YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

9. Hukuk Dairesi         2024/447 E.  ,  2024/1497 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :... Mahkemesi
SAYISI : 2023/251 E., 2023/484 K.
KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 341 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen ve miktar veya değeri 17.830,00 ... lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre Dairenin bozma kararından sonra İlk Derece Mahkemesince, 6100 ... Kanun’un 373 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozmaya uygun olarak verilen kararda hüküm altına alınan ve temyize konu edilen toplam miktar 1.066,21 TL olup İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 17.830,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Bakanlığına bağlı Hastanede alt işverenler bünyesinde bilgi yönetim elemanı olarak çalıştığını, ... Büro ... Sendikası üyesi olduğunu ve toplu ... sözleşmesinin askıda olduğu dönemde Yüksek Hakem Kurulu tarafından 14.05.2018 tarihli ve 2018/403 Esas, 2018/1120 Karar numarası ile 01.02.2018-25.03.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere toplu ... sözleşmesi imzalandığını, davacının bu dönemde de sendikal hükümlerden yararlanması gerektiğini ancak toplu ... sözleşmesinin askıda olduğu 01.02.2018-25.03.2019 tarihleri arasında toplu ... sözleşmesi hükümlerinden kaynaklanan hak ve alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek çocuk parası, yakacak yardımı, dinî ... yardımı, ikramiye, toplu ... sözleşmesi ücret zammı, ... ... ve genel tatil yardımı ve fazla çalışma ücreti farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının müvekkili İdare personeli olmadığını, ihale yüklenicisi Şirket nezdinde çalıştığını, davalı İdare ile işçiler arasında ... sözleşmesi bulunmadığını, müvekkili İdarenin işçi belirlenmesi ve işe alınması, işten çıkarılmasında yetkisinin bulunmadığını, İdarenin sadece denetleme sorumluluğunun olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, işçinin özlük haklarından yüklenici Şirketin sorumlu olduğunu, davacıya tüm hak ve alacaklarının eksiksiz bir şekilde ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.07.2020 tarihli ve 2019/162 Esas, 2020/174 Karar ... kararı ile; davacının 01.02.2018 tarihinden bu yana ve dava tarihi itibarıyla hâlen dava dışı ... Bilgi Teknolojileri AŞ isimli Şirket bünyesinde bilgisayar operatörü olarak çalıştığı, davalı Kurum ile dava dışı işveren Şirket arasında 31.01.2018 imza, 01.02.2018 yürürlük tarihli 34 ay süreli hastane bilgi yönetim sistemi hizmet alımına dair sözleşme imzalandığı, davacının işbu sözleşme kapsamında davalı Kuruma bağlı ... Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde, Hastane ile dava dışı Şirket arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında alt işveren işçisi olarak çalıştığı, davacının görev aldığı hizmet alım işinin davalının yardımcı işi kapsamında olduğu, davalı ile dava dışı işveren Şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olup davacı tarafça talep olunan ödenmeyen alacaklardan davalı Kurumun asıl işveren sıfatıyla sorumlu bulunduğu, davacının 04.11.2014 tarihinde sendikaya üye olduğu, üyeliğinin dava tarihi itibarıyla devam ettiği, Sendika ile dava dışı işveren arasında 18.08.2016 tarihli Yüksek Hakem Kurulu kararı ile belirlenmiş toplu ... sözleşmesi bulunduğu, mevcut toplu ... sözleşmesinin ... Şirketinin ... Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Hastane Bilgi Yönetimi Sistemi işi işçilerini ve dolayısıyla davacıyı kapsadığı, yürürlük tarihinin 01.01.2016-31.01.2018 tarihleri arası olduğu, bu toplu ... sözleşmesinin yürürlük tarihinin sona ermesinden sonra yine aynı hüküm ve koşulları ihtiva eden 01.01.2019-30.11.2020 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesinin bulunduğu, davacının 01.02.2018-25.03.2019 tarihleri arasında toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının ödenmediğini iddia ettiği, davacının toplu ... sözleşmesinin art etkisine dayandığı, somut olayda art etkiyi sınırlayan herhangi bir toplu ... sözleşmesi hükmü bulunmadığı, bu hâliyle davacının ... sözleşmesine ilişkin hükümlerin art etkisi kapsamında fark ücret ve sair hakları talep hakkının bulunduğu, öte yandan talep tarihini kısmen kapsayan 01.01.2019-30.11.2020 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesi kapsamında da davacıya herhangi bir ödeme yapıldığı ispatlanmadığından 01.01.2019-25.03.2019 dönemi için davacının yeni toplu ... sözleşmesi kapsamında talep ... bulunduğu, bu doğrultuda davacının 01.02.2018-01.01.2019 tarihleri arası için 01.01.2016-31.01.2018 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesinin art etkisinden, 01.01.2019-25.03.2019 dönemi için ise aynı hüküm ve şartları ihtiva eden 01.01.2019-30.11.2020 tarihli toplu ... sözleşmesinden kaynaklı alacaklarının hesaplanması gerektiği, faiz yönünden art etkiye dayanan dönem için kanundan kaynaklanan mevduat faizi üzerinden hüküm tesis edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin ....10.2022 tarihli ve 2021/2277 Esas, 2022/1361 Karar ... kararı ile; 2014/103564 (22/C uzatma) ihale kayıt numaralı ve 31.01.2018 tarihli 11 Destek Personelli Hastane Bilgi Yönetimi (HBY) Hizmet Alımı Sözleşmesi'nin "... Tanımı" başlıklı 5 inci maddesine göre sözleşme konusu işin 11 adet destek personelli hastane bilgi yönetimi (HBYS) hizmet alımı olduğu, 4734 ... Kamu İhale Kanunu'nun (4734 ... Kanun) 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) nci alt bendine göre hastane bilgi yönetim sistemi hizmetlerine ilişkin alımların personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmeyeceği, bu hâlde 4735 ... Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun (4735 ... Kanun) 8 inci maddesinde öngörülen sürecin işletilmesinin söz konusu olmayacağı, bu konuda Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 10.05.2022 tarihli ve 2022/5165 Esas, 2022/5760 Karar ... ilâmının emsal teşkil ettiği, somut olayda davalı Bakanlık ile dava dışı Şirket arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin personel çalıştırılmasına dayalı bir sözleşme olmadığı sonucuna varıldığından davalı Bakanlığın 4857 ... ... Kanunu'nun (4857 ... Kanun) 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına göre asıl işveren sıfatıyla alt işveren ile birlikte sorumluluğu bulunduğu, davacının üyesi bulunduğu ... Büro ... Sendikası ile dava dışı ... Bilgi Teknolojileri AŞ arasında toplu ... sözleşmeleri imzalandığı, davacı vekili 14.05.2018 tarihli ve 2018/403 Esas, 2018/1120 Karar ... Yüksek Hakem Kurulu kararı ile yürürlüğe giren 01.02.2018-25.03.2019 süreli toplu ... sözleşmesi bulunduğunu beyanla buna göre alacaklarının tespitini talep etmiş ise de söz konusu kararın ... ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından ihale edilen yüklenici ... Bilg.ve Yaz. Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ilgili olduğu ve uygulanmasının mümkün olmadığı, nitekim Yüksek Hakem Kurulunun 03.09.2019 tarihli ve 2019/241 Esas, 2019/374 Karar ... ... Bilgi Teknolojileri AŞ ile davacının çalıştığı işyeri hakkında alınan kararın dosya arasına alındığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının ücretinin usulüne uygun olarak hesaplandığı ve yapılan ödemelerin mahsubu ile eksik ödemelerin hüküm altına alındığı, ... ... ve genel tatil ücreti hesabında hata bulunmadığı, itirazların yerinde olmadığı İlk Derece Mahkemesi kararının isabetli olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin ....03.2023 tarihli ve 2022/18449 Esas, 2023/3179 Karar ... ilâmı ile; toplu ... sözleşmesinin art etkisi nedeniyle ... sözleşmesi hükmü olarak sadece akçalı alacaklardan (giyim yardımı, gıda yardımı, yemek yardımı, ikramiye, ilave tediye vs.) yararlanılmasının mümkün olduğu, somut uyuşmazlıkta, davacı tarafça 01.02.2018 tarihinden 25.03.2019 tarihine kadar işyerinde yürürlükte bulunan toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan alacaklar talep edilmiş olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 01.02.2018-01.01.2019 tarihleri arasındaki alacakları 01.01.2016-31.01.2018 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesinin art etkisi uyarınca hesaplanmış ise de davacının toplu ... sözleşmesinin art etkisi nedeniyle ... sözleşmesi hükmü olarak sadece akçalı alacaklardan yararlanması mümkün olup yürürlüğü sona ... toplu ... sözleşmesinin art etkisi kapsamında ücret zammı talep edilemeyeceğinden, art etki dikkate alınarak zamlı ücret hesabı ile zamlı ücrete göre fark alacakların hesaplanıp hüküm altına alınmasının hatalı olduğu, talep konusu 01.01.2019-25.03.2019 tarihleri arasındaki dönem bakımından da işçilik alacaklarının, 03.09.2019 tarihinde Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan 01.01.2019-30.11.2020 yürürlük süreli toplu ... sözleşmesi hükümleri dikkate alınarak hesaplandığı ancak dava açılmadan önce arabulucuya başvurulduğu, sürecin anlaşamama ile sonuçlanması üzerine 17.05.2019 tarihli son tutanak dava dilekçesine eklenerek 10.....2019 tarihinde somut davanın açıldığı, ilgili toplu ... sözleşmesi hükümlerinin Yüksek Hakem Kurulunun 03.09.2019 tarihli kararı ile yürürlüğe girdiği, arabuluculuk başvuru tarihinin 02.05.2019 olduğu, arabuluculuk başvuru tarihi itibarıyla anılan toplu ... sözleşmesi henüz imzalanmadığından, bu sözleşmeden doğacak alacaklar bakımından muacceliyetin gerçekleşmediği, 01.01.2019-25.03.2019 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak 03.09.2019 tarihinde Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu ... sözleşmesi hükümlerine göre ücret zammı farkı, ücret zammı farkından kaynaklanan işçilik alacakları ile anılan toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan diğer alacakların hesaplanmasının da hatalı olduğu şeklindeki gerekçe ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılamada, bozma ilâmı doğrultusunda muaccel olan alacaklar yönünden hesaplama yapılan bilirkişi ek raporuna itibar edilerek ... ... ve genel tatil fark alacağı talebinin kısmen kabulüne diğer talepler yönünden alacağın bulunmadığı gerekçesiyle ayrı ayrı reddi suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi raporuna itirazlarının gözetilmediğini, davacının ... sözleşmesine ilişkin hükümlerin art etkisi kapsamında fark ücret ve sair hakları talep etme hakkının bulunduğunu, raporda esas alınan ve mahsup yapılan icmal evrakının ödemeye delil olamayacağını, bu belgelerin bordrolar ve banka kaydı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini verilen kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı tarafın temyiz dilekçesi miktardan reddedildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu alacakların hesap yöntemi ve dönemi hususunda toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4734 ... Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (2) nci alt bendi ile 4735 ... Kanun'un 8 nci maddesi, 4857 ... Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrası hükmü.

3. 6356 ... Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 ... Kanun) "Toplu ... sözleşmesinin hükmü" kenar başlıklı 36 ncı maddesi şöyledir:
"(1) Toplu ... sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe ... sözleşmeleri toplu ... sözleşmesine aykırı olamaz. ... sözleşmelerinin toplu ... sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu ... sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu ... sözleşmesinde ... sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması hâlinde ise ... sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerlidir.
(2) Sona ... toplu ... sözleşmesinin ... sözleşmesine ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar ... sözleşmesi hükmü olarak devam eder."

4. 7036 ... ... Mahkemeleri Kanunu'nun 3 üncü maddesi.

5. 6356 ... Kanun'un 39 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
A. Davalı Temyizi Yönünden
Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Davacı Temyizi Yönünden
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.