YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/4480 E.  ,  2024/2421 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/220 E., 2023/2137 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/24 E., 2020/569 K.

Taraflar arasındaki Dernek üyeliğine dair Dernekler Bilgi Sistemi'nden (DERBİS) kaydın silinmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili davacının Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılan Tarih Akademisi Derneği Derneğine üyelik için yazılı başvurusu olmadığı ve dernek üyesi olmadığı halde, davalı İdare tarafından tutulan DERBİS'te üye/yedek yönetim kurulu üyesi olarak gözüktüğünü, davacının davalı İdare tarafından tutulan DERBİS sisteminden üye/yedek yönetim kurulu üyesi olduğuna dair kaydın silinmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince, tanık beyanlarına göre derneğe üye yapılan çoğu kişinin bundan haberi olmadığını, T.C. Kimlik numaralarını kullanılarak muvafakatları almadan değişik derneklere üye yaptıklarını, davacının resmi üyelik başvuru formu imzalı belge ve bilgisinin dernekte olmaması ve tanık beyanı da dikkate alındığında ve özellikle davacı hakkında dernek üyeliğinden dolayı herhangi bir soruşturmanında olmadığı göz önünde bulundurulduğunda davacının rızası ile dernek üyesi yapılmadığının ve esasında rızaya dayalı bir işleminde olmadığı gerekçesi ile davanın kabulü ile "...davacının Tarih Akademisi Derneğine imzalı başvurusunun bulunmadığı ve üye olmadığının tespitine" karar verilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; davacı ...'nun TMK.'nin 64 üncü maddesine gereğince derneğin yönetim kurulu yedek üyesi olmasında yazılı başvurusunun bulunmamasına, derneğin FETÖ/PDY kapsamında kapatılmasına ve davacının dernek üyeliğinin DERBİS üzerinden davalıya bildirilmesine göre yasal hasım olduğundan İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olduğu, dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, İlk Derece Mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile davalı vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar edilerek açılan davada davalı Valiliğin taraf ehliyetinin bulunmadığı, talebin muhatabının Tarih Akademisi Derneği Yönetim Kurulu olduğunu, aynı konuya dair davacı ...'ün vekili olan ...'nun açmış olduğu davada davanın kabulüne dair karara karşı istinaf istemlerinin Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kabul edildiğini, arz ve izah edilen nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

04.06.1958 tarihli ve 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tesbit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 33 üncü maddesinde hâkimin, Türk hukukunu re'sen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.

İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenerek kapatılan Tarih Akademisi Derneği'ne kendi iradesi dışında üye/yedek yönetim kurulu üyesi yapıldığı iddiası ile dernek üyeliğine/yönetim kurulu yedek üyeliğine dair Dernekler Bilgi Sistemi'nden (DERBİS) kaydın silinmesi istemine ilişkindir.

20.07.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ülke genelinde ilan edilen olağan üstü hal kararı doğrultusunda, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler kapsamında 29.10.2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı KHK ile iş bu KHK'nın kabul edilmesine dair 7082 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "dava ve takip usulü" başlıklı 16 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasına göre; "20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle" davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden üye kaydının silinmesi talep edilen Tarih Akademisi Derneği'nin 15 Temmuz darbe girişimi sonrası 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 2 nci maddesi kapsamında Fethullahçı Terör Örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen ekli listede yer alan derneklerden olduğu ve bu sebeple kapatıldığı, eldeki davanın ise 13.01.2020 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Somut olay yukarıda gösterilen yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar dikkate alınarak değerlendirildiğinde; dava konusu Tarih Akademisi Derneği'nin 667 sayılı KHK'nın 2 nci maddesi kapsamında kapsamında Fethullahçı Terör Örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen derneklerden olduğu ve kapatıldığı, eldeki davanın da 13.01.2020 tarihinde iş bu derneğe ait DERBİS kayıtlarındaki üyelik kaydının silinmesi istemine ilişkin olduğu da gözetilerek 675 Sayılı KHK ile iş bu KHK'nın kabul edilmesine dair 7082 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 16/3 üncü maddesi gereği dava şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.