"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 04.01.2002 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 19.11.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi bir kısım davalılar vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: _ K A R A R _ Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir. Davacı vekili, tarafların müştereken ve iştirak halinde malik oldukları 4 adet taşınmaz üzerindeki ortaklığın satış yoluyla giderilmesini talep etmiştir. Davalı .... vasisi ..., davanın reddini savunmuş; bir kısım paydaşların kayyımı ... vekili, ortaklığın satış yoluyla giderilmesini istemiş; diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir....
Mahkemece; davacı ile davalıların murisi arasında yapılan 29.06.1989 tarihli adi ortaklık sözleşmesinin 10 yıl süreli olduğu, bu sürenin 29.06.1999 tarihinde dolduğu, bu tarihten sonra ortaklığın uzatıldığına dair davacı tarafın herhangi bir kanıt ibraz edemediği, davacının ortaklık ile ilgili tüm talep ve dava haklarının bu tarihten sonra 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve zamanaşımı süresinin de dolduğu gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş, hüküm süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava; adi ortaklıktan kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. TBK.nun 147/4 maddesi gereğince; bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya kendileri ile ortaklık arasında açılmış bulunan davalar hakkında beş yıllık zamanaşımı uygulanır. (BK. m. 126/4) Sözleşmeden doğan alacaklarda zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihten başlar....
Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/620 Esas sayılı dosyasında ortaklığın giderilmesi davası açtıklarını, müvekkilinin davaya konu bâtıl yönetim kurulu kararını davalı şirketin 30/09/2016 tarihli ihtarnamesi ile öğrendiğini, söz konusu 07/03/2016 tarihli yönetim kurulu kararının batıl olduğunu ileri sürerek, davalı şirketin 07/03/2016 tarihli 1 numaralı yönetim kurulu kararının batıl olduğunun tespitine ve bâtıl yönetim kurulu kararına göre pay defterine işlenen kayıtların önceki duruma getirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili; murisin düzenlendiği 24/07/2014 tarihli vasiyetnamenin iptal edilinceye kadar hüküm ve sonuç doğuracağını, davalının hissedarlarından ... ile ...'...
Tespit davasının koşulları yönünden muhtesat tespiti davaları için aşağıdaki değerlendirmeler yapılabilir: (1) Muhtesatın tespitinin istenebilmesi için öncelikle paylı mülkiyete veya miras ortaklığına (terekeye) dahil taşınmaz veya taşınmazalar için açılmış “satış suretiyle ortaklığın giderilmesi davasının mevcut olması, (2) bu ortaklığın giderilmesi davasında satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmeden önce bir muhtesat uyuşmazlığı çıkarılmış ve bu uyuşmazlığın davanın taraflarının tamamının anlaşmasıyla giderilememiş olması, (3) ortaklığın giderilmesi davasında anlaşılamaması durumunda mahkemece muhtesat için hak iddia eden taraf(lar)a bu konuda asliye hukuk mahkemesinde dava açma konusunda süre verilmesi ve bu konunun bekletici sorun yapılması (HMK:md.165/2) gereklidir....
Tespit davasının koşulları yönünden muhtesat tespiti davaları için aşağıdaki değerlendirmeler yapılabilir: (l) Muhtesatın tespitinin istenebilmesi için öncelikle paylı mülkiyete veya miras ortaklığına (terekeye) dahil taşınmaz veya taşınmazalar için açılmış “satış suretiyle ortaklığın giderilmesi davasının mevcut olması. (2) bu ortaklığın giderilmesi davasında satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmeden önce bir muhtesat uyuşmazlığı çıkarılmış ve bu uyuşmazlığın davanın taraflarının tamamının anlaşmasıyla giderilememiş olması, (3) ortaklığın giderilmesi davasında anlaşılamaması durumunda mahkemece muhtesat için hak iddia eden taraf(lar)a bu konuda Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açma konusunda süre verilmesi ve bu konunun bekletici sorun yapılması (HMK: md. 165/2) gereklidir....
