YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2023/1990 E.  ,  2024/2528 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/257 E., 2020/924 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun kısmen kabulüne
İLK DERECE MAHKEMESİ : Menderes 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/200 E., 2019/417 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalılar ... ve ... aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, Hazine aleyhine açılan davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince harca yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, sair istinaf istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartları ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
K A R A R

3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun geçici 8. maddesi gereğince yapılan kadastro sırasında, Menderes İlçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1122 ada 48 parsel sayılı taşınmazın 20 yılı aşkın zamandır, ..., ..., ... ve ...'nin kullanımında olduğu, üzerindeki muhdesatların da bu kişilere ait olduğu açıklanarak tarla niteliği ile 12.672,18 m2 yüzölçümü ile Hazine adına taspit edilmiş, bilgilendirme ilanı sırasında dava dışı ... ve ...'nin itirazı üzerine 15.07.2013 tarihli komisyon kararı ile, 48 parsel içerisinde itirazcı ... da dahil ismi geçenlerin ayrı ayrı yerleri kullandıklarının tespit edildiği açıklanarak asıl kadastro tutanağındaki kullanıcı belirtmelerinin iptali ile davacı ...'ın 20 yıldır kullandığı 2.341,36 m2 lik kısma 1122 ada 78 parsel numarası verilerek kullanıcı belirtmesinin yazılmasına, davalı ...'nin 10 yıldır kullandığı 2.754,34 m2 lik kısma 1122 ada 79 parsel numarası verilmesine karar verilmiş, tespitin kesinleşmesi üzerine dava konusu 1122 ada 79 parsel sayılı taşınmaz Hazine adına zeytinli tarla vasfı ve 2.754,34 m2 yüz ölçümü ile 25.04.2013 tarihinde tescil edilmiş, davalı ...'nin zilyetliğine, üzerindeki ağaçların aidiyetine ilişkin askı ilan cetvelinde ve güncel tapu kaydında herhangi bir belirtme ve şerhe yer verilmemiştir.

