YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/2327 E.  ,  2024/210 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Sultanbeyli ilçesi ... Mahallesinde 2010 yılında yapılan kadastro çalışmasında 199 ada 1 parsel ... 41,69 metrekare yüzölçümündeki ve 199 ada 2 parsel ... 211,78 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar kadastro tutanağının beyanlar hanesine, 6831 ... Orman Kanun'un (6831 ... Kanun) 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldığı şerhi yazılarak bahçe vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. 1 parsel ... taşınmaz 05.11.2014 tarihinde ... adına, 2 parsel ... taşınmaz 20.08.2020 tarihinde ... adına 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 ... Kanun) gereği satışından tescil edilmiştir.

2.Davacı ... vekili dava dilekçesinde; 199 ada 1 parsel ... taşınmazın davacıya ait olduğunu, üzerinde on dört yıldır beş katlı bina bulunduğunu, 2 parsel ... taşınmazın bir kısmının kadastro öncesinden beridir davacının zilyet ve fiili kullanımında olmasına rağmen yapılan kadastro çalışmaları sonucunda davalı adına tespit ve tescil gördüğünü beyan ederek hatalı kadastro tespiti işlemin iptali, tapu verilmişse tapunun iptali ile müvekkil adına tespit ve tescil edilerek davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 12/3 üncü maddesinde düzenlenen 10 yıllık hak düşürücü süre geçirilmiş olduğundan dolayı davanın reddi gerektiğini, davacının zilyetlik iddiasının yerinde olmadığını, dava dışı üçüncü şahısların zilyet olduğunun tespitine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının kesinleştiğini, hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacının dava konusu taşınmazda zilyetliği/hak sahipliği de söz konusu olmadığını, müvekkilinin dava konusu parseli İlk Derece Mahkemesince zilyetliği tespit edilen kişilerden devralıp Milli Emlak'tan satın aldığını, davacının kayıt maliki olan müvekkile karşı zilyetlik sebebi ile tapu iptal ve tescil talep etmesinin yasal dayanağı bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil belediye başkanlığı açısından davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, belediye kayıtlarının incelenmesinde dava konusu yer yürürlükteki imar planlarında çoğunlukla konut kısmen de yol alanında kalmakla birlikte, davacının dava konusu yere ilişkin fiili kullanımını gösteren herhangi bir kayıt tespit edilemediğini, tüm bu gerekçelerle 3402 ... Kanun'a göre yapılan kadastro çalışmasındaki tespitin doğru olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "davanın, zilyetlik nedenine dayalı olarak davalı ... adına kayıtlı dava konusu 199 ada 2 parsel ... taşınmazın zilyedinin davacı olup olmadığının, davacı yararına zilyetlik şerhi ve tapu iptal ve tescil kararı verilmesi istemine ilişkin olduğu, davaya konu 199 ada 2 parsel ... taşınmazın 6831 ... kanunun 2B maddesi uyarınca hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olduğu, dava dışı Ayşe Çetin'in filli kullanımında bulunduğu, 20/08/2020 tarihinde 6292 ... Kanun kapsamında ...'e satış işleminin gerçekleştirildiği anlaşıldığı, 02/08/2010 tarihinde yapılan tespitte taşınmazın 6831 ... Kanunun 2. maddesi uygulamasına tabi tutulduğu ve orman sınırları dışına çıkarıldığından söz edildiği, tapulama tutanağı itiraz edilmediğinden 07/10/2010 tarihinde kesinleştiği, 3402 Kadastro Kanunun 12. maddesinde kadastro tutanağının ilan edilmesinden sonra 30 günlük ilan süresinin geçmesi halinde dava açılmayan kadastro tutanaklarına sınırlandırma ve tespitlerinin kesinleşeceği bu tutaklarda belirtilen hallerde sınırlandırma ve tespitlere ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamayacağı ve dava açılamayacağının düzenlendiği, tüm dosya kapsamı ile davaya konu 199 ada 2 parsel ... taşınmazın 6831 ... Kanunun 2/B maddesi uygulamasına tabi tutularak hazine adına tespit ve tescil gördüğü, keza taşınmazın dava dışı Ayşe Çetin'in filli kullanımında bulunduğunun belirtildiği, 20/08/2020 tarihinde 6292 saylı Kanun kapsamında ...'e satış işleminin gerçekleştirildiği, tespitin 07/10/2010 tarihinde kesinleştiği, tespitin kesinleştiği tarih ile dava tarihi 24/11/2020 arasında 3402 ... Kanunun 12. Maddesinde belirtilen 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği, bu nedenle davanın hak düşürücü süre nedeni ile Kadastro Kanunun 12/3 maddesi uyarınca reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreden reddinin hatalı olduğunu, kadastro tutanağının 06.10.2010 tarihinde kesinleştiğini, covid nedeniyle 7226 ... Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (7226 ... Kanun) gereği dava açma ve hak düşürücü sürelerin 13.03.2020 tarihinde durdurulmasına karar verildiğini, sürelerin 15.06.2020 tarihinden itibaren yeniden başlayacağını, o halde 3 ay 2 gün duran sürenin ve işleyen süre dikkate alındığında, hak düşürücü sürenin 10.01.2021 tarihinde dolacağını, duran sürenin eklenmesi gerektiğini, ilgili Kanun'da sürenin hiç bir biçimde işlememesinin öngörüldüğünü, kararın hatalı olduğunu bildirerek kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "davacı, adına kayıtlı taşınmazın bir bölümünün dava konusu 2 parsel dahilinde tespit gördüğünü ileri sürerek, taşınmazın beyanlar hanesine kullanıcı şerhi ve iptal tescil kararı verilmesini istediği, bilindiği gibi Kadastro Kanunu'nun 12/3 maddesi uyarınca, kadastro tespitinin kesinleşmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra, "kadastrodan önceki nedenlere" dayanılarak dava açılamayacağı, bu süre, hak düşürücü süre niteliğinde olduğundan dava şartı ve mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekli olduğu, somut olayda, dava konusu parsele ilişkin tespit 07/10/2010 tarihinde kesinleştiğine, inceleme konusu dava ise 24/11/2020 tarihinde açıldığına, bu halde Kadastro Kanununun 12/3 maddesinde öngörülen hak düşürücü sürenin dolduğunun anlaşılmış bulunmasına göre, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6292 ... Kanun'un 6 ncı maddesi, 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesi, 7226 ... Kanun’un Geçici 1 inci maddesi

