YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2022/3037 E.  ,  2024/1882 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1004 E., 2020/944 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Beyşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/70 E., 2019/843 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
K A R A R

Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi 272 ada 43 parsel sayılı taşınmaz 585,02 metrekare yüzölçümüyle, arsa niteliğinde Hazine adına tapuda kayıtlı olup, taşınmazın beyanlar hanesinde ''Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır.'' şerhi, muhtesat hanesinde ise ''Parsel içerisindeki üç katlı kargir bina ... Camii ve Kuran Kursu Yaptırma ve Tahsildeki Talebelere Yardım Derneğine aittir.'' şerhi bulunmaktadır. Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi 281 ada 1 parsel sayılı taşınmaz 333,30 metrekare yüzölçümüyle, kargir camii müştemilatı ve arsası niteliğinde Hazine adına tapuda kayıtlı olup, taşınmazın beyanlar hanesinde ''Bu parsel içerisindeki camii ve müştemilatı korunması gerekli kültür varlığıdır.'' şerhi bulunmaktadır. Konya ili Beyşehir ilçesi .../Belen Mahallesi 230 ada 8 parsel sayılı taşınmaz 61,78 metrekare yüzölçümüyle, arsa niteliğinde Hazine adına tapuda kayıtlı olup, taşınmazın beyanlar hanesinde ''Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır.'' şerhi, muhtesat hanesinde ise ''Üzerindeki bina ... Camii ve Kuran Kursu Yaptırma ve Tahsildeki Talebelere Yardım Derneğine aittir.'' şerhi bulunmaktadır.

Davacı vekili dava dilekçesinde; çekişmeli taşınmazların kadastro çalışmalarında davalı Hazine adına tespit gördüğünü, ancak taşınmazların ... Cami ve Kuran Kursu Yaptırma ve Yaşatma Tahsildeki Talebelere Yardım Derneğine ait olduğunu belirterek, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile Dernek adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda, davanın kabulü ile çekişmeli taşınmazların davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı ... Cami ve Kuran Kursu Yaptırma ve Yaşatma Tahsildeki Talebelere Yardım Derneği adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, davalı Hazine vekili tarafından karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 23.12.2020 tarihli ve 2020/1004 Esas, 2020/944 Karar sayılı ilamında özetle; ''2006 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında dava konusu taşınmazların arsa vasfında, beyan hanelerinde, doğal sit alanında bulunup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olduğu şerhi verilerek ve davacı Derneğin kullanımında olduğu belirtilerek Hazine adına tespit ve tescil edildiği, davanın 3402 sayılı Kanunun 12/3. maddesindeki hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, taşınmazların Konya Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu'nun 03.10.1991 tarihli ve 1136 sayılı kararı uyarınca doğal sit alanı ilan edilen alan içerisinde kalmakta ise de taşınmazlar üzerinde birinci grup olarak tarif edilen korunması gerekli kültür varlığı bulunmadığı gibi taşınmazların birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazlardan olmadığı, dolayısıyla çekişmeli taşınmazların 5663 sayılı Kanunun 1. maddesi ile değişik 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunun 11/1. maddesi kapsamında yer almadıklarından zilyetlikle iktisaplarının mümkün olduğu, öte yandan çekişmeli taşınmazların, 20.02.1993 tarihli ve 21502 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Bakanlar Kurulu'nun 11.01.1993 ve 93/4020 sayılı kararı ile Beyşehir Gölü Milli Parkı ilan edilen alan sınırları içerisinde kalmaları dolayısıyla milli parkların zilyetlikle kazanılıp kazanılmayacağı hususunun da irdelenmesi gerektiği, kural olarak milli parkların 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nun 15. maddesine göre özel mülkiyete konu olacak şekilde tapuya tescil edilemeyeceği, ancak dava konusu taşınmazların milli park ilan edildiği tarihe kadar zilyetlikle kazanma şartlarının oluşması halinde sonradan milli park olarak ilan edilen ve statüsü değişen taşınmazlarda kazanılmış hakların korunması ilkesi gereğince davacının da haklarının korunması ve kendisine mülkiyet hakkı tanınarak taşınmazın adına tescilinin gerekeceği, somut olayda mahallinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık anlatımlarından, hava fotoğrafları ile bilirkişi raporlarından davacı adına tesciline karar verilen dava konusu taşınmazların milli park olarak ilan edilen tarihten önce davacı lehine 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile edinme koşulları gerçekleştiği, taşınmazın orman veya mera vasıflı olmadığı, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımıyla kazanma koşullarının oluştuğu ve yargılama giderlerinin davalı Hazineye yüklenilmesinin doğru olduğuna'' değinilerek, davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı Hazine vekilince temyiz edilmiştir.