Davacı ... vekili, 30.06.2017 harç kayıt tarihli dava dilekçesi ile, dava konusu taşınmaz içerisinde kalan ve dava dilekçesi eki krokide gösterilen 743,441 m2 lik taşınmaz kısmının, müvekkilinin zilyetliğinde bulunan komşu 1122 ada 78 parsel sayılı taşınmazın duvarla çevrili fiili sınırları içerisinde kaldığını, her nasılsa Hazine adına tescil edilen 79 parselin sınırları içerisinde bırakıldığını, bu kısım üzerinde bulunan zeytin ağaçlarının müvekkiline ait olduğunu, imar ihya ve zilyetlik sebeplerine dayalı olarak müvekkili lehine kazanma koşullarının oluştuğunu açıklayarak, dava konusu taşınmazın 743,441 m2 lik kısımının tapusunun iptali ile ayrı bir parsel numarası verilerek müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etti.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmazın imar planı dışında kaldığı, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ve tanık beyanları uyarınca, davacının, 35 yıl önce dava konusu parselin 743,44 m²'lik kısmının imar ihyasını tamamladığı, imar ihya tamamlandıktan sonra kadastro tespit tarihi olan 2013 yılına kadar 20 yıl malik sıfatıyla ve ekonomik amaca uygun nizasız, fasılasız zilyetlik sürdürdüğü, bu haliyle davacı yönünden bu taşınmaz parçasına ilişkin zilyetlikle edinim şartlarının oluştuğu, dava konusu olan kısmın parselden ifrazının mümkün olmadığı, davalı ... ve Menderes Belediyesi Başkanlığı'nın ise tapu kayıt malikleri olmadıklarından pasif husumet ehliyetlerinin olmadığı gerekçesi ile, Menderes Belediyesi ve davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davalı Hazine aleyhine açılan davanın kabulü ile İzmir ili, Menderes ilçesi, ... Mahallesi, 1122 ada 79 parsel sayılı taşınmazın davalı Hazine adına olan tapu kaydının 74344/275434 payının iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline, 201090/275434 payın davalı hazine uhdesinde bırakılmasına, karar verilmiş, karara karşı davalı Hazine vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu 1122 ada 79 parselin dava konusu edilen bölümü üzerinde davacı lehine olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile kazanım şartlarının oluştuğu, taşınmazın davacı tarafından imar-ihya edilip, ekonomik amaca uygun malik sıfatıyla nizasız-fasılasız zilyetliğinin 20 yılı aşkın bulunduğu , davalı Hazineye yönelik davanın kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak; davanın kadastro öncesi sebebe dayalı tapu iptali ve tescil davası olduğundan, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptaliyle, davacı adına tesciline karar verilmesi gerekirken, hisseli olarak davacı adına tescil karar verilmesinin, davalı Hazine harçtan muaf olduğu halde, dava açılırken yatırılan harçların ve 61,80-TL tamamlama harcının davalı Hazineye yükletilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile, davalı Hazine vekilinin harca yönelik istinaf itirazının kabulüne, sair istinaf taleplerinin reddine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1)-b.2 ve 355 inci maddeleri uyarınca Menderes 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 07.11.2019 tarihli ve 2017/200 Esas, 2019/417 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davalı ... Belediyesi ve davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davalı Hazine aleyhine açılan davanın kabulü ile, 1122 ada, 79 parsel sayılı taşınmazın, fen bilirkişisi ... 'ın 19.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna ekli krokisinde A harfiyle gösterilen 743,44 m2'lik kısımının davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile taşınmazdan ifraz edilerek aynı adanın son parsel numarası verilmek suretiyle davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, 19.04.2019 tarihli bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına, davalı Hazine harçtan muaf olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına karar verilmiş, bu kez davalı Hazine vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemesince her ne kadar davalı Hazine yönünden davanın kabulüne karar verilmişse de yapılan araştırma ve inceleme yeterli değildir. Şöyle ki; mahkemece taşınmazın hangi tarihte, hangi nedenle tescil harici bırakıldığı araştırılmamış, 3 ziraat mühendisi ile jeodezi mühendisi bilirkişiden oluşan bilirkişi kurulunca müşterek tanzim edilen raporda 1993 ve 1995 tarihli hava fotoğraflarının incelenmesinde (stereoskop kullanılmaksızın) zirai faaliyete, dikilen ağaç ya da bitkilere ilişkin net bilgi elde edilemediği bildirilmiş olmasına rağmen davacı kişi lehine zilyetlik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği usulüne uygun araştırılmamış, komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri, bu kapsamda dava dilekçesinde dava konusu taşınmaz kısmının davacının zilyetliğinde bulunan komşu 1122 ada 78 parsel sayılı taşınmazın duvarla çevrili fiili sınırları içerisinde kaldığı öne sürülmesine rağmen komşu 1122 ada 78 parsele ilişkin Hazine tarafından davacı aleyhine açılan ve aynı gün karar düzeltme incelemesi yapılan İzmir Kadastro Mahkemesinin 2021/8 Esas, 2022/64 Karar sayılı dosyası ilgili yerlerden getirtilip incelenmemiş, yine davalı ... vekilince aynı taşınmaza ilişkin olarak benzer nitelikte dava açıldığı beyan edilmesine rağmen akıbeti araştırılmamış, tüm bunların yanı sıra taşınmaz 1169 ada 14 sayılı orman parseline komşu olmasına ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda toprağının "kahverengi orman toprağı sınıfında" olduğu belirtilmesine rağmen orman araştırması yapılmamış olup dosya içeriğinden, çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgede daha önce orman kadastrosu yapılıp yapılmadığı da anlaşılamamaktadır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazın hangi tarihte, hangi nedenle tescil harici bırakıldığı ve taşınmazın bulunduğu yörede orman kadastro çalışmaları yapılıp yapılmadığı hususlarının araştırılarak, yörede yapılıp kesinleşen arazi kadastrosuna ilişkin dava konusu taşınmazı komşu kadastral parsellerle birlikte gösterir geniş orjinal pafta örneği ile yapılmış ise orman kadastrosuna ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile özellikle çekişmeli taşınmazın bulunduğu yeri tarif eden orman tahdit tutanakları, orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği, yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile kadastro tespit tarihinden 15 - 20 yıl öncesine ait hava fotoğrafları ve memleket haritaları ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri (özellikle komşu 1122 ada 78 parsele ilişkin Hazine tarafından davacı aleyhine açılan ve aynı gün karar düzeltme incelemesi yapılan İzmir Kadastro Mahkemesinin 2021/8 Esas, 2022/64 Karar sayılı dosyası ile davalı ... vekilince dava konusu taşınmaza ilişkin olarak aynı sebeple açıldığı bildirilen dava dosyası) ilgili yerlerden getirilerek dosya arasına konulmalı; bu şekilde dosyanın ikmal edilmesinden sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek 3 orman mühendisi bilirkişisi, üç ziraat mühendisi bilirkişisi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak bu keşifte, orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritalarına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli; tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilecek şekilde tereddüte mahal bırakmayacak, açıklamalı, krokili rapor alınmalı; yine dosya arasına getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle, taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 sayılı Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, taşınmazın bulunduğu yerde imar uygulaması yapılıp yapılmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmak suretiyle dava konusu taşınmazı sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı ve bu yolla yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri denetlenmeli; yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; üç kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan, taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli; 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği ilgili tapu müdürlüğü ve kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 sayılı Kanun) ile değiştirilen 14/2 inci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

S O N U Ç : Yukarıda belirtilen nedenlerle;
Davalı Hazine vekilinin yazılı temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 371 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.