YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

9. Hukuk Dairesi         2024/1233 E.  ,  2024/3766 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :... Mahkemesi
SAYISI : 2022/122 E., 2023/627 K.
KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ikinci kez İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı ... (TTK) Genel Müdürlüğü sahası içinde önce rödovansli sahalarda daha sonra ... İnş. ve Tic. AŞ (... İnş. AŞ) işyerinde kazmacı-motorcu olarak çalıştığını, ... sözleşmesinin ihbar öneline uyulmadan ... kazası nedeniyle istirahatli iken haksız şekilde feshedildiğini, kesinleşen kararlar gereğince davalı Kuruma 19.01.2016 tarihinde işe iade talebinde bulunulduğunu ancak talebine cevap verilmediğini ve ... sözleşmesinin 19.02.2016 tarihinde feshedilmiş sayıldığını, davalı Kurum ile Şirket arasında kurulan ilişkinin muvazaalı olduğunun kesinleşen Yüksek Mahkeme kararları ile sabit olduğunu, davacının başlangıçtan itibaren davalı Kurumun işçisi olduğunu, çalıştığı dönem içinde ücretlerinin kanuna ve Yapım İşleri Teknik Şartnamesi'nin 35 inci maddesine uygun olarak ödenmediğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı, ücretli yıllık izin, akdi ikramiye, ilave tediye, kömür alacağı, fark ücret ve ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı TTK Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; diğer davalı ile 4734 ... Kamu İhale Kanunu uyarınca yapılan yapım ihalesi sonucu sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeye göre diğer davalı yanında çalışan işçilerin hak ve alacaklarından sorumlu olmayacaklarını, alacakların zamanaşımına uğradığını, husumetin yanlış tarafa yöneltildiğini, Kurumun işveren sıfatının bulunmadığını, diğer davalı Şirket ile muvazaa ilişkisinin bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. İhbar olunan ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davalı TTK Genel Müdürlüğü ile müvekkili Şirket arasında rödovans ilişkisi olduğunu, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, açılan davanın müvekkili Şirketle bir bağının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 19.10.2019 tarihli ve 2019/172 Esas, 2019/584 Karar ... kararıyla; galeri sürme ve ıslahı işinin davalı TTK Genel Müdürlüğüne ait yeraltı maden ocağı işletmesi işinin bir parçası olduğu, maden ocağı işletilmesi işiyle bunların birbirinden farklı ve bağımsız işler olarak kabul edilemeyeceği, davacının davalı işyerinde davalı TTK Genel Müdürlüğünün asıl işveren, ihbar olunan ... İnş. AŞ'nin ise alt işveren olmak üzere yeraltında maden işçisi olarak 10.09.2008 tarihinden 23.11.2014 tarihine kadar çalıştığı, davalı TTK Genel Müdürlüğü ile ihbar olunan ... İnş. AŞ arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kesinleşmiş Yargıtay ilâmları ile tespit edildiği, davacının ... İnş. AŞ dışında Ermenek-... Madencilik, Balçınlar Madencilik ve en son Arslanlar Madencilik Şirketlerinde de çalışmalarının olduğu, bu Şirketler ile davalı TTK Genel Müdürlüğü arasında geçerli rödovans ilişkisi olduğu, yine bu Şirketler ile dava dışı ... İnş. AŞ arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi ya da işyeri devrinin söz konusu olmadığı, ... İnş. AŞ dışında davacının çalıştığı diğer işyerlerinde geçen sürelere ilişkin alacaklarından davalı TTK Genel Müdürlüğünün Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 08.11.2017 tarihli ve 2017/42075 Esas, 2017/24363 Karar ... ve 19.....2018 tarihli ve 2018/6969 Esas 2018/15130 Karar ... emsal kararlarında da açıkca belirtildiği üzere sorumlu olmayacağı, davalı tarafca davacının ... sözleşmesinin haklı olarak feshedildiğinin iddia ve ispat da edilemediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 14.10.2020 tarihli ve 2020/767 Esas, 2020/1024 Karar ... kararıyla; davacının 03.11.2001 - 12.09.2002 tarihleri arası Ermenek - ... Madencilik; 19.09.2002-26.05.2003 tarihleri arası Ermenek - ... Madencilik; 11.07.2007 - ....02.2008 tarihleri arası Balçınlar Madencilik; 10.09.2008 - 23.11.2014 (18 kod) tarihleri arası ... İnş. AŞ; 27.11.2014-03.04.2015 tarihleri arası Arslanlar Madencilik tarafından sigortalı olarak davalı Kuruma ait kömür işletme/işlettirme alanlarında