YARGITAY CEZA DAIRELERI BAŞKANLAR KURULU

Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu         2023/36 E.  ,  2024/11 K.
"İçtihat Metni"
Birleştirme Uyuşmazlığı
Bulunan Yargıtay Daireleri: 8 ve 5. Ceza
Mahkemesi : 8. Ceza (İlk Derece)
Sayısı : 3-16

Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığının 06.01.2022 tarihli ve 148-17 sayılı iddianamesi ile sanık ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 109/1-3.c ve 53. maddeleri uyarınca; sanıklar ..., ... ve ... hakkında görevi kötüye kullanma suçundan 5237 sayılı TCK'nın 257/1, 43 ve 53/1. maddeleri uyarınca; sanıklar ..., ..., ... ve ... hakkında ise kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve görevi kötüye kullanma suçlarından 5237 sayılı TCK'nın 109/1-3.c, 257/1 ve 53/1. maddeleri gereğince son soruşturmanın açılmasına karar verilmesi talep edilmiş, iddianamenin gönderildiği Karşıyaka 3. Ağır Ceza Mahkemesince 28.02.2022 tarih ve 39-132 sayı ile; sanıklar hakkında iddianamede belirtilen suçlardan son soruşturmanın açılmasına karar verilerek dosya Yargıtay ilgili Ceza Dairesine gönderilmiştir.
Dosyanın gönderildiği Yargıtay 8. Ceza Dairesince 2022/3 esas sayılı dosya üzerinden devam eden yargılama sırasında 20.12.2022 tarihli oturumda;
" (…) 7- Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2019/11 Esas sayılı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2016/1 Esas sayılı ilk derece dosyalarının iddianame ve son soruşturmanın açılmasına dair kararın onaylı suretinin gönderilmesi istenmesine, sanıkların iş bu dosya ile birleştirme taleplerinin istenilen evraklar geldikten sonra incelenerek duruşma günü beklenmeksizin mahkememiz dosyası ile bu dava dosyaları aralarında hukuki ve fiili irtibat olduğunun tespiti halinde mahkememiz dosyasıyla birleştirilmesi amacıyla hangi daire arasında irtibat var ise muvafakat talebinde bulunulmasına,” karar verilmiş, bu karar doğrultusunda 23.01.2023 tarihinde Yargıtay 5. Ceza Dairesine birleştirme önerisi içeren yazı yazılmıştır.
Yargıtay 5. Ceza Dairesince, ilgili birleştirme talebine konu edilen dava dosyasında yer alan bir kısım sanıkların da aralarında bulunduğu ve 2019/11 esas sayısı ile yürütülen yargılama sırasında 18.01.2023 tarihli oturumda;
" (…) 5-) Sanık ...'nın Yargıtay 8. Ceza Dairesinin (İlk Derece) 2022/3 Esas sayılı kamu davasına ilişkin birleştirilme talebi bakımından:
Yargıtay 8. Ceza Dairesinin (İlk Derece) 2022/3 Esas sayılı davası ile işbu dava arasında şahsi, hukuki ve fiili irtibat bulunduğu ve her iki davada da ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın ortak sanık olarak yer aldıkları dikkate alınarak; adı geçen sanıklarla sınırlı olmak kaydıyla işbu kamu davasının Yargıtay 8. Ceza Dairesinin (İlk Derece) 2022/3 Esas sayılı kamu davası ile birleştirilmesine muvafakat edilip edilmeyeceğinin bildirilmesi için anılan Daireye yazı yazılmasına,” karar verilmiş, bu karar doğrultusunda aynı tarihte Yargıtay 8. Ceza Dairesine birleştirme önerisi içeren yazı yazılmıştır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesince 2022/3 esas sayısı ile devam eden yargılama sırasında 07.03.2023 tarihli oturumda;
“ (…) 2-Yargıtay 5. Ceza Dairesinin (ilk derece) 18.01.2023 tarihli yazıları ile kendilerinde bulunan 2019/11 Esas sayılı dava dosyasının Dairemizin 2022/3 Esas sayılı dava dosyası üzerinde birleştirilmesini talep ettikleri ancak, 2019/11 Esas sayılı dava dosyasının mahkememizde ki dava dosyasından çok önce açıldığı bu dosyada kendileri tarafından yapılan esaslı usulü işlemlerin bulunduğu her iki dava dosyası Dairemizde birleştirildiği taktirde Dairemizce bizzat yapılmayan esaslı usulü işlemler ve dinlenilmeyen sanıklar ile ilgili olarak hüküm kurulmak zorunda kalınacağı alışılagelen uygulamalara göre birleştirmenin daha önce açılan dava dosyası üzerinden yapılması gerektiği, mahkememiz dava dosyasındaki sanıkların henüz savunmalarını yapmadıkları belirtilerek Dairemizin 2022/3 Esas sayılı dava dosyasının kendilerinde bulunan 2019/11 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine muvafakat verilmesi hususunda yeniden yazı yazılmasına,” karar verilmiş, bu karar doğrultusunda aynı tarihte Yargıtay 5. Ceza Dairesine birleştirme önerisi içeren yeniden yazı yazılmıştır.
