YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2022/344 E.  ,  2023/3153 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1310 E., 2021/2240 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2007/1300 Esas 2019/66 Karar

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. ... ili ... ilçesi ... köyü çalışma alanında yapılan kadastro çalışması sırasında, 161 ada 12 parsel ... 1.998.803,79 m2 yüz ölçümündeki taşınmaz, edinme sütununda 53 numaralı Toprak Tevzi Komisyonunun 1, 2, 14 ve 25 parsel ... taşınmazlarının sınırları içerisinde kaldığı ve işgalcileri belirtilmek suretiyle, mera vasfıyla orta malı olarak tespit edilmiştir.

2. Davacı ... ve arkadaşları vekili dava dilekçesinde; 161 ada 12 parsel ... taşınmazın mera olarak tespit edildiğini, ancak taşınmazın ..., ... ve ... aileleri tarafından 90 - 100 yıldır kullanıldığını belirterek, kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın davacılar adına tespit ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

3. Asli müdahil ... vekili müdahale dilekçesinde; vekil edeninin dava konusu taşınmazı eklemeli zilyetlikle birlikte 90 - 100 yıldır kullandığını belirterek, davaya katılmıştır.

II. CEVAP
1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın 1963 yılında yapılan toprak tevzii çalışmaları sonucunda 53 nolu Toprak Tevzii Komisyonunca 1, 2, 14, 19, 21, 22, 23, 24 ve 25 parsel ... taşınmazlar kapsamında olup mera olarak tespit edildiğini, özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... Tüzel Kişiliği temsilcisi, duruşmada alınan beyanında; dava konusu taşınmazın mera olmadığını, tespit tutanağında da imzadan ettiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler, davacı tanığı, kadastro tespit tutanak bilirkişileri ve usulüne göre hazırlanmış bilirkişi raporları doğrultusunda davacıların evveli zilyetleri ile birlikte davaya konu taşınmaz üzerinde 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 üncü ve 46 ncı maddelerinde belirlenen 20 yıl süreyle nizasız ve fasılasız olarak malik sıfatıyla zilyetlik koşulunun lehine oluştuğunun ispatlandığı, taşınmazın hiçbir zaman mera yada harman yeri olarak kullanılmadığı, bu zamana kadar şahıs arazisi olarak kullanıldığı, davalı Hazinenin davaya konu taşınmazlar üzerinde hiçbir zaman zilyetliğinin oluşmadığı, davalı Hazinenin dava konusu taşınmazların zilyetliğinde olduğunu ispatlar nitelikte 53 Nolu Toprak Tevzii Komisyonu çalışmalarına dayanak belirtmelik tutanakları haricinde bir delil sunamadığı zilyetliklerini ispatlayamadığı; bir kısım davacıların da, her hangi bir delil sunamadığı ve zilyetliklerini ispatlayamadıkları gerekçesi ile davacılardan ... (...) ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ... ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve davacı ... mirasçıları olan ..., ..., ... ..., ... ..., ...'in davalarının kabulü ile; çekişmeli 161 ada 12 parsel ... taşınmazın kadastro tespitinin iptali ve tefrikine, 26.03.2019 tarihli fenbilirkişi ek raporunda, "A1" harfi ile gösterilen 20.461,37 m²'lik kısmın ..., "A2" harfi ile gösterilen 19.819,59 m²'lik kısmın ..., "A3" harfi ile gösterilen 19.658,84 m²'lik kısmın ..., "A4" harfi ile gösterilen 19.858,35 m²'lik kısmın ..., "A5" harfi ile gösterilen 19.772,31 m²'lik kısmın ..., "A6" harfi ile gösterilen 34.590,49 m²'lik kısmın ..., "A7" harfi ile gösterilen 34.511,00 m²'lik kısmın ..., "A8" harfi ile gösterilen 30.000,00 m²'lik kısmın ... ..., "A9" harfi ile gösterilen 97.485,27 m²'lik kısmın ... ve ... adlarına eşit hisseli, "A10" harfi ile gösterilen 20.484,87 m²'lik kısmın ..., ..., ..., ... ..., ... adlarına eşit hisseli, "A11" harfi ile gösterilen 19.747,08 m²'lik kısmın ..., "A12" harfi ile gösterilen 19.067,36 m²'lik kısmın ..., "A13" harfi ile gösterilen 40.399,92 m²'lik kısmın ..., ... ve ... (...) ... adlarına eşit hisseli, "A14" harfi ile gösterilen 11.021,19 m²'lik kısmın ..., "A15" harfi ile gösterilen 8.504,79 m²'lik kısmın ..., "A16" harfi ile gösterilen 10.569,71 m²'lik kısmın ... ..., "A17" harfi ile gösterilen 10.011,51 m²'lik kısmın ..., "A18" harfi ile gösterilen 6.445,58 m²'lik kısmın ..., "A19" harfi ile gösterilen 55.149,66 m²'lik kısmın ..., "A20" harfi ile gösterilen 4.225,10 m²'lik kısmın ..., "A21" harfi ile gösterilen 27.265,62 m²'lik kısmın Abdulmenaf ..., "A22" harfi ile gösterilen 36.407,65 m²'lik kısmın ..., "A23" harfi ile gösterilen 54.193,70 m²'lik kısmın ..., "A24" harfi ile gösterilen 55.096,36 m²'lik kısmın ..., "A25" harfi ile gösterilen 58.518,95 m²'lik kısmın ..., "A26" harfi ile gösterilen 12.433,00 m²'lik kısmın ..., "A27" harfi ile gösterilen 13.925,55 m²'lik kısmın ..., "A28" harfi ile gösterilen 12.312,00 m²'lik kısmın ..., "A29" harfi ile gösterilen 3.292,14 m²'lik kısmın ..., "A30" harfi ile gösterilen 15.533,51 m²'lik kısmın ... ..., "A31" harfi ile gösterilen 43.439,21 m²'lik kısmın ..., "A32" harfi ile gösterilen 62.161,66 m²'lik kısmın ..., "A33" harfi ile gösterilen 66.513,99 m²'lik kısmın ..., "A34" harfi ile gösterilen 61.167,16 m²'lik kısmın ... ... ..., "A35" harfi ile gösterilen 14.034,92 m²'lik kısmın ..., "A36" harfi ile gösterilen 27.433,96 m²'lik kısmın ..., "A37" harfi ile gösterilen 27.334,38 m²'lik kısmın ... ve ... adlarına eşit hisseli, "A38" harfi ile gösterilen 63.371,48 m²'lik kısmın ..., "A39" harfi ile gösterilen 13.493,24 m²'lik kısmın ..., "A40" harfi ile gösterilen 38.916,92 m²'lik kısmın ... ..., "A41" harfi ile gösterilen 10.4324,79 m²'lik kısmın ..., "A42" harfi ile gösterilen 29.095,13 m²'lik kısmın ..., "A43" harfi ile gösterilen 24.267,99 m²'lik kısmın ..., "A44" harfi ile gösterilen 98.419,32 m²'lik kısmın ... ... ..., "A45" harfi ile gösterilen 16.788,36 m²'lik kısmın ..., "A46" harfi ile gösterilen 10.180,33 m²'lik kısmın ..., "A47" harfi ile gösterilen 10.888,39 m²'lik kısmın ... "A48" harfi ile gösterilen 9.687,97 m²'lik kısmın ..., "A49" harfi ile gösterilen 13.555,28 m²'lik kısmın ..., "A50" harfi ile gösterilen 12.058,39 m²'lik kısmın ..., "A51" harfi ile gösterilen 12.046,54 m²'lik kısmın ..., "A52" harfi ile gösterilen 12.972,18 m²'lik kısmın ... ..., "A53" harfi ile gösterilen 9.713,81 m²'lik kısmın ..., "A54" harfi ile gösterilen 7.683,14 m²'lik kısmın ..., "A55" harfi ile gösterilen 81.107,13 m²'lik kısmın ... ve ... adlarına eşit hisseli, "A56" harfi ile gösterilen 26.575,21 m²'lik kısmın ..., "A57" harfi ile gösterilen 28.741,43 m²'lik kısmın ..., "A58" harfi ile gösterilen 28.234,81 m²'lik kısmın ..., "A59" harfi ile gösterilen 28.107,19 m²'lik kısmın ..., "A60" harfi ile gösterilen 106.794,28 m²'lik kısmın ..., "A61" harfi ile gösterilen 63.653,79 m²'lik kısmın ..., "A62" harfi ile gösterilen 36.713,84 m²'lik kısmın ..., "A63" harfi ile gösterilen 1.312,41 m²'lik kısmın ..., A64 harfi ile gösterilen 1.840,12 m²'lik kısmın ..., "A65" harfi ile gösterilen 810,37 m²'lik kısmın ..., "A66" harfi ile gösterilen 665,21 m²'lik kısmın ..., "A67" harfi ile gösterilen 1.557,12 m²'lik kısmın ... ..., "A68" harfi ile gösterilen 12.211,00 m²'lik kısmın ... ... adına tapuya kayıt ve tesciline, davacılardan ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ... ve davacı ... mirasçıları olan ..., ..., ..., ..., ... ..., ...'ın ve asli müdahil ...'ın davalarının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıların çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmeleri ve eklemeli zilyetliğe dayanmakta iseler önceki zilyetlerden kendilerine olan geçişleri somut belgelerle ispatlamaları gerektiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmaz miktarının araştırılmadığını, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 ... Kanun hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1936 yılından bu yana Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, Hazine dışında kimsenin zilyet ve tasarrufunun bulunmadığını, 3402 ... Kanun'un 14 üncü ve 46 ncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacılar lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, ileri sürülen istinaf nedenleri, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmemesine göre, davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği gerekçelerle, bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanun'un 14, 16/B, 46 maddeleri,
3. Değerlendirme
1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü, aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Ancak; 3402 ... Kanun' un 1 ini maddesi gereğice, kadastro hakimi, doğru ve infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde karar vermekle yükümlü olmasına rağmen, dava konusu taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki yüz ölçümü ile ilk derece mahkemesince hüküm fıkrasında hakkında tescil kararı verilen yüz ölçümü miktarı birbirini tutmadığı (hükümde verilen toplam miktar 1.998,635 m2, kadastro tespit tutanağındaki miktar 1.998,803,79 m2) halde, gerek 17.12.2018 tarihli fen bilirkişisi raporunda, gerekse 26.03.2019 tarihli ek fen bilirkişisi raporunda bu hususun sebebi açıklanmadığı gibi, İlk Derece Mahkemesince de bu farklılık üzerinde durulmamıştır.

