YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2022/445 E.  ,  2023/3152 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/981 E., 2021/2231 K.
KARAR : İstinaf talebinin esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2007/1306 E., 2019/36 K.

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sırasında, ... ili ... ilçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan, 166 ada 5 parsel ... 151.989,57 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, edinme sütununda, 53 numaralı Toprak Tevzi Komisyonun 22 parsel ... taşınmazının sınırları içerisinde kaldığı belirtilerek, mera vasfıyla orta malı olarak tespit edilmiştir.

2. Davacı ... ve arkadaşları vekili dava dilekçesinde; 166 ada 5 parsel ... taşınmazın mera olarak tespit edildiğini, taşınmazın vekil edenleri olan davacılara miras yolu ile intikal ettiğini ve 90 - 100 yıldır zilyet olduklarını belirterek, kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın davacılar adına tespit ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

3. Asli müdahil ... ... ve ... ayrı ayrı verdikleri müdahale dilekçelerinde; dava konusu taşınmazda payları bulunduğunu belirterek, davaya katılmışlardır.

4. Asli müdahiller ... ... ve müşterekleri vekili müdahale dilekçesinde; vekil edenleri olan müdahillerin dava konusu taşınmazda eklemeli zilyetlikle 90 - 100 yıldır kullanımlarının bulunduğunu belirterek, davaya katılmıştır.

II. CEVAP
1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın 1963 yılında yapılan toprak tevzii çalışmaları sonucunda 53 nolu Toprak Tevzi Komisyonunca mera olarak tespit edilen 1, 2, 14, 19, 21, 22, 23, 24 ve 25 parsel ... taşınmazlar içinde kaldığını, özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... Tüzel Kişiliği temsilcisi, duruşmada alınan beyanında; dava konusu taşınmazın köylüler tarafından kullanıldığını, ancak kullananları ismen bilmediğini, dava konusu yerin mera olmadığını ifade etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler, davacı tanığı, kadastro tespit tutanak bilirkişileri ve usulüne göre hazırlanmış bilirkişi raporları doğrultusunda davacılar ve asli müdahillerin evveli zilyetleri ile birlikte davaya konu taşınmaz üzerinde 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 üncü ve 46 ncı maddelerinde belirlenen 20 yıl süreyle nizasız ve fasılasız olarak malik sıfatıyla zilyetlik koşulunun lehine oluştuğunun ispatlandığı, taşınmazın hiçbir zaman mera yada harman yeri olarak kullanılmadığı, bu zamana kadar şahıs arazisi olarak kullanıldığı, davalı Hazinenin davaya konu taşınmazlar üzerinde hiçbir zaman zilyetliğinin oluşmadığı, davalı Hazinenin dava konusu taşınmazların zilyetliğinde olduğunu ispatlar nitelikte 53 Nolu Toprak Tevzii Komisyonu çalışmalarına dayanak belirtmelik tutanakları haricinde bir delil sunamadığı gerekçeleri ile davacılar ..., ..., ... asli müdahiller M.... ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ...'in davalarının ayrı ayrı kabulüne, ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii 166 ada 5 parsel ... taşınmazın kadastro tespitinin iptali ve tefriki ile 26.02.2019 havale tarihli raporunda; ''A1'' harfi ile gösterilen 43.862,19 m2'lik kısmın ... adına ''A2'' harfi ile gösterilen 14.281,12 m2'lik kısmın M.... ..., ''A3'' harfi ile gösterilen 2.186,92 m2'lik kısmın ... adına, ''A4'' harfi ile gösterilen 45.159,42 m2'lik kısmın ... adına, ''A5'' harfi ile gösterilen 31.980,85 m2'lik kısmın ... adına, ''A6'' harfi ile gösterilen 5.403,78 m2'lik kısmın ... ve ... adlarına eşit hisseli olarak, ''A7'' harfi ile gösterilen 4.965,14 m2'lik kısmın ... adına, ''A8'' harfi ile gösterilen 4.154,64 m2'lik kısmın ... ..., ... ve ... adlarına eşit hisseli olarak tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmesi yada eklemeli zilyetliğe dayanmakta ise önceki zilyetlerden kendisine olan geçişleri somut belgelerle ispatlaması gerektiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların miktarının araştırılmadığını, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 ... Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun (3083 ... Kanun) hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1927 yılından bu yana Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, taşınmaz üzerinde Hazine dışında kimsenin zilyet ve tasarrufunun bulunmadığını, 3402 ... Kanun'un 14 üncü ve 46 ncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacılar lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, ileri sürülen istinaf nedenlerine, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve Kanuna aykırılık görülmemesine göre, davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle, bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun'un 14, 16/B, 17 ve 46 maddeleri,