Yargıtay 5. Ceza Dairesince 2019/11 esas sayısı ile devam eden yargılama sırasında 28.03.2023 tarihli oturumda;
“ (…) 5-) Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 07/03/2023 tarihli ve 2022/3 Esas sayılı yazı ile talep etmiş olduğu birleştirme önerisi hakkında; bahse konu davada görevi kötüye kullanma suçu yanında sanıklara isnat olunan kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun yaptırımı en ağır olan suç olup Dairemizin bu suça bakma görevinin bulunmaması nazara alınarak birleştirmeye muvafakat verilmemesine,” karar verilmiş, alınan ara karar doğrultusunda hazırlanan 28.03.2023 tarihli yazı ile dosya birleştirilmesi konusundaki taleplerin reddine karar verildiği belirtilmiştir.
Bunun üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesince 05.07.2023 tarih ve 3-16 sayı ile;
" (...) Kamuoyunda 'İzmir Askeri Casusluk Davası' davası olarak bilinen İzmir 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 Esas sayılı dosyası üzerinden karara bağlanan evrakın soruşturma ve kovuşturma sürecinde usûl ve yasaya aykırı işlem tesis edere usûlsüzlük iddialarının Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2019/11 Esas sayılı dosyasında yargılamaya konu edildiği ve davanın derdest olduğu, her iki dosya sanıklarının aynı olduğu, suçun tayin ve takdiri, cezaların belirlenmesi ve zincirleme suç hükümlerinin değerlendirilmesi, çelişkili kararların önlenmesi, yargılamanın en az giderle ve süratle sonuçlandırılması açısından, Dairemizin 2022/3 Esas sayılı dava dosyasının Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2019/11 Esas sayılı dava dosyası ile birlikte görülmesi ve davaların birleştirilmesi gerektiği (...) CMK'nin 8 ve 10. maddeleri gereğince Dairemizin 2022/3 Esas sayılı bu dava dosyasının Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2019/11 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine, (...) Dairemiz ile Yargıtay 5. Ceza Dairesi arasında çıkan olumsuz birleştirme uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine," karar verilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14.07.2023 tarihli ve 82215 sayılı yargı yeri belirlenmesine dair yazısında ise;
" (...) Buna göre Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2022/3 esas sayısına kayden görülmekte olan kamu davası ile Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2019/11 esas sayısına kayden görülmekte olan kamu davası arasında her iki dava konusunun kamuoyunda 'İzmir Askeri Casusluk Davası' olarak bilinen davanın soruşturma ve kovuşturma süresinde cereyan eden usul ve yasaya aykırılıklara ilişkin olması, bir kısım sanıkların her iki davada da ortak oluşu, yargılama konularının aynı olması dikkate alındığında aralarında şahsi, hukuki ve fiili irtibat bulunan her iki dava dosyasının birlikte görülmesinin usul ekonomisi ve yargılamanın en az giderle, en hızlı şekilde yürütülerek bir an evvel karar verilmesi bakımından zorunlu olduğu değerlendirilmekle, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2019/11 esas sayısına kayden görülmekte olan kamu davasının daha önce açılmış, yargılamanın belli bir aşamaya gelmiş ve yargılama konusu iddiaların daha geniş olmasına göre Yargıtay 8.Ceza Dairesinin birleştirme kararının kabulü ile davaların Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2019/11 esas sayılı dava dosyası üzerinde birleştirilmesine, bundan sonraki işlemlerin bu dosya üzerinden yürütülmesine," karar verilmesi talep edilmiştir.
Bu kapsamda; Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçe ile karara bağlanmıştır.

CEZA DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI
Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunca çözümlenmesi gereken konu, Yargıtay 8 ve 5. Ceza Daireleri arasında oluşan birleştirme uyuşmazlığının giderilmesine ilişkindir.
Uyuşmazlığın isabetli bir hukuki çözüme kavuşturulabilmesi için, öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelerin üzerinde durulması gerekmektedir.
5271 sayılı CMK’nın “Bağlantı kavramı” başlıklı 8. maddesi;
“(1) Bir kişi, birden fazla suçtan sanık olur veya bir suçta her ne sıfatla olursa olsun birden fazla sanık bulunursa bağlantı var sayılır.
(2) Suçun işlenmesinden sonra suçluyu kayırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme fiilleri de bağlantılı suç sayılır.” şeklinde,
Aynı Kanun’un “Davaların birleştirilerek açılması” başlıklı 9. maddesi;
“(1) Bağlantılı suçlardan her biri değişik mahkemelerin görevine giriyorsa, bunlar hakkında birleştirilmek suretiyle yüksek görevli mahkemede dava açılabilir.” biçiminde,
Anılan Kanun’un “Görülmekte olan davaların birleştirilmesi ve ayrılması” başlıklı 10. maddesi;
“(1) Kovuşturma evresinin her aşamasında, bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir.
(2) Birleştirilen davalarda, bu davaları gören mahkemenin tâbi olduğu yargılama usulü uygulanır.
