YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2021/9179 E.  ,  2023/3367 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/63 E., 2018/434 K.
KARAR : Davanın kabulüne

Taraflar arasında görülen 2/B işleminin yok hükmünde sayılması talebine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama neticesinde verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davacının davasının kabulü ile dava konusu ... ili Merkez ilçe Keltepe Devlet Ormanında 4 nolu Orman Kadastro Komisyonunca, Türkiye Taş Kömürü Genel Müdürlüğü adına izni devam eden 15.855 m2 alanda yapılan 2/B uygulamasının, 99 no.lu Orman Kadastro Komisyonunca 61.749 m2 alanda ... ili Kilimli beldesi Karadon Devlet Ormanında yapılan 2/B uygulamasının kanun ve yönetmeliğe aykırı olup mükerrer olduğu anlaşıldığından izni devam etmekle birlikte Siteler ve Keltepe XI Ormanlarında yapılan 2/B çalışmalarının yok hükmünde sayılmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekili ile müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiş, müdahil vekilinin temyiz dilekçesi 31.01.2019 tarihli ek karar ile reddedilmiş, müdahil vekili tarafından ek karar da temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Orman İdaresi tarafından, Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine, ... ili Merkez ilçesi Kilimli beldesi Karadon mevkiinde, 1967 yılında sosyal tesis yapımı amacıyla 61.749 m2 lik alanda 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 17/3 üncü maddesi uyarınca izin verilmiş, sürenin bitimini müteakip izin 19 yıl süreyle uzatılmış, yine ... ili Merkez ilçesi Kilimli ve Merkez beldelerinde Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine 1954 yılında 489.653 m2 lik alanda sosyal tesis yapımı amacıyla 30 yıl süreyle izin verilmiş, sürenin bitimini müteakip izin 30 yıl süreyle uzatılmış, ancak bu izin 14.09.1994 tarihinde iptal edilmiş, sözkonusu alanlarda 4 ve 99 nolu orman kadastro komisyonlarınca 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uygulamaları yapılmıştır.

2. Davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde; vekil edeni idare tarafından, Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine, ... ili Merkez ilçesi Kilimli beldesi Karadon mevkiinde, 1967 yılında sosyal tesis yapımı amacıyla 61.749 m2lik alanda 6831 ... Kanun'un 17/3 üncü maddesi uyarınca izin verildiğini, sürenin bitimini müteakip izinin 19 yıl süreyle uzatıldığını, yine ... ili Merkez ilçesi Kilimli ve Merkez beldelerinde Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine 1954 yılında 489.653 m2 lik alanda sosyal tesis yapımı amacıyla 30 yıl süreyle izin verildiğini, sürenin bitimini müteakip izinin 30 yıl süreyle uzatılmasına karar verildiğini ancak bu izinin 14.09.1994 tarihinde iptal edildiğini, izine tabi olan alanlarda 4 nolu ve 99 nolu orman kadastro komisyonlarınca yasalara aykırı ve mükerrer şekilde 2/B işlemleri yapıldığını açıklayarak, ... ili Merkez ilçesi Keltepe Devlet Ormanında 4 nolu orman kadastro komisyonunca Türkiye Taşkömürü Kurumu adına izni devam eden 15.855 m2 alanda yapılan 2/B uygulamasının, 99 nolu orman kadastro komisyonunca 61.749 m2 alanda ... ili Kilimli Beldesi Karadon Devlet Ormanında yasa ve yönetmeliğe aykırı olarak yapıldığını beyan ettiği 2/B uygulaması ile Siteler ve Keltepe XI ormanlarında mükerrer olarak yapıldığını beyan ettiği 2/B çalışmalarının yok hükmünde sayılmasına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra ve görevsiz mahkemede açıldığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

2. Hazine yanında davaya müdahil olan Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekili davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.10.2015 tarihli ve 2011/296 Esas, 2015/438 Karar ... kararı ile, dava konusu uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 10.11.2016 tarihli ve 2016/3083 Esas, 2016/10404 Karar ... kararıyla, uyuşmazlığın 6831 ... Kanun'nun 3302 ... 31.08.1956 tarihli ve 6831 ... Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla (3302 ... Kanun) değişik 2/B maddesine istinaden yapılan çalışmanın yok hükmünde sayılması talebini ilişkin olduğu, bu tür davalara bakma yetkisinin adli yargıya ait olduğu gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yörede 1987 yılında 12 nolu Orman Kadastro Komisyonunca 3302 ... Kanun ile değişik 6831 ... Kanun'un 2/B madde uygulaması yapılarak 20.08.1990 tarihinde kesinleştiği, 99 no.lu Orman Kadastro Komisyonunca 1994 yılında izin irtifak hakkı kaldırılan yerlerde 2/B uygulaması yapıldığı, dava konusu yerde yapılan 2/B uygulamalarının mükerrer olduğu gerekçesiyle, davacının davasının kabulü ile dava konusu ... ili Merkez ilçe Keltepe Devlet Ormanında 4 nolu Orman Kadastro Komisyonunca, Türkiye Taş Kömürü Genel Müdürlüğü adına izni devam eden 15.855 m2 alanda yapılan 2 /B uygulamasının, 99 nolu Orman Kadastro Komisyonunca 61.749 m2 alanda ... ili Kilimli beldesi Karadon Devlet Ormanında yapılan 2/B uygulamasının, Kanun ve yönetmeliğe aykırı olup mükerrer olduğu anlaşıldığından izni devam etmekle birlikte Siteler ve Keltepe XI Ormanlarında yapılan 2/B çaluışmalarının yok hükmünde sayılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı vekili ve müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuş, müdahil vekilinin temyiz dilekçesi, davada müdahil sıfatıyla bulunduğundan kararı temyiz etme hakkı olmadığı gerekçesiyle, 31.01.2019 tarihli ek karar ile reddedilmiş, müdahil vekili tarafından ek karar da temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalılar Hazine ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, Hazinenin davada taraf sıfatı bulunmadığını, mükerrer kadastro olup olmadığı konusunda yeterli araştırma yapılmadığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı Hazine yanında müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu A.Ş vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu alanların 2/B vasfında kalmasının vekil edeni idarenin lehine olduğunu, bu durumda bedelsiz kullanma hakkı olacağı gibi taşınmazın vekil edeni adına tescilinin de gündeme geleceğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu alanda 6831 ... Kanun'un 2/B maddesine göre yapılan işlemlerin mükerrer olup olmadığı, kanunlara uygun bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3116 ... Orman Kanunu (3116 ... Kanun), 6831 ... Kanun.

