YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2022/1102 E.  ,  2023/3532 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1112 E., 2021/2235 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2007/1296 E., 2019/37 K.

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Kadastro sırasında ... ili ... ilçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 120 ada 1 parsel ... 527.116,43 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz 53 nolu Toprak Tevzi Komisyonunun 19 ve 21 parsellerinde kaldığı ve işgalcileri belirtilerek mera vasfıyla orta malı olarak tespit edilmiştir.

2.Davacılar vekili, çekişmeli 120 ada 1 parsel ... taşınmazın murislerinden taksimen intikal eden yer olup, eklemeli zilyetliklerinin 90-100 yıldır devam ettiğini ileri sürerek taşınmazın kadastro tespitinin iptaliyle davacılar adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

3.Asli müdahiller vekilleri, dava konusu taşınmazda eklemeli zilyetliklerinin 90-100 aştığını belirterek, taşınmazın kadastro tespitinin iptaliyle asli müdahiller adına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

II.CEVAP
Davalı Hazine vekili, dava konusu taşınmazın 1963 yılında yapılan toprak tevzii çalışmaları sonucunda 53 nolu toprak tevzii komisyonunca mera olarak tespit edilen 17, 18, 19, 21, 22, 23 parsel ... taşınmazlar kapsamında olduğunu, kadimden beri mera olduğunu, özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar dava konusu taşınmazın köy orta malı olarak kayıtlı olduğu görülse de tüm dosya kapsamından; keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler, davacı tanığı, kadastro tespit tutanak bilirkişisi ve usulüne göre hazırlanmış bilirkişi raporları doğrultusunda davacıların ve asli müdahillerin evveli zilyetleri ile birlikte davaya konu taşınmaz üzerinde 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 üncü ve 46 ncı maddelerinde belirlenen 20 yıl süreyle nizasız ve fasılasız olarak malik sıfatıyla zilyetlik koşulunun lehine oluştuğunun ispatlandığı, taşınmazın hiçbir zaman mera yada harman yeri olarak kullanılmadığı, bu zamana kadar şahıs arazisi olarak kullanıldığı, davalı Hazine davaya konu taşınmazlar üzerinde hiçbir zaman zilyetliğinin oluşmadığı, davalı Hazine dava konusu taşınmazların zilyetliğinde olduğunu ispatlar nitelikte 53 Nolu Toprak Tevzii Komisyonu çalışmalarına dayanak belirtmelik tutanakları haricinde bir delil sunamadığı zilyetliğini ispatlayamadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ... ve asli müdahiller ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ...'nın davalarının ayrı ayrı kabulüne, ... ili ... ilçesi ... Köyü ... Mevkii 120 ada 1 parsel ... taşınmazın kadastro tespitinin iptali ve tefriki ile; ''A1'' harfi ile gösterilen 17.492,98 m²'lik alanın ..., ..., ... adlarına eşit hisseli olarak, ''A2'' harfi ile gösterilen 20.741,02 m²'lik alanın ..., ''A3'' harfi ile gösterilen 21.938,23 m²'lik alanın ..., ''A4'' harfi ile gösterilen 23.781,99 m²'lik alanın ..., ''A5'' harfi ile gösterilen 13.305,89 m²'lik alanın ..., ''A6'' harfi ile gösterilen 9.905,23 m²'lik alanın ..., ''A7'' harfi ile gösterilen 26.611,50 m²'lik alanın ..., ''A8'' harfi ile gösterilen 6.680,15 m²'lik alanın ..., ''A9'' harfi ile gösterilen 6.479,95 m²'lik alanın ..., ''A10'' harfi ile gösterilen 15.705,17 m²'lik alanın ..., ''A12'' harfi ile gösterilen 47.439,62 m²'lik alanın ..., ''A13'' harfi ile gösterilen 23.022,39 m²'lik alanın ..., ''A14'' harfi ile gösterilen 19.916,83 m²'lik alanın ..., ''A15'' harfi ile gösterilen 12.232,36 m²'lik alanın ..., ''A16'' harfi ile gösterilen 24.615,67 m²'lik alanın ..., ''A17'' harfi ile gösterilen 12.215,39 m²'lik alanın ..., ''A18'' harfi ile gösterilen 11.838,48 m²'lik alanın ..., ''A19'' harfi ile gösterilen 30.270,76 m²'lik alanın ... ve ... adlarına eşit hisseli, ''A20'' harfi ile gösterilen 4.036,36 m²'lik alanın ..., ''A22'' harfi ile gösterilen 6.324,58 m²'lik alanın ..., ''A23'' harfi ile gösterilen 9.895,85 m²'lik alanın ..., ''A24'' harfi ile gösterilen 5.768,96 m²'lik alanın ..., ''A25'' harfi ile gösterilen 17.303,741 m²'lik alanın ..., ''A26'' harfi ile gösterilen 18.005,87 m²'lik alanın ..., ''A27'' harfi ile gösterilen 11.314,16 m²'lik alanın ..., ''A28'' harfi ile gösterilen 15.479,21 m²'lik alanın ..., ''A29'' harfi ile gösterilen 17.762,99 m²'lik alanın ..., ''A30'' harfi ile gösterilen 21.568,01 m²'lik alanın ..., ''A32'' harfi ile gösterilen 610,31 m²'lik alanın ..., ''A35'' harfi ile gösterilen 2.198,26 m²'lik alanın ..., ''A36'' harfi ile gösterilen 2.086,53 m²'lik alanın ..., ''A37'' harfi ile gösterilen 2.952,80 m²'lik alanın ... adına tapuya kayıt ve tesciline, "A11" harfi ile gösterilen 2.568,89 m²'lik alanın, "A21" harfi ile gösterilen 31.205,22 m²'lik alanın, "A31" harfi ile gösterilen 996,08 m²'lik alanın, "A33" harfi ile gösterilen 868,23 m²'lik alanın, "A34" harfi ile gösterilen 887,45 m²'lik alanın kısımların mera vasfı ile sınırlandırılmasına ve özel sicile kaydedilmesine, davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nın ve asli müdahillerden ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'in davalarının ve davalı Hazinenin davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Hazine vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmesi gerektiğini, eklemeli zilyetliğe dayanmakta ise önceki zilyetlerden kendisine olan geçişleri somut belgelerle ispatlaması gerektiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların araştırılması gerektiğini, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 ... Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu (3083 ... Kanun) hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1927 yılından bu yana Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, Hazine dışında kimsenin zilyet ve tasarrufunun bulunmadığını, 3402 ... Kanun'un 14 üncü ve 46 ncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacı lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ileri sürülen istinaf nedenleri, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle ilk derece mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmemesine göre, davalı Hazine temsilcisinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacının çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmesi gerektiğini, eklemeli zilyetliğe dayanmakta ise önceki zilyetlerden kendisine olan geçişleri somut belgelerle ispatlaması gerektiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların araştırılması gerektiğini, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 ... Kanun hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kadastro tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun'un 14, 16/B, 46 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Öncelikle, kadastro hakimi, doğru ve infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde karar vermekle yükümlü olmasına rağmen, dava konusu taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki yüz ölçümü ile İlk Derece Mahkemesince hükümde verilen yüz ölçümü miktarı birbirini tutmadığı gibi fen bilirkişisi raporunda bu hususun sebebi açıklanmamıştır. O halde, İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken, dosyanın bilirkişiye tevdi edilerek, taşınmazın tespitteki yüz ölçümü ile hükümdeki yüz ölçümü arasındaki farklılığının nedeni açıklaması veya farklılığı gidermesi için için ek rapor tanzim edilmesini sağlamak ve infaza elverişli bir karar vermek olmalıdır. Bu hususun göz ardı edilmesi hatalı olup hükmün öncelikle bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2.Yine, İlk Derece Mahkemesince, çekişmeli taşınmaz üzerinde, davacılar yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle, davanın kabulüne ve taşınmazın davacılar adına tesciline karar verilmiş ise de, yöntemince ve yeterince 40-100 dönüm araştırması yapılmamıştır. Şöyle ki, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesinde, belgesiz zilyetlik yolu ile en fazla kuru arazide 100 dönüm, sulu arazide ise 40 dönüm miktarında taşınmaz edinebileceği hüküm altına alınmış olup, Dairece aynı günde temyiz incelemesi yapılan ve bir kısım davacıları ortak olan ... Kadastro Mahkemesinin 2007/1337 Esas ve 2019/24 Karar, 2007/1297 Esas ve 2019/54 Karar, 2007/1295 Esas ve 2019/6 Karar ... dosyalarındaki davacı ... ve ...'ya verilen miktar toplamı, yine eldeki dosyadaki davacılar ... ve ...'ya verilen eldeki dosyadaki miktar toplamı ile Tapu Sicil Müdürlüğünün 21.11.2007 tarihli yazısı uyarınca davacıların senetsizden edindiği miktarlar göz önüne alındığında 100 dönüm sınırlamasını aştığı görülmekte ise de, gelen yazı cevaplarında sadece miktarlar yazılı olduğundan taşınmazların senetsizden edinilip edinilmediği hususu her türlü tereddütten uzak olarak tespit edilememiştir. Ayrıca, bahsi geçen diğer dosyalarda ... ile ... ile ilgili ... Köyü çalışma alanında davacı adına senetsiz kaydına rastlanmadığı yazısının olması, davacıların edindiği senetsiz miktarı hususunda ayrı bir tereddüt hasıl olmasına neden olmuştur. Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılması için 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesine göre tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40; kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir hükmü gereğince, davacılar adına aynı çalışma alanında belgesiz zilyetlik yoluyla tespit edilen taşınmazların miktarları Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak miktar sınırlaması yönünden araştırma yapılmalı, (Mahkemece, her ne kadar senetsiz edinim miktarları dosya arasına alınmış ise de, dosya arasında sadece “belgesizden tespit ve tescil edilen taşınmaz listesi” konulmakla yetinilmiş, taşınmazlara ilişkin kadastro tutanakları ve varsa mahkeme ilamları dosya arasına alınmamıştır.) az yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen, halen derdest ve bir kısım davacıları aynı olan dava dosyaları ile birlikte değerlendirme yapılması, yine, aynı davacılar tarafından belgesiz zilyetliğe dayalı olarak aynı çalışma alanı içerisinde davalar bulunması halinde bunlarında denetiminin yapılması, son olarak belgesiz zilyetlik yolu ile edinilecek miktar sınırının aşılması halinde dava konusu taşınmazlar yönünden davacılara tercih hakkı tanınmalı ve bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. İlk Derece Mahkemesince belirtilen hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de, az yukarıda da değinildiği üzere, 3402 ... Kanun'un 1 inci maddesi uyarınca kadastro hakimi doğru, infazı kabil, infaz sırasında tereddüt oluşturmayacak ve taşınmaz hakkında sicil oluşturmaya elverişli şekilde karar vermek zorunda olup, İlk Derece Mahkemesince, kabul edilen taşınmaz bölümlerine ilişkin olarak taşınmazın niteliğinin yazılmamış olması isabetsiz olmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan nedenlerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.06.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.