun açık kanıtı olduğunu, Her ne kadar davacı tarafça ticari defterlerin zayi olduğundan bahisle defter üzerinde inceleme yapılmasının mümkün olmadığı iddia edilmişse de; zayi davası açılıp açılmadığı hakkında açıklama dahi yapılmadığını, yerel mahkemece de davacının ticari defterleri incelenmeden hüküm tesis edildiğini,Basiretli bir tacirin en önemli yükümlülüklerinden birinin defter tutma yükümlülüğü olup; ticari defterlerin m.82/7'de sayılan hallerde zayi olması durumunda ise ilgili şirket...
Davacı şirket tarafından sunulan ticari defterlerin tetkikinde; Davalıya düzenlemiş olduğu faturaları bu hesabın borcuna kaydetmiş olduğu, davalı tarafından yapılan havale işlemlerini ise bu hesabın alacağına kaydetmiş olduğu, Takip tarihi itibariyle bu hesabın herhangi bir borç yada alacak bakiyesi vermemiş olduğu belirlenmiştir. Davalı şirket tarafından ibraz edilen ticari defterlerin tetkikinde; davacı tarafından düzenlenen faturaları bu hesabın alacağına, davacıya yapmış olduğu ödemeleri ise bu hesabın borcuna kaydetmiş olduğu, Davacıya düzenlemiş olduğu 14/10/2016 tarihli 35.400.-TL lik "Pazarlama Faaliyetlerine Katılım Bedeli" açıklamalı faturayı bu hesabın borcuna, davacı tarafından yapılan ödemeyi ise bu hesabın alacağına kaydetmiş olduğu görülmektedir....
Tarafların ticari defterleri talep edilmiş davalı tarafça ibraz edilen ticari defterler bir mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş bilirkişi raporu temin edilmiştir....
Davacı, açık hesaba kaydettiği her bir faturaya ilişkin faturadaki malların teslim edildiğine dair davalıdan sadır yazılı teslim belgesi sunmamış, ancak ticari defter kayıtlarına dayanmıştır. Ticari defter kayıtlarına dayanılmış olduğundan ticari defterlerin delil olma durumu ile ilgili yasa maddesine de değinmekte fayda vardır....
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davacının davalıdan ürün satın aldığı, alınan ürünler karşılığında 200.000-TL bedelli çekin ödendiğinin ancak davalı tarafça malın teslim edilmediği ileri sürüldüğü, davalı tarafça ticari defterlerin sunulmadığı, davacı tarafın ticari defterlerinde ise davalı yönünden kayıt bulunmadığı, davalı tarafça defterler sunulmamış ise de davacı defterlerinde iddialarını doğrulayan kayıt bulunmadığından davacının HMK'nın 222. maddesinden yararlanamayacağı, çekin bir borç ödeme aracı olduğu, çekin düzenlenip verilmesi halinde mevcut ve doğmuş borç için verildiğinin kabul edilmesi gerektiği, çeklerin avans olarak verildiğinin ve davalının malları teslim etmediğinin ispat yükünün davacıda olduğu, çekin avans olarak verildiğinin davacı tarafça ispat edilemediği,ymin deliline de dayanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir....
Mad. 64/5 hükmüne göre bulunması gereken kapanış (görüldü) tasdikinin mevcut olduğu görüldüğünden, davalı şirkete ait 2012 yılı ticari defterlerin 6102 sayılı yeni TTK. ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, mali yönden yapılan inceleme ve değerlendirmelerde, davalı yanın incelenen ticari defterlerinde; takibin başlatıldığı 04.12.2013 tarihi itibariyle davacı yandan 12.412,36 TL cari hesap alacaklı olduğu, davaya konu 26.11.2013 tarihli 343010 no.lu 73.599,37 TL tutarlı faturanın davalı yan ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı yan tarafından davalı yana düzenlenen davaya konu faturadaki muhtelif malların davalı yan tarafından davacı yana sözleşme mukabili satılmış olan malların iadesinden kaynaklı olduğu, taraflar arasında akdedilen 21.11.2012 tarihli sözleşmede malların iadesi ile ilgili bir açıklamanın mevcut olmadığı ve malların iadesi ile ilgili bir satış sözleşmesinin kurulmadığından davalı yanın davaya konu 06.11.2013 tarihli 343010 no.lu 73.599,37 TL tutarlı...