Somut olayın incelenmesinde, Beyşehir Kaymakamlığı İlçe Sivil Toplumla İlişkiler Şefliğinin 09.10.2020 tarihli yazısında, davacı ... Camii ve Kuran Kursu Yaptırma ve Tahsildeki Talebelere Yardım Derneğinin 20.12.1962 yılında kurulduğu, aynı yazı ekinde iletilen Dernek Tüzüğünün 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında,'' Dernek ikametgahı ile amaç ve hizmet konuları için gerekli taşınır ve taşınmaz malları satın alır, satar ve kiralar'' şeklinde hüküm bulunduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, dava konusu taşınmazlar Bakanlar Kurulu kararı ile 20.02.1993 tarihinde Beyşehir Gölü Milli Parkı Koruma Sahası içinde kalsa da, 27.11.2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 26.11.2018 tarihli 378 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Beyşehir Gölü Milli Park sınırlarının değiştirildiği, işbu dava konusu taşınmazların yeni hali ile Milli Park sınırları dışına çıkarıldığı tespit edilmiştir.

3402 sayılı Kadastro Kanununun (3402 sayılı Kanun) 16/1-A maddesi uyarınca, ''Kamunun ortak kullanılmasına veya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerlerle Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlerden, kamu hizmetinde kullanılan, bütçelerinden ayrılan ödenek veya yardımlarla yapılan resmi bina ve tesisler, (Hükümet, belediye, karakol, okul binaları, köy odası, hastane veya diğer sağlık tesisleri, kütüphane, kitaplık, namazgah, cami genel mezarlık, çeşme, kuyular, yunak ile kapanmış olan yollar, meydanlar, pazar yerleri, parklar ve bahçeler ve boşluklar ve benzeri hizmet malları) kayıt, belge veya özel kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine göre Hazine, kamu kurum ve kuruluşları, il, belediye köy veya mahalli idare birlikleri tüzelkişiliği, adlarına tespit olunur.''

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun (5018 sayılı Kanun) 45 inci maddesinin birinci fıkrasında ise “...Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin edindiği taşınmazlar Hazine adına, diğer kamu idarelerine ait taşınmazlar ise tüzel kişilikleri adına tapu sicilinde tescil olunur.” düzenlemelesi yer almaktadır.

Anılan yasal düzenlemeler ışığında, kamunun ortak yararlanmasına mahsus kamu mallarından olan cami ve müştemilatlarının, kamu tüzel kişileri dışında özel ve tüzel kişilerin (vakıf, dernek vs.) mülkiyetine konu olamayacağı, bu yerlerin yönetim ve tasarrufunun özel ve tüzel kişilere bırakılamayacağı kuşkusuzdur. Eldeki davada da, 281 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kargir camii müştemilatı ve arsası niteliğinde olduğu dikkate alındığında; bu taşınmaz yönünden davacı Dernek lehine kazandırıcı zaman aşımı zilyetliği ile kazanım mümkün olamayacağından davacının davasının reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı şekilde kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

1.Yukarıda açıklanan nedenler uyarınca, davalı Hazine vekilinin Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi 281 ada 1 parsel sayılı kargir camii müştemilatı ve arsası niteliğindeki taşınmaza ilişkin temyiz itirazının değerlendirilmesi bakımından temyiz isteninin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı Hazine vekilinin, Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi, 272 ada 43 parsel sayılı taşınmaz ile Konya ili Beyşehir ilçesi .../Belen Mahallesi, 230 ada 8 parsel sayılı taşınmaza ilişkin temyiz itirazları bakımından tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve Kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ: 1. Davalı Hazine vekilinin Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi 281 ada 1 parsel sayılı taşınmaza yönelik temyiz isteminin (1) nolu bentte yazılı nedenlerle KABULÜNE, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Davalı Hazine vekilinin Konya ili Beyşehir ilçesi .../... Mahallesi 272 ada 43 parsel sayılı taşınmaz ile Konya ili Beyşehir ilçesi .../Belen Mahallesi 230 ada 8 parsel sayılı taşınmaza yönelik temyiz isteminin, (2) nolu bentte yazılı nedenlerle REDDİNE ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.