Somut olayda; hükümle kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3. maddesi uyarınca Tapu Sicilinin beyanlar hanesine şerh verilmemesi ve hükmün sekizinci bendinde sehven "davalı tarafından yapılan yargılama gideri var mı" ibaresinin bulunması doğru değil ise de bu yön hükmün bozulmasını ve yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HUMK'nun 438/VII. maddesi gereğince hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir....
Anılan maddede, ... için istemde bulunana terki gereken arazi parçasının tam ivazından bahsedilmiş olup, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.05.1971 tarih, 1967/5 - 768 Esas ve 1971/298 Karar sayılı kararında vurgulandığı üzere, geçit için belirlenecek bu "tam ivaz" (bedel) HUMK.nun 2.maddesinin 2.fıkrası uyarınca dava tarihine göre saptanmalıdır. O halde mahkemece uzman bilirkişilerin katılımı ile mahallinde keşif yapılarak geçit için ayrılması gereken arazi parçalarının para olarak bedeli usulünce tespit edilmeli ve görev hususu da bu tespitler çerçevesinde genel hükümlere göre çözümlenmelidir. Bu hususlar açıklığa kavuşturulmadan yani geçit olarak terkini gereken yolun tam bedeli belirlenmeden yasaya uygun düşmeyen gerekçeyle görevsizlik kararı verilmesi doğru olmamış, hükmün bozulması gerekmiştir....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Somut olayda; hükümle kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3. maddesi uyarınca Tapu Sicilinin beyanlar hanesine şerh verilmemesi doğru görülmemiş hükmün ayrıca bu nedenle de bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, yukarıdaki bentlerde açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26.04.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni ... Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Somut olayda; hükümle kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3. maddesi uyarınca ... sicilinin beyanlar hanesinde yer alan özel sütuna şerh verilmemesi doğru görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıdaki bentlerde açıklanan nedenlerle davalı ... vekili ile davalı ...'ın temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 21.05.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanunu'nun 748/3 ve 1012. Maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün "irtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili" başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince; 1) Mahkemece, geçit hakkının nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5 - 3 m) tesisine karar vermek gerekirken somut olayda, bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle infaza elverişli hüküm oluşturulmadan, parsel sınırındaki uzantılar ve kırıklara göre 3 ila 3,5 m genişliğinde tesis edilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir. 2) Kabule göre de; “Beyanlar” başlıklı 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1012 madde hükmü “Bir taşınmazın eklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılır. Bu kaydın terkini, kütükte hak sahibi görünen bütün ilgililerin rızasına bağlıdır....
Ancak; 1)Taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının % 4 uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü ile az bedel tespiti, 2)Dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak, tespit edilen metrekare birim fiyatına ilave edilecek objektif değer artırıcı unsurun % 50 oranında olacağı gözetilmeden, daha yüksek objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre fazla bedele hükmedilmesi, 3)Dava konusu taşınmazın tapu kaydında 599 parsel lehine bulunan geçit hakkı şerhinin dayanağı olan kesinleşmiş mahkeme kararları dahil her türlü belgeler tapu müdürlüğünden getirtilip, bu geçit hakkının taşınmazda meydana getireceği değer düşüklüğü yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmemesi, Doğru olmadığı gibi; 4)7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8 fıkrası gereğince bankaya hak sahibi...
Ancak; Dava konusu taşınmazın tapu kaydında 325 parsel lehine bulunan geçit hakkı şerhinin dayanağı olan kesinleşmiş mahkeme kararları dahil her türlü belgeler Tapu Müdürlüğünden getirtilip, bu geçit hakkının taşınmazda meydana getireceği değer düşüklüğü yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi, Doğru görülmemiştir. Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan ...... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/430 E. - 2016/625 K. sayılı hükmünün HMK’nın 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HMK’nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin ...... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE,17/01/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi....
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 12.5.2006 gününde verilen dilekçe ile irtifak hakkı terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 27.2.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: K A R A R Dava, irtifak hakkının terkini isteğine ilişkindir....
Burada da irtifak hakkının terkini koşulları önem arzetmektedir. İrtifak hakkı Türk Medeni Kanunun 783.maddesi uyarınca sicildeki kaydın terkini ile sona erer. Terkin talebi yararlanan taşınmaz maliki tarafından yazılı olarak yapılır(TMK.1014). Terkin dışında, yüklü yada yararlanan taşınmazın yok olması yüklü taşınmazın kamulaştırılması, sürenin sona ermesi halinde de irtifak hakkı son bulur. Ne varki; Yukarıda açıklanan haller dışında, Türk Medeni Kanunun 785.maddesi uyarınca irtifakın sağladığı yararın yok olması veya olağan üstü azalarak çok az yarar sağlaması halinde yüklü taşınmaz maliki yararlanan taşınmaz malikinden irtifakın terkini için onay isteyebilir. Bu onayın verilmediği hallerde mahkemeye başvurarak irtifak hakkının terkini istenir. Böylece, eşya hukukundan kaynaklanan bu kısıtlamanın mülkiyet hakkının başlangıçta mevcut olan yararın ortadan kalkması veya azalması nedeniyle kısıtlanmasının önüne geçilmek istenmektedir....
TMK'nın783. maddesi gereğince irtifak hakkı tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olması ile son bulur. Dayanak ilamda tesis edilen geçit hakkı, yararlanan taşınmazın irtifak hakları sütununa yüklü taşınmazın parsel numarası belirtilmek sureti ile tapu kütüğüne işlenmiş olup kişi lehine değil taşınmaz lehine tesis edilmiş bir haktır. Geçit hakkının taşınmazı 13.04.2022 tarihinde devralan alacaklı ... lehine devam ettiği sabittir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince alacaklının dayanak ilamda taraf olmadığı gerekçesi ile takibin iptaline karar verilmesi doğru olmamıştır. Para ve teminattan başka borçlar hakkındaki ilamların icrası İİK'nın 24 ve ardından gelen maddelerinde düzenlenmiştir. İİK'nın 31. maddesinde "Bir irtifak hakkının kaldırılmasına yahut böyle bir hakkın tahmiline mütedair ilam icra dairesine verilince icra müdürü 24. md de yazılı şekilde yedi günlük bir icra emri gönderir....
