YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2022/6692 E.  ,  2023/5255 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/449 E., 2021/931 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: ... Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2016/878 E., 2020/152 K.

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılardan ... ile davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. ... ili ... ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında 3402 ... Kadastro Kanunu’nun (3402 ... Kanun) Geçici 8 inci maddesi uyarınca yapılan kadastro çalışması sırasında, 2976 parsel ... 45.811,20 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle 1/2 şer hisselerle ölü oldukları tutanağın beyanlar hanesine yazılarak, bağ ve tarla vasfıyla, ... ve ... adlarına tespit edilmiştir.

2. Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde; ... ili ... ilçesi .... Mahallesi 2976 parsel ... taşınmazda davalılar yararına, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinde ... iktisap koşullarının oluşmadığını ve taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu ileri sürerek, kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalılar ... evlatları ..., ... ve ... cevap dilekçelerinde; tespitin doğru olduğunu, taşınmaza ırsen intikal,taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile malik olduklarını belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

2. Davalılar ... mirasçıları ... ...ve diğerleri vekili ile davalı ... cevaplarında; taşınmazın 70 yılı aşkın süredir zilyetliklerinde olduğunu, lehlerine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinme koşullarının oluştuğunu ileri sürerek, davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "... taşınmazın 19/07/2019 tarihli fen raporunda (B) harfi ile gösterilen kısımı açısından, jeodezi bilirkişi raporunda taşınmazın bu kısımı üzerinde 1953, 1973, 1984 yıllarında tarımsal faaliyet yapıldığının ancak 2002 yılında tarımsal faaliyet yapılmamış olduğunun, ziraat bilirkişisi raporuna göre de bu kısımda tarımsal faaliyet yapılmadığının, tarımsal arazi vasfını yitirdiğinin tespit edilmiş olması karşısında taşınmazın bu kısımı açısından kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği sebebine dayalı olarak taşınmaz edinim koşullarının oluşmadığı; (A) harfi ile gösterilen kısım açısından ise, ziraat bilirkişi raporunda taşınmazın bu bölümünün imar ihyasının yapıldığı, tarımsal faaliyetin mevcut olduğu, fiili durumunun da tarım yapmaya elverişli arazi sınıfında olduğu tespiti yapılmış olup ayrıca zilyetliğin şekil ve süresinin tespiti açısından hazırlanan tanık beyanları ile uyumlu jeodezi bilirkişi raporuna göre de taşınmazın bu kısmında 1953, 1973, 1984 ve 2002 yıllarında tarımsal faaliyet olduğunun tespit edilmiş olması karşısında, taşınmazın bu kısım üzerinde kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği sebebine dayalı olarak taşınmaz edinim koşullarının oluştuğu gerekçesiyle, çekişmeli 2976 parsel ... taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, fen bilirkişi raporuna ekli krokide (B-18.304,71 m2) harfi ile gösterilen kısmın taşınmazdan ifrazı ile son parsel numarası verilerek hali arazi vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, geriye kalan ve aynı krokide (A-27.506,49 m2) harfi ile gösterilen kısmın tutanaktaki vasfı ile tespit gibi tesciline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davalı ... ile davacı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı ... istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesince verlen kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, taşınmazın tamamının murislerinin zilyetliğinde olduğunu ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davacı Hazine vekili istinaf dilekçesinde; davalılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını, davalıların taşınmaz üzerinde kesintisiz zilyetliklerinin bulunmadığını ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olduğu gerekçesiyle davalı ... ile davacı Hazine vekili istinaf başvurularının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek ve bilirkişi raporlarının subjektif değerlendirmeler içerdiğini, hava fotoğraflarında da taımsal faaliyet olmadığının görüldüğünü ileri sürerek, bu sebeplerle ve re'sen dikkate alınacak diğer nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, çekişmeli taşınmaz üzerinde davalı taraf yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun'un 14, 17 ,25 ve Geçici 8 inci maddeleri,

3. Değerlendirme
1. Dava konusu taşınmaz, ölü oldukları tutanağın beyanlar hanesinde belirtilmek suretiyle ... ve ... adlarına tespit edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, taşınmaz malın ölü bir şahsa ait olduğu anlaşılır ve mirasçıları da tespit edilemezse, ölü olduğu yazılmak suretiyle o şahsın adına tescil kararı verileceği, somut olayda tespit maliklerinin vefat ettikleri ve mirasçıların tespiti ve hisselendirme sebebiyle dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği ve bu rapora göre mirasçılardan Nuh Kıdır adlı iki farklı kişi olabileceği ve biri hakkında ölüm araştırması olduğunun anlaşldığı gerekçesiyle, yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de bu husus dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Şöyle ki; İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde atıf yapılan 07.11.2019 havale tarihli hisse durumunun tespiti amacıyla alınan bilirkişi raporunda, tespit maliki olan ... mirasçılarından ... TC kimlik numaralı ... hakkında şifai olarak yapılan araştırmada bu kişi hakkında ölüm araştırması yapılmakta olduğu, sağ olup olmadığının bilinemediği belirtilmiş ve bu bilirkişi raporundaki tespit esas alınmış ise de, adı geçenin UYAP sistemi üzerinden alınan nüfus kaydının incelenmesinde adı geçenin "sağ" göründüğü, yine nüfus kaydının "Kişilerin olayları" ve "Düşünceler" kısımlarının incelenmesinde adı geçen kişi hakkında ölüm araştırması olduğuna dair bir bilginin de bulunmadığı görülmekte olup, bu durum karşısında, bilirkişi raporundaki bu tespitin doğru olup olmadığı ve dolayısıyla adı geçen yönünden taraf teşkilinin sağlanıp sağlanmadığı hususunda tereddüt oluşmasına rağmen, bu tereddüt giderilmeden hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Öte yandan; diğer tespit maliki ... mirasçısı 49450566896 TC kimlik numaralı ...' ın da davada taraf olmadığı anlaşılmaktadır. Oysa ki; taraf teşkilinin sağlanması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında mahkemelerce re'sen gözetilmesi gereken kamu düzenine ilişkin bu koşul yerine getirilmeden işin esası hakkında karar verilmesi mümkün değildir.

2. Bu itibarla; 3402 ... Kanun'un 1 inci maddesi uyarınca Kadastro Hakiminin, doğru, infazı kabil, infaz sırasında tereddüt oluşturmayacak şekilde sicil oluşturmaya elverişli bir karar vermekle yükümlü olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince, varsa tespit maliki olan miras bırakanların güncel veraset ilamlarının dosyaya getirtilmesi, yoksa 3402 ... Kanun'un 25/1 inci maddesi çerçevesinde tespit maliklerinin veraset ilamlarının Kadastro Mahkemesi Hakimi tarafından düzenlenmeli ve yukarıda belirtilen eksiklikler göz önüne alınarak davalıların mirasçıları yöntemince araştırılarak usulüne uygun şekilde davanın adı geçenlere de yöneltilmesi ve böylelikle taraf teşkili sağlanmasından sonra işin esası hakkında, lehine tescil hükmü kurulan kişilerin isimleri ve payları kararda açıkça gösterilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar göz ardı edilerek, yöntemince taraf teşkili sağlanmadan, işin esası hakkında yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına ve bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan nedenlerle;
Temyiz olunan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.