3. Değerlendirme
1. Bir davada hüküm, ancak davada taraf olanlar hakkında verilebileceğinden, bu hükme yönelik temyiz yoluna başvurma yetkisi de sadece davanın taraflarına aittir.

Bilindiği üzere, hukukumuzda davaya müdahale (katılma) iki türlü olup; bunlar fer‘i müdahale ve asli müdahale olarak adlandırılmaktadır. Asli müdahale 6100 ... Kanun'un 65 inci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre yargılamanın konusu üzerinde hak iddia eden üçüncü kişinin, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabileceği belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 66 ncı maddesinde ise fer'i müdahale düzenlenmiş olup buna göre fer’i müdahalede bulunan; hukuki yararı olduğu gerekçesiyle görülmekte olan davaya ancak, taraflardan birinin yanında ve onun yardımcısı olarak katılır. Bu nedenle, fer’i müdahale; bir davanın yanında bulunmak istediği taraf aleyhine sonuçlanmasının, hukuksal durumu dolaylı şekilde etkileyecek olan üçüncü kişinin başvuracağı bir yol olup, genellikle amaç, açılmış davanın yanında katıldığı taraf yararına sonuçlanmasını sağlamaktır. Müdahale talebinin kabulü halinde ise fer’i müdahil, lehine katıldığı tarafla birlikte hareket ederek davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip eder. Hüküm, lehine müdahale edilen taraf hakkında verilir. Müdahil hakkında karar verilemez. Müdahil hükmü ancak, lehine katıldığı tarafla birlikte temyiz edebilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 12.09.2012 tarihli ve 2012/1-330 Esas, 2012/558 Karar ... ilamı)

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde, Türkiye Taşkömürü Kurumu, davalı Hazine yanında davaya fer'i müdahil olduğuna ve İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine tarafından temyiz edildiğine göre, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün de temyiz yoluna başvurabileceği açık olup öncelikle İlk Derece Mahkemesinin temyiz isteminin reddine dair 31.01.2019 tarihli ek kararının kaldırılmasına karar verilerek, fer'i müdahilin İlk Derece Mahkemesi kararına karşı temyiz itirazlarının incelenmesinde; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup fer'i müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Davalılar Hazine ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Dosya arasındaki belgelerin incelenmesinden, ... ili Merkez ilçesi Merkez beldesinde Keltepe XI Ormanında ve Kilimli beldesinde Siteler Devlet Ormanında, fer'i müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine sosyal tesisler yapımı için 1954 yılında 30 yıl süreyle izin verildiği, sürenin bitimini müteakiben 30 yıl süreyle izinlerin uzatıldığı ancak bu izinlerin 14.09.1994 tarihinde iptal edildiği; Keltepe XI Ormanındaki 15.855 m2 lik bir alanda ise izin devam etmekte iken 1987 yılında 2b çalışması yapıldığı ve bu iznin de az yukarıda açıklandığı üzere 14.09.1994 tarihi itibariyle sona erdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmında, dava konusu alanlarda Türkiye Taşkömürü Kurumu lehine izinlerin devam ettiği sonucunu doğuracak şekilde, "izni devam eden" ve "izni devam etmekle birlikte" ibarelerinin kullanılması doğru olmamış ve bu husus kararın bozulmasını gerektirmiş ise de bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönlerden düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
1. Yukarıda (V.C.3.1) no.lu bentte açıklanan nedenlerle fer'i müdahil Türkiye Taşkömürü Kurumu vekilinin temyiz dilekçesinin reddine dair 31.01.2019 tarihli ek kararın KALDIRILMASINA, fer'i müdahil vekilinin asıl karara yönelen temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Yukarıda (V.C.3.2) no.lu bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Yukarıda (V.C.3.3) no.lu bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının 1 inci bendindeki, "...izni devam eden..." ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına, yerine "...izni devam ederken..." ibarelerinin yazılmasına, yine aynı bentteki "...izni devam etmekle birlikte..." ibarelerinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına, 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 438/7 nci fıkrası gereğince DÜZELTİLMİŞ BU ŞEKLİYLE ONANMASINA

Peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

31.05.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.