YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/2792 E.  ,  2023/4267 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1953 E., 2023/179 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Türkoğlu Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/101 E., 2020/652 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın taraf teşkili yokluğundan usûlden reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı ... İdaresi vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde özetle; ... ilçesi ... Mahallesi 623 ada 6 parselde davalılar adına kayıtlı bulunan taşınmazın, kesinleşen orman sınırları içinde kaldığını ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tescilini istemiştir.

2. Çekişme konusu taşınmazın bulunduğu yerde, 04.01.2006 tarihinde kesinleşen 6831 sayılı Orman Kanunu (6831 sayılı Kanun) uyarınca yapılan orman kadastrosu ve 2/B madde uygulama çalışması mevcut olup, arazi kadastrosu 1963 yılında yapıldığı anlaşılmaktadır.

II. CEVAP
Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Türkoğlu Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.11.2020 tarih ve 2020/101 Esas, 2020/652 Karar sayılı kararıyla, "Tapu kayıtlarına göre davalıların dava konusu taşınmazda elbirliği halinde malik olduğu; davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu, tensip tutanağının 18 inci maddesinde, davacı ... İdaresi vekiline ölü olan davalı ... ve ...'ın mirasçılarını gösterir veraset ilamını sunmak üzere yetki ve 1 ay kesin süre verildiği, aksi halde davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 115/2 nci maddesi gereğince usulden reddedileceğinin ihtar edildiği, ihtaratın 16.03.2020 tarihinde davacı ... İdaresi vekiline tebliğ edildiği, davacı ... İdaresi vekilinin, korona virüs salgını nedeniyle sürelerin uzadığı 01.07.2020 tarihine kadar veraset ilamını ibraz etmediği, dolayısıyla davacı ... İdaresi vekilinin verilen kesin sürede taraf teşkilini sağlamadığı" gerekçe gösterilerek, davanın taraf teşkili yokluğundan usûlden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davacı ... İdaresi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı ... İdaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosya içerisinde her ne kadar taraf teşkilinin sağlanmadığı belirtilmiş ise de, İlk Derece Mahkemesince taraf teşkilini sağlamak için veraset ilamı alma yetkisini müvekkil kuruma verilmediğini, ilk derece mahkemesinin davalıların veraset ilamını alabilmek için kendilerine ayrıca ve özel bir yetki belgesi düzenlemesi gerektiğini ve bu yetki belgesiyle talepte bulunabileceğine, aksi durumda veraset ilamı verilmesi talebinin reddedildiğini, bu nedenle ayrıca ve özel olarak veraset ilamı alınmasına yönelik yetki belgesi düzenlemeyen ilk derece mahkemesinin taraf teşkilinin sağlanmasını istemesinin de mümkün olmadığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile; "Davacı kurum vekili tarafından açılan tapu iptali ve tescil davasına konu ... Mahallesi 623 ada 6 parsel sayılı tapu kaydında malik olarak görünen ve dava dilekçesinde davalı gösterilen kişilerin ölü olduklarının belirlenmesi üzerine ilk derece mahkemesince tensip zaptının 18 inci maddesi ile davacı kurum vekiline ölü davalıların veraset ilamlarını sunmak üzere yetki ve 1 ay kesin süre verildiği, süre ve ihtarın usulüne uygun olduğu ve ihtara uymamanın neticesinin de gösterildiği, ihtarın 16.03.2020 tarihinde tebliğ edildiği ve 1 aylık sürede ihtara konu işlemin yerine getirilmediği" gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraf teşkilinin sağlanması yönünde ilk derece mahkemesince yapılan işlemlerin usûlüne uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri ve 115 inci maddesi,

3. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesi gereğince; süreler, kanunda belirtilir veya hakim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim, kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez. Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri, haklı sebeplerle artırabilir veya eksiltebilir; gerekli gördüğü takdirde, bu konudaki kararından önce tarafları da dinler. Aynı Kanun'un 94 üncü maddesi gereğince; kanunun belirlediği süreler kesindir. Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Aksi hâlde, belirlenen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir. Bu şekilde verilecek ikinci süre ise kesindir ve yeniden süre verilemez. Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.
Kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin, bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen işlem bazen davanın kaybedilmesi sonuçlarını da doğurabilmektedir.
Davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konulan kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Bu nedenle de hakim tarafından kesin süre verilirken; kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması, verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi, yapılacak iş veya işlemler birer birer, varsa masraflarının da miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi, sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur.

2. Somut olayda; davacı ... İdaresi vekilinin, tapuda kayıt maliki olarak gözüken ancak tapu kaydından ölü oldukları anlaşılmayan kişilere karşı tapu iptali ve tescil istemiyle dava açtığı ve İlk Derece Mahkemesince, nüfus kayıt örneğinden davalı olarak gösterilen kişilerin ölü olduklarının anlaşılması üzerine, mirasçılarını davaya dahil etmek amacıyla tensip ara kararıyla davacı ... İdaresi vekiline, ölü olan davalı ... ve ...'ın mirasçılarını gösterir veraset ilamını sunmak üzere yetki ve 1 aylık kesin süre verildiği, veraset ilamının sunulmaması durumunda ise davanın usûlden reddedileceğinin ihtar edildiği, nihai olarak, 1 aylık kesin sürede veraset ilamının mahkemeye sunulmadığı gerekçesiyle de taraf teşkili yokluğundan davanın usûlden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; yukarıda anlatılan ilkeler çerçevesinde, İlk Derece Mahkemesince davacı ... İdaresi vekiline verilen 1 aylık kesin süre, yapılması gereken iş için yeterli ve makul bir süre olmadığı gibi, davacı ... İdaresi vekiline veraset ilamını sunmak üzere yetki verilmiş olmasına rağmen, buna ilişkin yetki belgesinin düzenlenmemiş olmasının da verilen ara kararın infazını mümkün kılmaması karşısında, usûlüne uygun olmayan süre ve ihtar doğrultusunda taraf teşkili sağlanmadığı gerekçesiyle davanın usûlden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu nedenle bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
7139 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.