3. Ayrıca; İlk Derece Mahkemecesince, çekişmeli taşınmaz üzerinde, davacı taraf yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle, davanın kabulüne ve taşınmazın davacılar adına tesciline karar verilmiş ise de, aynı çalışma alanı içerisinde kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla belgesizden edinilebilecek taşınmaz miktarının belirlenmesi yönünden, yöntemine uygun ve yeterli araştırma yapılmamıştır.
Şöyle ki; 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinde, belgesiz zilyetlik yolu ile en fazla kuru arazide 100 dönüm, sulu arazide ise 40 dönüm miktarında taşınmaz edinebileceği hüküm altına alınmıştır. Bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmaz, A1 ila A68 arası kodlanmış olarak parçalara bölünerek gösterilmiş ve İlk Derece Mahkemesince, bir kısım davacılar adına ( A41 ... adına 104324,79 m2; A60 ... adına 106.794,28 m2, A33 - A38 ... adına 66.513,99 + 63.371,48 m2, A55 - A57 ... adına 28.741,43 + 81.107,13 m2 gibi ) anılan yasa hükmü uyarınca belirlenen 100 dönüm sınırlamasını aşan miktarda tescil kararı verildiği gibi, Dairemizce aynı gün temyiz incelemesi yapılan ve bir kısım davacıları ortak olan ... Kadastro Mahkemesinin 2007/1308 Esas ve 2019/30 Karar, 2007/1306 Esas ve 2019/36 Karar ... dosyalarındaki bir kısım davacılara verilen miktarların toplamı dosya içerisindeki senetsizden edindikleri taşınmazlarda göz önüne alındığında, 100 dönüm sınırlamasını aştığı kanaatini vermekte ise de, bu konuda yapılan araştırma kapsamında yazılan yazılara verilen yazı cevaplarında sadece miktarlar yazılı olduğundan, taşınmazların senetsizden edinilip edinilmediği hususu her türlü tereddütten uzak olarak tespit edilememiştir ( ... ... ..., ..., ... gibi).

4. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, doğru sonuca ulaşılması için, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinin, "tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40 ; kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir" hükmü gereğince, davacılar adına aynı çalışma alanında belgesizden zilyetlik yoluyla tespit edilen taşınmazların miktarları Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak yasadaki miktar sınırlaması araştırma yapılmalı (İlk Derece Mahkemece, her ne kadar senetsizden edinim miktarları dosya arasına alınmış ise de, dosya arasında sadece “belgesizden tespit ve tescil edilen taşınmaz listesi” konulmakla yetinilmiş olup, taşınmazlara ilişkin kadastro tutanakları ve varsa mahkeme ilamları dosya arasına alınmamıştır) ve bu araştırma yapılırken, az yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen, halen derdest ve bir kısım davacıları aynı olan dava dosyaları ile birlikte değerlendirme yapılması ve yine, aynı davacılar tarafından, belgesizden zilyetliğe dayalı olarak aynı çalışma alanı içerisinde bulunan taşınmazlar hakkında açılmış davalar bulunması halinde bunlarında denetiminin yapılması gerektiği gözetilmeli; bu şekilde yapılan araştırma neticesinde, belgesizden zilyetlik yolu ile edinilecek taşınmaz miktarı sınırının aşıldığının anlaşılması halinde dava konusu taşınmazlar yönünden davacılara tercih hakkı tanınmalı; ayrıca, önceki hükümle tesciline karar verilen taşınmaz miktarı ile dava konusu taşınmazın kadastro tutanağında yazılı yüzölçümü miktarının farklı olduğu (birbirini tutmadığı) dikkate alınarak, infazı kabil hüküm kurulabilmesi açısından, dava dosyası bilirkişiye tevdi edilerek, taşınmazın tespitteki yüz ölçümü ile hükümdeki yüz ölçümü arasındaki farklılığının nedeninin açıklanması veya farklılığın giderilmesi yönünde ek rapor tanzim edilmesi istenilmeli; bundan sonra tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek infaza elverişli bir karar verilmelidir.

5. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi; kabule göre de, infazı kabil olmayacak şekilde hüküm kurulması ve davacılardan ... hakkında kabul kararı verilip, taşınmazda kendisine pay verilmesine karşın, hüküm fıkrasının B bendinde aynı davacı hakkında ayrıca ret hükmü kurulması ve ayrıca hakkında kabul kararı verilen taşınmaz bölümlerinin niteliğinin hüküm de belirtilmemiş olması da usul ve yasaya uygun bulunmadığından, istinaf isteminin esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Yukarıda (V.C.3.1) nolu bentte yazılı nedenlerle davalı Hazine vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının (V.C.3.2) nolu bentte yazılı nedenle kabulü ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.05.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.