3. Değerlendirme
3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesinde gösterilmiş olan on yıllık süre, hak düşürücü süredir. Hak düşürücü sürenin sonunda hakkın sona ermesi için karşı tarafın, borçlunun bir eylem veya işlem yapmasına gerek yoktur. Hak düşürücü süre geçmekle kendiliğinden son bulur.

Diğer taraftan, Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla hazırlanan ve 26.03.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7226 ... Kanun'un Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrası;

“a) Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler; 6/1/1982 tarihli ve 2577 ... İdari Yargılama Usulü Kanunu, 4/12/2004 tarihli ve 5271 ... Ceza Muhakemesi Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarındaki süreler 13/3/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden,(...) itibaren 30/4/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durur. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılır. Salgının devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı durma süresini altı ayı geçmemek üzere bir kez uzatabilir ve bu döneme ilişkin kapsamı daraltabilir. Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır.” hükmünü içermekte olup, salgının devam etmesi üzerine 30.04.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 29.04.2020 tarihli ve 2480 ... Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca; 7226 ... Kanun’un Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen durma süresi, 01.05.2020 tarihinden 15.06.2020 tarihine kadar uzatılmıştır.

Açıklanan bu mevzuat hükümleri işığında somut olay değerlendirildiğinde; on yıllık hak düşürücü süre kadastronun kesinleştiği 07.10.2010 tarihinde başlamış ise de: sonradan yürürlüğe giren 7226 ... Kanun’un Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 2480 ... Cumhurbaşkanı Kararı gereğince 13.03.2020 ile 15.06.2020 tarihleri (bu tarihler dahil) arasında durmuştur. Buna göre 10 yıllık hak düşürücü sürenin sona erdiği tarih son günün resmi hafta sonu tatiline geldiği de gözetildiğinde 11.01.2021 olup, eldeki dava 24.11.2020 tarihi itibariyle süresinde açılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, pandemi nedeniyle yapılan düzenlemenin hak düşürücü süreleride kapsadığı dikkate alınmamıştır.
Bununla birlikte davacı ... davalıya ait tapuların 6292 ... Kanun ile oluştuğu sabit olup, davacının talebi tapu kaydının iptali ve tescili isteğine ilişkindir. Bu Kanun'a istinaden oluşan tapu kayıtlarında, kaydın dayanağı idari işlem idarece geri alınmadıkça ya da idari yargıda iptal edilmedikçe tapu kaydı oluştuktan sonra açılan tapu iptal ve tescil davalarının görülebilirlik şartı bulunmadığından usulden reddi gerekmektedir. Somut olayda İlk Derece Mahkemesince görülebilirlik şartı sağlanmadığından davanın usulden reddi gerekirken yazılı gerekçeyle hak düşürücü süreden davanın usulden reddine karar verilmesi hatalı olmuş ise bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan İlk Derece Mahkemesi gerekçesinin bu şekilde değiştirilerek ve düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan sebeplerle kabulü ile temyiz olunan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, ... Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının gerekçesi 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereği değiştirilerek ve DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz eden davacı ...'e iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.