YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/5481 E.  ,  2024/425 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin başvurusunun kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR

Kadastro sırasında, Muş ili Merkez ilçesi Üçsırt Köyünde kain 193 parsel ... 865.750,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz orman vasfı ile Orman Bakanlığı adına tespit edilmiş; Muş ili Merkez ilçesi Üçsırt Köyünde kain 312 parsel ... 1.123.000,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz, kadimden beri Üçsırt köyünün hayvanlarının otlakiyesi olduğu belirtilerek mera vasfı ile sınırlandırılmış; Muş ili Merkez ilçesi Karameşe Köyünde kain 108 ada 90 parsel ... 1.828.000,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz kadimden beri Yukarı Sızma Köyü halkı tarafından mera olarak kullanıldığı gerekçesiyle Yukarı Sızma Köyünün orta malı olarak sınırlandırılmış, itiraz sonucu köy isminin yazılması hatalı olduğundan bahisle taşınmazın Karameşe Köyü hudutları dahilinde orta malı mera vasfı ile sınırlandırılmasına karar verilmiş; aynı yerde kain 108 ada 91 parsel ... 960.000,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz, 108 ada 91, 92, 93, 94 parsellerin tek parça olarak Şubat 1293 tarihli ve 351 sıra nolu tapu kaydı ile ... Bini Habo ve Reşo, Billo Binan Hasan ve Kapo bini Halit ve İsmail Bini Süleyman ve Osman bini Hüdaverdi adlarına, ayrıca 1948 tarihli ve 125 tahrir sıra nolu vergi kaydı ile 1/2 hisse Yusuf oğlu Emin, 1/2 hisse de Yusuf oğlu ... ve Sadi ve ... oğlu Abdulbaki ve Sait oğlu Kudbettin adlarına kayıtlı olup, vergi kayıt maliklerinin tapu kayıt maliklerinin bir kısmının mirasçılarından olduğu, ancak ne şekilde geldiği belge ibraz edilmediğinden bilinmediği, tapu kayıt maliklerinin de mirasçılarının tam ve kesin olarak bilinemediğinden ölü kayıt malikleri adına yazılacağı, kayıt maliki mirasçılarının eskiden beri icara vermek suretiyle zilyet bulundukları belirtilerek çayır vasfı ile sınırlandırılmış; aynı yerdeki 108 ada 92 parsel ... 2.070.000,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz ise Karameşe Köyü halkı tarafından kadimden beri yayla olarak kullanıldığı belirtilerek mera vasfı ile sınırlandırılmış; aynı yerde kain 108 ada 95 parsel ... 2.228.250,00 m2 yüzölçümlü taşınmaz, kadimden beri Çiçekli köyü tarafından mera olarak kullandığı gerekçesiyle mera vasfı orta malı olarak sınırlandırılmış, itiraz üzerine taşınmaz mera olarak sınırlandırılırken köy isminin yazılması hatalı olduğundan bahisle taşınmazın Karameşe Köyü hudutları dahilinde orta malı mera olarak sınırlandırılmasına karar verilmiştir.

Davacı vekili; Muş ili Merkez ilçesi Karameşe Köyü 108 ada 90, 91, 92, 94, 95 parsel, Üçsırt köyü 312 parsel ve 193 parsel numaralı taşınmazların, eski tapu kayıtlarına göre davacının murisleri Hasi (Haso) bini Alo ve kardeşi Abdo bini ...'ye ait olduğu halde davalı Hazine adına tescil edildiğini ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Hazine vekili; 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 12 nci maddesi gereği 10 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, davaya konu taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacağını, taşınmazların zilyetlikle dahi kazanımı mümkün olmayan 4342 ... Mera Kanunu (4342 ... Kanun) kapsamında bulunduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Dahili davalı ... Köy Tüzel Kişiliği temsilcisi; davacının dava konusu taşınmazlarda bir hakkı bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; davaya konu taşınmazların davacının murisleri Hasi bini Alo ve kardeşi Abdo bini ... adına kayıtlı olmasına rağmen yapılan kadastro çalışmaları sonucunda gerçekte hak sahibi olmayan davalılar adına tapuda tescil işlemi yapıldığının ileri sürüldüğü, davacının talebinin esasen kadastro çalışmalarından önceki hukuki sebeplere dayalı olarak tapu iptali ve tescili davası olduğu, dava konusu taşınmazların takyidatlı tapu kayıtlarının celp edilerek incelenmesi sonucu bu taşınmazların kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten dava tarihine kadar 10 yılı aşkın süre geçtiği, bu haliyle somut olayda 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 12/3 üncü maddesi gereği 10 yıllık hak düşürücü sürenin açıkça dolduğunun anlaşıldığı, hak düşürücü sürenin geçip geçmediği hususunun mahkemece re'sen ele alınması gerektiği hususlarının birlikte değerlendirilmesi sonucu hak düşürücü