YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/4858 E.  ,  2024/982 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN :
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davalı Hazine yönünden davanın kabulüne, davalı ... aleyhine açılan tazminat davasının tefrikine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının, davacı ... vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle esas hakkında yeniden hüküm tesisine şeklinde karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ... Merden vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sonucu, ... ili Manavgat ilçesi Sağırin Mahallesi çalışma alanında bulunan 489 ada 5 parsel ... 4.558,50 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, beyanlar hanesine, " 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkartıldığı ve 1984 yılından beri ...'in fiili kullanımında bulunduğu " şerhi yazılarak tarla vasfıyla Hazine adına tespit ve 22.04.2011 tarihinde tescil edildikten sonra 13.08.2013 tarihinde 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un (6292 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca ... adına kayden tapuya tescil edilmiş; taşınmazda 18.09.2015 tarihinde yapılan ifraz işlemi sonucunda 489 ada 12 parsel ... 3.593,83 metrekare yüzölçümlü taşınmaz tarla vasfıyla Hayri Merden adına, 489 ada 13 parsel ... 964,67 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise yol vasfıyla ve kamulaştırma işlemi sonucunda 05.10.2015 tarihinde ... adına tapuya tescil edilmiş ve söz konusu ifraz işlemi sonucunda davacının uhdesinde kalan 489 ada 12 parsel ... taşınmaz, 12.11.2015 tarihinde beyanlar hanesine; "1. Derece doğal sit alanında kaldığı" şerhi verilerek tahsisen Hazine adına tescil edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; ... ili Manavgat ilçesi Sağırin Mahallesi çalışma alanında bulunan 489 ada 5 parsel ... taşınmazın 6292 ... Kanun gereğince bedeli ödendikten sonra müvekkili olan davacı adına tapuya tescilinin sağlandığını, taşınmazın davacı adına tahsisinden iki yıl sonra taşınmazın bir kısmının yol olarak ... tarafından kamulaştırma işlemleri yapıldığını ve 489 ada 12 ve 13 parsel olarak ifraz edilerek tapuya tescilinin sağlandığını, ifraz işleminden sonra 489 ada 13 parselin ... ile yapılan pazarlık görüşmeleri sırasında Manavgat Tapu Müdürlüğü tarafından idari işlem ile bedelsiz olarak Hazine adına tescil edildiğini, alanın 2863 ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (2863 ... Kanun) kapsamında 1. Derece Doğal Sit Alanında kaldığının tespiti yapıldığını, davacının ve ailesinin 40 yılı aşkın bir süredir kullanımında olduğunu ileri sürerek; 489 ada 12 parsel ... taşınmazın davalı Hazine adına tespitinin iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, iptal tarihinden dava tarihine kadar olan kullanmadığı süre içerisinde bu taşınmazların elde edebileceği ekonomik kaybın davacıya en yüksek mevduat faizi ile birlikte ödenmesine, 489 ada 13 parsel ... taşınmazın değerinin tespiti ile iptal tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı ... tarafından davacıya ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ili Manavgat ilçesi Sağrin Köyü sınırları içerisinde kamulaştırma sahasına rastlayan, gerçek ve özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kamulaştırılmasına karar verildiğini, dava konusu 489 ada 5 parsel ... taşınmazın da kamulaştırma sınırları içerisinde yer aldığını, kamulaştırma neticesinde dava konusu 489 ada 5 parsel ... taşınmazın ifraz işlemi gördüğünü ve idare tarafından kamulaştırılan kısmın 489 ada 13 parsel numarası aldığını, müvekkil idare tarafından gerekli idari işlemlerin yapıldığını, pazarlıkla satın alma usulü denendiğini, o dönemde 489 ada 5 parselin tapu maliki olarak gözüken davacı ...'e pazarlıkla görüşmeye çağrı belgesi gönderildiğini, 05.10.2015 tarihli Satın Alma Tutanağı tanzim edildiğini, dava konusu taşınmazın birinci derece de doğal sit alanı içerisinde kaldığını, dava konusu taşınmazın evveliyatı incelendiğinde taşınmaz 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca ormanı sınırları dışına çıkarıldığını, davacı tarafça 6292 ... Kanun kapsamında satın alma yoluyla iktisap edildiğini, bu davada İdari Yargının görevli olduğunu, davacı tarafa yapılan satışın, taşınmazın sit alanı içerisinde kalması sebebiyle yine aynı Kanun'un 11 inci maddesi gereği iptal edilmesi neticesinde taşınmazın mülkiyetinin ihtilaflı oluşu ve davacının taşınmaz üzerinde hak sahibi olmayışı nedeniyle davacıya kamulaştırma bedeli ödenmediğini, idarenin bedel ödeme