YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/3455 E.  ,  2023/5569 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1213 E., 2022/1249 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : ...3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/249 E., 2022/122 K.

Taraflar arasındaki 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanundan (6292 ... Kanun)
kaynaklanan tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Kullanım kadastrosu sırasında, ...ili Merkez ilçesi ...Mahallesi çalışma alanında bulunan 1452 ada 9 parsel ... taşınmaz, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı ve ... ve arkadaşlarının fiili kullanımında bulunduğu şerhi yazılarak Hazine adına tespit ve tescil edildikten sonra, 6292 ... Kanun uyarınca 6787 / 54294 pay ile ...'e (Kaçmaz) satılarak 13.10.2015 tarihinde tapuya tescilini istemiştir.

2. Davacı ... dava dilekçesinde; ...ili Merkez ilçesi ...Mahallesi 1452 ada 9 parsel ... taşınmaza ortak olduğunu, hazır bulunmadığı bir sırada eski eşi ...'in evi kendi adına tapuya geçirdiğini, söz konusu taşınmazı kendi imkânlarıyla kooperatifte ... isimli şahıstan kaba inşaat halinde aldığını, ince işleri de kendisinin yaptığını, davalı ile boşanmaları nedeniyle davalının gidip evi kendi üzerine tapuladığını ileri sürerek, davalı üzerine kayıtlı mezkur taşınmazın tapu kaydının iptali ile payları oranında tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ...Noterliği'nin 09622 yevmiye numası 02 Eylül 1996 tarihli Kooperatif ve Hisse Satış Senedi belgesiyle satın alındığını, aradan 20 yıl geçtiğini, bu sürenin geçmesiyle davacının dava açma hakkının kalmadığını, taşınmazın adına tescil edildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 190 uyarınca ispat yükü davacı tarafta olmasına rağmen süresi içinde usulüne uygun olarak delil sunamadığı, davalının ise süresi içinde ilgili taşınmazı almak için kredi çektiğini belirtip buna ilişkin evrakları sunduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; keşif esnasında tutulan tutanaklarda uyuşmazlık konusu taşınmazda müvekkili olan davacının ikamet ettiğinin belirtildiğini, taşınmazın evlilik birliği içerisinde alındığını, ilk derece mahkemesinin boşanma ve mal rejimi olarak nitelendirmiş olduğu davada davacının hiçbir menfaati gözetilmeden aile konutu niteliğinde sayılabilecek bu yapıya ilişkin verilmiş kararın hukuka aykırı olduğunu, delillerinin kullanma hakkının müsaade edilmediğini, Halkbank Bornova Şubesi hesap hareketleri dökümünün müzekkere yazılarak taşınmazın satın alındığı dönemde davacının hesabına para giriş çıkışları ve taşınmaz alındığı esnada katkıyı gösterir dekontların getirtilmesi talep edilmiş ise de ilk derece mahkemesince bu yöndeki taleplerinin reddedildiğini, verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle, davacı ...'ın istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçelerle ve resen belirlenecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 ... Kanun) gereğince satılan taşınmazın tapu kaydının iptali ve davacı adına tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu' un Ek 4 üncü maddesi ve 6292 ... Kanun hükümleri,

3. Değerlendirme
1.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Ancak; dava, 6292 ... Kanun uyarınca oluşan tapu kaydının iptali ve tescili isteğine ilişkindir. Bilindiği üzere, kullanım kadastrosu kesinleşerek tapuya tescil edilen taşınmaz/taşınmazların Hazinenin mülkiyetinden çıkıp 3 üncü şahıs / şahıslar adına tescil edilmelerine esas olan hukuki işlem, 6292 ... Kanun uyarınca Hazinenin satışına dayanan idari işlem olup, Hazinenin satış işlemi ortadan kaldırılmadıkça, başka bir ifade ile idari işlem niteliğindeki Hazinenin satışı idarece geri alınmadıkça ya da idari yargıda iptal edilmedikçe 3 üncü kişi adına oluşan tapu kaydının yolsuz tescil olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.
Dolayısıyla, kullanım kadastrosu kesinleşerek tapuya tescil edilen taşınmaz / taşınmazların Hazinenin mülkiyetinden çıkıp, 3 üncü şahıs / şahıslar adına tescilinden sonra tapu iptali ve tescil isteğine yönelik davanın dinlenme olanağı bulunmamaktadır.
Somut olaya gelince; davacı eldeki davayı, dava konusu 1452 ada 9 parsel ... taşınmaz 6292 ... Kanun uyarınca satılıp tapuda tescil edildikten sonra açmıştır. Davacının eldeki bu davayı, davalıya yapılan satış işleminden sonra açtığına ve dosya kapsamından da idari işlem niteliğindeki satış işleminin idarece geri alındığı ya da idari yargıda iptal edildiği anlaşılamadığına göre, eldeki davanın dinlenme olanağı bulunmamaktadır.
3. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın esastan reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş ise de, ret kararı sonucu itibariyle doğru olduğundan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin düzeltilmesi suretiyle onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin, sair temyiz itirazlarının yukarıda (V.C.3.1) nolu bentte yazılı nedenlerle REDDİNE,

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının, yukarıda (V.C.3.2) nolu bentte yazılı nedenlerle kabulü ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesinin kararının ORTADAN KALDIRILMASINA ve İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin (V.C.3.2) nolu bentte yazılı gerekçeyle değiştirilmesine ve hükmün DÜZELTİLMİŞ BU HALİYLE ONANMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.