YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

9. Hukuk Dairesi         2024/516 E.  ,  2024/5265 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2651 E., 2023/2499 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/360 E., 2023/429 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından davalıya 27.10.2020 tarihli yetki tespiti kararı verildiğini, yetki tespiti kararının kesinleşmesinin ardından tarafların toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlayamadığını ve davalı Sendika tarafından işyerinde 25.05.2021 tarihinde grev ilan edildiğini, 03.06.2021 tarihinde grevin fiilen uygulamaya konulduğunu, yetki tespiti için başvuru tarihi olan 16.09.2020 tarihinde sendika üye sayısının 116 olduğunu, müvekkiline ait işyerinde çalışıp yetki tespiti için başvuru tarihinde davalı Sendikaya üye olan işçilerin dörtte üçünden fazlasının davalı Sendika üyeliğinden ayrıldığını, üye sayısının en az 3/4'ünü kaybeden davalı Sendikanın, grevin mahkeme kararı ile sona erdirilmesine yönelik bir karar verilmesini önleyebilmek için 18.05.2022 tarihli kararı ile grevi sona erdirdiğini açıkladığını, grevi uygulama gücü kalmayan davalı Sendikanın dörtte üç oranında üye kaybı nedeniyle grevin mahkeme kararı ile ortadan kaldırılmasının önüne geçmek için grevi kaldırmasının davalı Sendikanın işyerinde tabanı kalmadığını ve artık işyerindeki işçiler adına hareket etme gücünü ve işçileri temsil yeteneğini yitirdiğini açıkça ortaya koyduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisinin 18.05.2022 tarihinde sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 75 inci maddesinin son fıkrası uyarınca grev kararının kaldırılmasıyla beraber sendikanın yetki belgesinin hükmü ortadan kalkmakta olup müvekkili Sendikanın düşen yetkisinin kaldırılmasına ilişkin açılan işbu davanın konusuz kaldığını savunarak, hukuki yarar kalmadığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; grevi uygulama gücü kalmayan davalı Sendikanın dörtte üç oranında üye kaybı nedeniyle grevin mahkeme kararı ile ortadan kaldırılmasının önüne geçmek için grevi kaldırmasının davalı Sendikanın işyerinde tabanı kalmadığını ve artık işyerindeki işçiler adına hareket etme gücünü ve işçileri temsil yeteneğini yitirdiğini açıkça ortaya koyduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili cevap dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yetki tespit başvuru tarihinde sahip olduğu üyelerinin dörtte üçünü kaybeden (116 üyeden 6 üyeye düşen) ve bu nedenle uygulamaya başladığı grevin mahkeme kararı ile sona erdirilmesine engel olmak için yönetim kurulu kararıyla grevi sona erdiren davalı Sendikanın yetkisinin düştüğünü kabul etmek gerektiği gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; cevap ve istinaf dilekçelerinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, işçi sendikasının yetkisinin düştüğünün tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6356 sayılı Kanun'un "Grevin tanımı" kenar başlıklı 58 inci maddesi şöyledir:
“(1) İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarına grev denir.
(2) Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde, işçilerin ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak veya geliştirmek amacıyla, bu Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan greve kanuni grev denir.
(3) Kanuni grev için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan grev kanun dışıdır.”

2. 6356 sayılı Kanun’un "Kanuni grev ve lokavt kararının alınması ve uygulamaya konulması" kenar başlıklı 60 ncı maddesi şöyledir:
“(1) Grev kararı, 50 nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya konulabilir. Bu süre içerisinde, grev kararının alınmaması veya uygulanacağı tarihin karşı tarafa bildirilmemesi hâlinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi düşer.
(2) Uyuşmazlığın tarafı olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren, grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altmış gün içinde lokavt kararı alabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya koyabilir.
(3) Grev ve lokavt kararları, kararı alan tarafça işyeri veya işyerlerinde derhâl ilan edilir.
(4) Bildirilen tarihte başlamayan grev hakkı veya lokavt düşer. Süresi içinde grev kararı uygulamaya konulmamışsa ve alınmış bir lokavt kararı da yoksa veya lokavt da süresi içinde uygulamaya konulmamışsa yetki belgesinin hükmü kalmaz.
(5) Grev ve lokavt kararlarının uygulanacağı tarih, kararı alan tarafça karşı tarafa tebliğ edilmek üzere notere ve bir örneği de görevli makama tevdi edilir. Uygulama tarihi, kararı alan tarafça ayrıca işyeri veya işyerlerinde derhâl ilan edilir.
(6) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 22/10/2014 tarihli ve E.: 2013/1, K.: 2014/161 sayılı Kararı ile.)
(7) Kanuni grev kararı alınan bir uyuşmazlıkta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı uyuşmazlığın çözümü için bizzat arabuluculuk yapabileceği gibi bir kişiyi de arabulucu olarak görevlendirebilir.”

3. 6356 sayılı Kanun’un "Grev ve lokavtı sona erdirme kararı" kenar başlıklı 75 inci maddesi şöyledir:
"(1) Kanuni bir grev veya lokavtı sona erdirme kararı, kararı alan tarafça ertesi iş günü sonuna kadar yazı ile karşı tarafa ve görevli makama bildirilir.
(2) Grevin veya lokavtın sona erdiği, görevli makam tarafından işyerinde ilan edilir. Kanuni grev ve lokavt, ilanın yapılması ile sona erer.

(3) Grevin uygulanmasına son verilmesi lokavtın, lokavtın uygulanmasına son verilmesi grevin kaldırılmasını gerektirmez.
(4) Grevi uygulayan işçi sendikasının herhangi bir nedenle kapatılması, feshedilmesi veya infisah etmesi hâllerinde grev ve alınmış bir karar varsa lokavt kendiliğinden sona erer ve yetki belgesi hükümsüz olur.
(5) Lokavtı uygulayan işveren sendikasının herhangi bir nedenle kapatılması, feshedilmesi veya infisah etmesi hâllerinde lokavt kendiliğinden sona erer.
(6) Grevi uygulayan sendikanın, yetki tespiti için başvurduğu tarihte işyerindeki üyesi işçilerin dörtte üçünün sendika üyeliğinden ayrıldıklarının tespiti hâlinde, ilgililerden biri grevin sona erdirilmesi için mahkemeye başvurabilir. Mahkemece belirlenecek tarihte grevin sona ereceği ikinci fıkradaki usule göre ilan edilir."

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; 24.05.2021 tarihli Sendika Yönetim Kurulu kararı ile grev kararı alındığı, 03.06.2021 tarihi itibarıyla fiilen grevin uygulanmaya başlandığı, 18.05.2022 tarihli Sendika Yönetim Kurulu kararı ile grevin sona erdirildiği ve 23.08.2023 tarihi itibarıyla eldeki davanın açıldığı görülmektedir. Dava tarihi itibarıyla Sendika Yönetim Kurulu kararı ile grev sona erdirildiğinden ve buna bağlı olarak Sendikanın yetkisi düştüğünden, 6356 sayılı Kanun'un 75 inci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında dörtte üç oranında üye kaybına bağlı olarak sendikanın yetkisinin düşüp düşmediğinin değerlendirilmesine gerek bulunmamaktadır. Bununla birlikte karar sonucu itibarıyla isabetlidir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiş; kararın, ilâmın Değerlendirme bölümünün (2) numaralı paragrafında yer alan ilave gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.