çalıştığı, Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 17.03.2016 tarihli ve 2015/32139 Esas, 2016/6591 Karar ... ilâmı ve diğer ilâmlarında; davalı Kurum ile dava dışı ... İnş. AŞ arasında yapılan ... Taşkömürü İşletme Müessesesi -630 Kat Hazırlığı II. Kısım Galerileri ve -560 ... Galerisi Sürülmesi işine ait noterce 16.01.2008 tarih ve 1342 yevmiye ... sözleşmenin rödovans sözleşmesi niteliğinde olmadığı ve muvazaalı olduğu, ... İnş. AŞ'de çalıştığı 10.09.2008-23.11.2014 tarihleri arasındaki hizmet döneminde davalı Kurum ile dava dışı ... İnş. AŞ arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu, anılan hizmet döneminde davacı işçinin davalı Kurumun, asıl işçisi sayılmasına bağlı olarak davalı Kurumun, (gerçek işveren) belirtilen hizmet dönemi ile sınırlı olarak dava konusu tazminat ve alacaklardan sorumlu olduğu belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı ve davalı TTK Genel Müdürlüğü vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 31.03.2021 tarihli ve 2021/2971 Esas, 2021/7257 Karar ... ilâmı ile; davalı ile adı geçen Şirketler arasındaki ilişkinin niteliği ve davalının sorumluluğu konusunda herhangi bir araştırma yapılmadan, salt emsal kararlar bulunduğu gerekçesi ile eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesin hatalı olduğu belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 27.07.2021 tarihli ve 2021/12978 Esas, 2022/601 Karar ... kararıyla; bozma ilâmına uyulmasına karar verildikten sonra yargılamaya devam edilmiş ve emsal dosyada yapılan keşif sonrası alınan bilirkişi raporunda davalılar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğunun belirtildiği, Şirket tarafından kullanılan bir kısım araç gerecin davalı Kuruma ait olduğu, işin niteliğinin Kurumun sahip olduğu teknoloji ve uzmanlık alanını aşacak boyutta olmadığı, galeri açma işinin 150 yıldır davalı Kurum tarafından bizzat kendi işçileri ve araç/gereçleri ile yapılmakta iken üretim hedeflerinin tutturulması amacıyla alt işverene devredildiği, bu nedenle davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kabulü gerekeceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 19.01.2022 tarihli ve 2021/12978 Esas, 2022/601 Karar ... ilâmı ile; taraflar arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığı, kanunen geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu kabul edilerek talep konusu alacaklar hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; bozma kararı, toplanan deliller ve dosya kapsamına göre galeri sürme işinin alt işverene gördürülebileceği, salt bu nedenle ilişkinin muvazaalı olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, davalılar arasındaki ilişkinin geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğu, alacakların davacının son ücreti esas alınarak hesaplandığı, Yapım İşleri Şartnamesi'nden davacının yararlanmasının mümkün olmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, daha önce verilen kararlar ile muvazaanın kesinleştiğini, Mahkemece asıl işveren alt işveren ilişkisine göre verilen kararının ... yargılanma hakkını ihlal ettiğini, davacının sendika üyesi olduğunu, ücretinin toplu ... sözleşmesine göre belirlenmesi gerektiğini, asıl alacağı aşar şekilde vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı TTK Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili ile diğer davalı Şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olmadığını, müvekkilinin işveren sıfatı bulunmadığını ve alacaklardan sorumlu olmadığını, verilen işin anahtar teslim ... olduğunu, hesaplamaya esas ücreti kabul etmediklerini, ... sözleşmesinin kıdem tazminatı hak edecek şekilde sona ermediğini ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyetine ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı ve ihbar olunan Şirket arasındaki ilişkinin asıl işveren alt işveren ilişkisi olarak kabul edilip edilmediği, alacakların hesaplanması ve vekâlet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 ... ... Kanunu’nun 2 nci maddesi, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin ( b) bendi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davacı ve davalı TTK Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.