konusunda herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalı taşınmazın 22.04.2010 tarihinde 2/B kullanım kadastrosu suretiyle Hazine adına tescil edildiğini, kullanıcısı olarak belirlenen ...'in 05.07.2012 tarihli doğrudan satış başvuru dilekçesi ile 6292 ... Kanun kapsamında başvurduğunu, 13.590,00 TL bedelle 30.07.2013 tarihinde davacıya satıldığını, elde ki davada sehven satış işlemi gerçekleştirildiğini, zira satışın dayanağının 6292 ... Kanun oluğunu, aynı Kanun'un 11/4 üncü maddesine göre bu kapsamda kalan taşınmazların hak sahibine satılmaması, ilgililerine devredilmemesi veya iade edilmemesi gerektiği halde bu tasarruflara konu edilenlerden satılanların satış bedelinin faizi ile birlikte iade edileceğinin düzenlendiğinin hüküm altına alındığını, Manavgat Kadastro Biriminin söz konusu taşınmazın sit alanında kaldığına ilişkin yazıları, ayrıca Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünün taşınmazın kısmen yolda kaldığını belirtir yazıları sebebiyle satışın iptalinin zaruri hale geldiğini, davacının taşınmazın bulunduğu köyde ikamet etmediğini, davacının bu taşınmazın elden çıkması sebebiyle hiçbir ekonomik kaybının olmadığını, ekonomik kaybın bulunmasının hayatın olağan akışına ters olduğunu, bu tür taleplerin karşılanmasının hukuken mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ".... yapılan keşifte dinlenilen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarından dava konusu taşınmazın davacının dedesi ve babasından beri davacı tarafın zilyetliğinde bulunduğu, babasının vefatı üzerine çocukları arasında yapılan taksimat gereği yerin kısım kısım paylaşıldığı, dava konusu 489 ada 5 parselin davacıya bırakıldığı, bu taksimata tüm mirasçıların rıza gösterdiği, ziraatçı bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda da taşınmazların tarım toprağı niteliğinde olup, yaklaşık 30 yıldır üzerinde tarım faaliyeti sürdürüldüğü belirtildiği, hava fotoğraflarına göre de taşınmazın 1981 yılından önce tarım amaçlı olarak kullanıldığının ve tarım alanı içerisinde olduğunun anlaşıldığı, 1. derece doğal sit alanında bulunan bir taşınmazın, diğer koşulların da varlığı halinde zilyetlikle kazanılmasının mümkün olduğu, somut olayda zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu, kaldı ki; taşınmazın daha önce zilyedinin davacı ... olduğunun tespit edildiği, taşınmaz davacıya satılmasına rağmen Milli Emlak Müdürlüğü'nün yazısı üzerine tapu kaydının iptal edildiği, bu işlemin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla, taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, 489 ada 13 parsel yololarak terkin edildiğinden bu parselde davacının mülkiyet hakkı olduğunun tespitine, davacı tarafça aynı davada, ...'nden kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat ve Hazineden uğranılan ekonomik kayıplar nedeni ile tazminat talep edilmiş ise de , bu zararların talep edilebilmesi için maliklik durumunun tespit edilmesi gerektiği anlaşılmakla, bu talepler yönünden davanın tefrikine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davacı ... vekili ile davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı Hazine vekili istinaf başvuru dilekçesinde; kararın usul ve Kanuna aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, satış işleminin idarece iptal edildiğini, zira taşınmazın 1. derece sit alanında kaldığını, bilirkişi raporlarının denetime elverişli olmadığını açıklayarak, bu sebeplerle ve re'sen dikkate alınacak diğer nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kurumun işleminin hukuka uygun olmadığını, davanın ve öncesinde ailesinin 40 yılı aşkın süredir kullanımındayken doğrudan davacının Anayasal haklarına müdahale edilmesi sebebiyle davalıların yargılamaya sebebiyet verdiklerini, davalıların davanın açılmasına sebebiyet verdiklerinden ve yargılama sonucu haksız çıktıklarından yargılama giderinden ve dahilinde lehlerine vekalet ücreti kararı verilerek bu giderlerden sorumlu tutulmamaları gerektiğini, verilen kararda hem davanın kabulüne karar verilip hem de davanın mahiyeti gereği yargılama giderinin taraflarına yükletilmesi ve lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemesinin Kanuna aykırı olduğunu, Mahkemenin vermiş olduğu kararın anlaşılamadığını, davacı adına vekil olarak duruşmalara girdiklerinden vekalet ücretine hükmedilmemesinin hakkaniyet ve adalet ilkesine uygun olmadığını, davanın mahiyetinin durumu değiştirmediğini. bu davanın davacımın davalı kurum tarafından uğratıldığı mağduriyeti sonucunda açıldığını, dava sonucunda da haklılıklarının ortaya çıktığını, davayı takip ederek, çaba, emek ve mesai sarf etmek suretiyle üzerlerine düşen görevin taraflarınca ifa edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, " .... Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin benzer durumlara yönelik içtihatlarında 6292 ... Kanun uyarınca yapılan iade taleplerinin idari yargının görev alanına girdiğinin kabul edildiği, eldeki tapu iptali ve tescil davasırun hukuki dayanağını ve sebebini 6292 ... kanun uyarınca satış yoluyla tapu kaydının oluşmasından sonra idarenin tek taraflı olarak idari işlem niteliğindeki satışın iptali işleminin hukuka aykırı olduğunun ileri sürülmesinin oluşturduğu, hal böyle olunca satışın iptaline yönelik idarenin işleminin hukuka uygun olup olmadığını denetleme yetkisinin idari işlem niteliğinde olduğu için idareye ait bulunduğu, iddianın ileri sürülüş şekline göre davanın, davacı lehine henüz sicile yansıtılmamış olan mülkiyet hakkının doğmuş olması nedeniyle tapu iptali ile tescil niteliğinde olmayıp zaten mevcut olan ve tapu sicilinde kayıtlı olan dayanak tapu kaydı uyarınca satışa ilişkin idari işlemlerin icrasına yönelik olduğu, dolayısıyla işin esasının da idare hukuku ilkelerine göre incelemeye uygun olduğu, davanın kökeninde, çözüme kavuşturulmamış mülkiyet, kadastro vs. gibi hukuki ilişkinin bulunmadığının görüldüğü, kamulaştırma bedelinin ödenmesine yönelik dava adli yargının görevine girmekteyse de bu talebin dosyadan tefrik edildiği gibi bu talebin değerlendirilmesinin dahi idari yargıda satışın iptali işleminin denetiminden sonra değerlendirilebileceği, bu durumda, 489 ada 12 parselin tapu kaydının davacıya iadesi talebi yönünden açılan davanın, 2577 ... Kanun'un 2. birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtildiği üzere; "İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları" ve " İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında, idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 25.02.2019 tarihli ve E.2018/820 K.20191l17 e 28.05.2020 tarihli v E.2020/56, Karar 2020/309 ... kararlarının bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle,davalı Hazine vekili ve davacı vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 3531l-b-2 nci maddesi uyarınca kaldırılmasına, davacının 489 ada 12 parsele İlişkin tapu kaydının kendisine iadesine yönelik davasının yargı yolu nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, davalı Karayollar Genel Müdürlüğüne yönelik 489 ada 13 parsel hakkında açılan tazminat davası tefrik edilerek mahkemenin yeni esasına kaydına, davalı Hazineye açılan tazminat davası tefrik edilerek Mahkemenin yeni esasına kaydına" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesince davanın çözümünün idari yargının görevine girdiğine ilişkin tespitinin doğru olmadığını, bu nedenle hükmün kaldırılarak davanın görev yönünden reddinin hatalı olduğunu, zira bölge adliye mahkemesinin kararına dayanak yaptığı Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarının iş bu davaya emsal teşkil edecek nitelikte olmadığını, farklı nitelikteki uyuşmazlıklara ilişkin olduğunu, eldeki davanın ise yolsuz tescile dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkin olduğunu, dava konusu taşınmazların haksız olarak Hazine adına tesciline sebep gösterilen ve tapu kayıtlarına 2015 yılında şerh edilen 1. derece sit alanı olmasının zilyetlik yoluyla tescile engel olmadığının bilirkişi raporlarıyla da tespit edildiğini, Tapu Müdürlüğünün yanlış bir tespiti kendisine dayanak yaparak davacının mülkiyet hakkını sicilden hiçbir karara dayanmaksızın yolsuz olarak terkin etmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve İlk Derece Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazhk ve Hukuki Nitelendirme
Dava, 6292 ... Kanun uyarınca satış yoluyla edindikleri davacılara ait tapu kaydının idari işlemle iptal edilmesi nedeniyle tapu kaydının yeniden davacılar adına tescili, ekonomik kaybın tazmini ve ödenmeyen kamulaştırma bedelinin ödenmesi istemine ilişkin olup; uyuşmazlık somut olayda adli yargının mı, yoksa idari yargının mı görevli olduğu noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) Ek-4 üncü maddesi, 6292 ... Kanun,

3. Değerlendirme
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve Kanuna uygun olup davacı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,
179,90 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 247,70 TL'nin temyiz eden davacıdan alınmasına

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmlesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.