(3) İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı mahkemede devam olunur.” şeklinde,
Aynı Kanun’un “Geniş bağlantı sebebiyle birleştirme” başlıklı 11. maddesi;
“(1) Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.” biçiminde,
Anılan Kanun’un “Bağlantılı suçlarda yetki” başlıklı 16. maddesi;
“(1) Yukarıdaki maddelere göre her biri değişik mahkemelerin yetkisi içinde bulunan bağlantılı ceza davaları, yetkili mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilir.
(2) Bağlantılı ceza davalarının değişik mahkemelerde bakılmasına başlanmış olursa, Cumhuriyet savcılarının istemlerine uygun olmak koşuluyla, mahkemeler arasında oluşacak uyuşma üzerine, bu davaların hepsi veya bir kısmı bu mahkemelerin birinde birleştirilebilir.
(3) Uyuşulmazsa, Cumhuriyet savcısı veya sanığın istemi üzerine ortak yüksek görevli mahkeme birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerek varsa hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir.
(4) Birleştirilmiş olan davaların ayrılması da bu suretle olur.” şeklinde,
Aynı Kanun'un “Yetkide olumlu veya olumsuz uyuşmazlık” başlıklı 17. maddesi;
“(1) Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu veya olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa, ortak yüksek görevli mahkeme, yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler.” biçiminde düzenlenmiştir.
Ceza yargılamasında genel kaide, açılan her dava üzerine ayrı bir yargılama yapılması olup uyuşmazlıklar arasında bağlantı olduğunda, bağlantının mahiyeti icabı, istisnai hükümler doğrultusunda ana kuraldan ayrılarak farklı hareket edilebildiği, 5271 sayılı CMK'nın 8 ve 11. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, bağlantılı davalar ayrı ayrı görülebileceği gibi istisnai durumlardan biri olan davaların birleştirilmesine karar verebilmek için; davalar arasında bağlantı olması, davaların birleştirilmesinde yarar görülmesi, birleştirmenin gerekli olması, birleştirmeye olanak bulunması ve birleştirme yasağının mevzu bahis olmaması gerektiği, kural olarak birleştirmede yarar bulunup bulunmadığının her olayda tetkik ve takdir edilmesinin de o yargılamayı yürüten hâkime ait olduğu,
Keza, Ceza Genel Kurulunun 11.07.2014 tarihli ve 52-354 sayılı kararında da benimsendiği gibi; birleştirme zorunluluğu ya da yasağının olmadığı diğer durumlarda, mahkemelerce görülmekte olan davalar arasında bağlantı olduğu tespit edildiğinde bu davaların birleştirilebileceği, fakat birleştirmenin zorunlu olmayıp tamamen mahkemenin takdirine bırakıldığı, davaların birleştirilmesi hususu, muhakemenin hızlı ve basit bir şekilde sürdürülmesi, muhakeme işlemlerinde gereksiz tekrarların önlenmesi ve bir an evvel maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasının sağlanmasına yönelik olarak benimsenmiş bir kurum olduğundan, Anayasa'nın 141. maddesindeki "davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde belirtilen "adil yargılanma hakkı" kapsamında "davaların makul sürede görülmesi" ilkeleri gözetildiğinde, davaların uzatılması için bir sebep olmaması gerektiği,
Gözetilmelidir.
Sanıklar hakkında görevi kötüye kullanma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından cezalandırılmaları istemiyle Karşıyaka 3. Ağır Ceza Mahkemesince 28.02.2022 tarih ve 39-132 sayı ile son soruşturmanın açılmasına karar verilerek ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapmak üzere Yargıtay 8. Ceza Dairesine gönderilen ve adı geçen Dairenin 2022/3 esasına kaydedilip kovuşturmaya başlanıldığı anlaşılan dosya kapsamında;
Yargıtay 8. Ceza Dairesince aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu gerekçesiyle işbu dosyanın Yargıtay 5. Ceza Dairesinde (ilk derece mahkemesi sıfatıyla) görülmekte olan 2019/11 esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmiş ise de,
İlk derece mahkemesi sıfatıyla görülmekte olan kamu davasının belirli bir aşamaya gelmiş olması, Anayasa'nın 141. maddesindeki "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde belirtilen "adil yargılanma hakkı" kapsamında "Davaların makul sürede görülmesi" ilkeleri gözetildiğinde birleştirme kararı verilmesi hâlinde davanın uzamasına sebebiyet verilecek olması karşısında; ilgili dosyaların birleştirilmesi zorunlu olmadığından, gelinen bu aşamada davaların ayrı ayrı yürütülmeleri gerektiği kabul edilmelidir.
Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14.07.2023 tarihli ve 82215 sayılı birleştirme isteğinin reddine ve Yargıtay 8. Ceza Dairesinin birleştirme kararının kaldırılmasına ve dosyanın anılan Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.
SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle;
1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14.07.2023 tarihli ve 82215 sayılı birleştirme talebinin REDDİNE,
2- Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 05.07.2023 tarihli ve 3-16 sayılı birleştirme kararının KALDIRILMASINA,
3- Dosyanın Yargıtay 8. Ceza Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 02.04.2024 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.