süre nedeni ile davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi hükmüne karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesince, "davacı vekilinin Üçsırt Köyü 193 ve 312 parsel ile Karameşe Köyü 90 ve 95 parsel ... taşınmazlar hakkında verilen karara yönelik istinaf isteminin incelenmesinde; dava konusu Üçsırt Köyü 312 parsel ... taşınmaz ile aynı köy 193 parsel ... taşınmazların kadastro tespitlerinin askı ilan süresi içinde itiraz edilmediğinden 20.04.1983 tarihinde kesinleşerek aynı tarihte tescil edildikleri, Karameşe Köyü 108 ada 90 ve 95 parsel ... taşınmazlara ilişkin Muş Kadastro Mahkemesinin sırasıyla 1992/391 Esas-1994/357 Karar ve 1992/392 Esas-1994/353 Karar ... kararların 24.01.1995 tarihinde kesinleştiği, 09.02.1995 tarihinde 92 ve 102 yevmiye ile tescil edildikleri, davanın ise tespitlerin kesinleşmesinden itibaren 3402 ... Yasanın 12/3 maddesinde düzenlenen 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 28.08.2015 tarihinde açıldığı anlaşılmakla mahkemece de bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinde usul ve esasa, kamu düzenine aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Dava konusu Karameşe Köyü 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar hakkında verilen karara yönelik istinaf isteminin incelemesinde; Karameşe Köyü 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar kadastro çalışmaları sırasında Muş Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1989/48 Esas ... dosyasında davalı olmaları nedeniyle malik haneleri boş bırakılmış, kadastro tutanakları 3402 ... Kanun'un 5. maddesi uyarınca Muş Kadastro Mahkemesine gönderilmesi üzerine Muş Kadastro Mahkemesinin sırasıyla 1992/23 Esas-1994/356 Karar ve 1992/22 Esas-1994/355 Karar ... kararlarıyla Asliye Hukuk Mahkemesinin 1989/48 Esas ... dosyasındaki uyuşmazlığın mera aidiyetine ilişkin olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine, kadastro tutanaklarının kadastro müdürlüğüne gönderilmesine karar verilmiş, kararlar 24.01.1995 tarihinde kesinleşmiştir. Kararların kesinleşmesini müteakip asliye hukuk mahkemesinde davalı olduklarından bahisle malik haneleri açık bırakılan bu parsellere ait kadastro tutanaklarının kadastro müdürlüğüne gönderilip gönderilmediği, olağan kadastro işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı, hangi nedenle parsellerin mera vasfı ile 09.02.1995 tarihinde tescile tabi tutulduğu, usulünce kadastro tespit işlemi yapılıp kesinleşmeden yolsuz olarak tescillerinin yapılıp yapılmadığının dosya kapsamından anlaşılamadığı, mahkemece bu hususlar araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğu; bununla birlikte Muş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/571 Esas-2018/212 Karar ... dosyasında, davacı Ömer Lüy tarafından aynı taşınmazlara yönelik benzer iddia ile dava açıldığı açıldığı halde mahkemece ilgili dosya getirtilip incelenerek HMK'nın 166. maddesine göre birleştirilmesinin gerekli olup olmadığının değerlendirilmemesinin doğru olmadığı; netice itibariyle, davacı vekilinin Karameşe Köyü 108 ada 90 ve 95 parsel ile Üçsırt Köyü 312 ve 193 parsel ... taşınmazlar hakkında verilen karara yönelik istinaf isteminin esastan reddine; Karameşe Köyü 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar hakkında verilen karara yönelik istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesinin Karameşe Köyü 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar hakkında açılan davanın reddine ilişkin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine" karar verilmiş ve iş bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin 108 ada 90 parsel, 108 ada 95 parsel, 193 parsel ve 312 parsel ... taşınmazlara yönelik temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiş; 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar yönünden verilen karar kesin nitelikte olduğundan temyiz incelemesi yapılmamıştır.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; dava konusu 108 ada 90 parsel, 108 ada 95 parsel, 193 parsel ve 312 parsel ... taşınmazlar yönünden temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA, dava konusu 108 ada 91 ve 92 parsel ... taşınmazlar yönünden verilen karar kesin nitelikte olduğundan temyiz incelemesi yapılmasına yer olmadığına, 44,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 383,20 TL'nin temyiz eden davacıdan alınmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.