3. Değerlendirme
1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun'un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davalı Hazine vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Ancak; 3402 ... Kanun' un 1 ini maddesi gereğice, kadastro hakimi, doğru ve infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde karar vermekle yükümlü olmasına rağmen, dava konusu taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki yüz ölçümü ile ilk derece mahkemesince hüküm fıkrasında hakkında tescil kararı verilen yüz ölçümü miktarı birbirini tutmadığı (hükümde verilen toplam miktar 151.994,06 m2, kadastro tespit tutanağındaki miktar 151.989,57 m2) halde, gerek 17.12.2018 tarihli fen bilirkişisi raporunda, gerekse 26.03.2019 tarihli ek fen bilirkişisi raporunda bu hususun sebebi açıklanmadığı gibi, İlk Derece Mahkemesince de bu farklılık üzerinde durulmamıştır.

3. Ayrıca; İlk Derece Mahkemecesince, çekişmeli taşınmaz üzerinde, davacı taraf yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle, davanın kabulüne ve taşınmazın davacılar adına tesciline karar verilmiş ise de, aynı çalışma alanı içerisinde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla belgesizden edinilebilecek taşınmaz miktarının belirlenmesi yönünden, yöntemine uygun ve yeterli araştırma yapılmamıştır.
Şöyle ki; 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinde, belgesiz zilyetlik yolu ile en fazla kuru arazide 100 dönüm, sulu arazide ise 40 dönüm miktarında taşınmaz edinebileceği hüküm altına alınmıştır. Dairemizce aynı gün temyiz incelemesi yapılan ve bir kısım davacıları ortak olan ... Kadastro Mahkemesinin 2007/1308 Esas ve 2019/30 Karar, 2007/1306 Esas ve 2019/36 Karar ... dosyalarındaki bir kısım davacılara verilen miktarların toplamı dosya içerisindeki senetsizden edindikleri taşınmazlarda göz önüne alındığında, 100 dönüm sınırlamasını aştığı kanaatini vermekte ise de, bu konuda yapılan araştırma kapsamında yazılan yazılara verilen cevabi yazılarda sadece miktarlar yazılı olduğundan, taşınmazların senetsizden edinilip edinilmediği hususu her türlü tereddütten uzak olarak tespit edilememiştir ( ... ... ... gibi).

4. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, doğru sonuca ulaşılması için, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinin, "tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40 ; kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir" hükmü gereğince, davacılar adına aynı çalışma alanında belgesizden zilyetlik yoluyla tespit edilen taşınmazların miktarları Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak yasadaki miktar sınırlaması araştırma yapılmalı (İlk Derece Mahkemece, her ne kadar senetsizden edinim miktarları dosya arasına alınmış ise de, dosya arasında sadece “belgesizden tespit ve tescil edilen taşınmaz listesi” konulmakla yetinilmiş olup, taşınmazlara ilişkin kadastro tutanakları ve varsa mahkeme ilamları dosya arasına alınmamıştır) ve bu araştırma yapılırken, az yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen, halen derdest ve bir kısım davacıları aynı olan dava dosyaları ile birlikte değerlendirme yapılması ve yine, aynı davacılar tarafından, belgesizden zilyetliğe dayalı olarak aynı çalışma alanı içerisinde bulunan taşınmazlar hakkında açılmış davalar bulunması halinde bunlarında denetiminin yapılması gerektiği gözetilmeli; bu şekilde yapılan araştırma neticesinde, belgesizden zilyetlik yolu ile edinilecek taşınmaz miktarı sınırının aşıldığının anlaşılması halinde dava konusu taşınmazlar yönünden davacılara tercih hakkı tanınmalı; ayrıca, önceki hükümle tesciline karar verilen taşınmaz miktarı ile dava konusu taşınmazın kadastro tutanağında yazılı yüzölçümü miktarının farklı olduğu (birbirini tutmadığı) dikkate alınarak, infazı kabil hüküm kurulabilmesi açısından, dava dosyası bilirkişiye tevdi edilerek, taşınmazın tespitteki yüz ölçümü ile hükümdeki yüz ölçümü arasındaki farklılığının nedeninin açıklanması veya farklılığın giderilmesi yönünde ek rapor tanzim edilmesi istenilmeli; bundan sonra tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek infaza elverişli bir karar verilmelidir.

5. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi; kabule göre de, infazı kabil olmayacak şekilde hüküm kurulması ve hakkında kabul kararı verilen taşınmaz bölümlerinin niteliğinin hüküm de belirtilmemiş olması da usul ve yasaya uygun bulunmadığından, istinaf isteminin esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Yukarıda (V.C.3.1) nolu bentte yazılı nedenlerle davalı Hazine vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının (V.C.3.2 - 3 - 4 ve 5) nolu bentte yazılı nedenle kabulü ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.05.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.