ın terekesi elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabidir. TMK'nun 701. maddesi gereğince kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır. Yine TMK’nun 702. maddesi gereğince, ortakların hakları ve yükümlülükleri topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleriyle belirlenir. Kanun veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz. Elbirliği hükümlerine tabi olan taşınmazda mirasçılardan bir ya da birkaçının tek başına 3. kişiye satışı geçerli olmayıp , hukuki değeri bulunmamaktadır. Davacının; yakın mirasbırakanı ...'...
Yine bilindiği üzere; TMK'nin 702/3. maddesinde “Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme bozma ilamında da değinilerek “Elbirliği mülkiyetine tabi payda ortak olan ortaklardan Halil İbrahim ve ...'un yaptığı satışın geçerli olmadığı gibi davacıyı da bağlamayacağı, yine...... Selçuk'un yaptığı kira sözleşmesinin de aynı yasal düzenlemeler gereğince diğer ortakları bağlamayacağı” açıklanmıştır. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma ilamında açıklanan bu kısım dikkate alınmaksızın yeniden “davalıların sözleşmelerde belirtilen miktar kadarıyla yer kullandıkları, diğer hissedarların paylarına tecavüz etmedikleri iyiniyetli oldukları” gerekçesiyle şahsi hakkı mülkiyet hakkının önüne geçirecek şekilde davanın reddine karar verilmiştir....
Dosyamız bilirkişiye verilmiş, verilen raporda; davacı adi ortaklığın ve ortak ... Ltd. Şti.'nin sözleşmelerde kefaletinin bulunmadığı, davalı finansal kiralama şirketinin ticari defterlerinde davacı ortak ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin akdedilen Finansal Kiralama Sözleşmelerinden doğan 18.11.2019 tarihi itibariyle işleyen temerrüt faizi hariç, vadesi geçmiş kira masraf vb. olmak üzere toplam 2.055.769,34-TL tutarında finansal kiralama borcunun kayıtlı bulunduğu, davacı adi ortaklığın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında tüzel kişiliği bulunmadığından ve adi ortaklığın sahip olduğu veya olacağı mallar üzerinde ortakları oluşturan kişilerin elbirliği ile mülkiyetinden söz edilebileceğinden, taraflar arasında akdedilen ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin Kiracının Kiralananı Satın Alma Hakkı Başlıklı 9. Madde ve Kiracının Teminat Verme Yükümlülüğü Başlıklı 52. Madde hükümleri kapsamında davalı finansal kiralama şirketinin davacı ortak ... San. Tic. Ltd. Şti.'...
Dosyamız bilirkişiye verilmiş, verilen raporda; davacı adi ortaklığın ve ortak ... Ltd. Şti.'nin sözleşmelerde kefaletinin bulunmadığı, davalı finansal kiralama şirketinin ticari defterlerinde davacı ortak ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin akdedilen Finansal Kiralama Sözleşmelerinden doğan 18.11.2019 tarihi itibariyle işleyen temerrüt faizi hariç, vadesi geçmiş kira masraf vb. olmak üzere toplam 2.055.769,34-TL tutarında finansal kiralama borcunun kayıtlı bulunduğu, davacı adi ortaklığın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında tüzel kişiliği bulunmadığından ve adi ortaklığın sahip olduğu veya olacağı mallar üzerinde ortakları oluşturan kişilerin elbirliği ile mülkiyetinden söz edilebileceğinden, taraflar arasında akdedilen ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin Kiracının Kiralananı Satın Alma Hakkı Başlıklı 9. Madde ve Kiracının Teminat Verme Yükümlülüğü Başlıklı 52. Madde hükümleri kapsamında davalı finansal kiralama şirketinin davacı ortak ... San. Tic. Ltd. Şti.'...
Öyleyse, ortaklığın giderilmesi davasında satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmiş ise- satış henüz yapılmamış olsa bile- muhtesat tespiti davasının artık dinlenmesinde hukuki yarar kalmayacaktır. Zira, artık hak iddia edenin genel hükümlere dayalı (sebepsiz zeginleşme, TBK. md. 77 vd.) bir eda davası açma imkanı devreye girecektir).Ayrıca, paydaş veya miras ortağı olmayanın(üçüncü kişilerin) ortaklığın giderilmesi davasında taraf sıfatı olmayacağından; muhtesat tespiti davası açma hakkının da bulunmadığının da kabulü gerekir....
