YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2021/5706 E.  ,  2023/3203 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2014/43 E., 2020/9 K.
KARAR : Davanın reddine

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı tarafından duruşma istemli olarak temyiz edilmekle; duruşma istemi değerden reddedilerek kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Kadastro sırasında; ... ili, Merkez ilçesi, ... Köyü çalışma alanında bulunan dava ve temyize konu 133 ada 21 parsel ... 8.313,05 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalı ... adına tespit edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; tapu kaydı, emlak kaydı, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde; irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.06.2013 tarihli ve 2003/97 Esas, 2013/16 Karar ... kararı ile verilen kesin sürede keşif avansının yatırılmaması sebebiyle davanın reddine ve tespit gibi tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 23.06.2014 tarihli ve 2014/5787 Esas, 2014/9023 Karar ... kararıyla; "3402 ... Kadastro Kanunu’nun (3402 ... Kanun) 36 ncı maddesine göre, taraflardan her birinin dinlenmesini istediği tanık ve bilirkişilerin ücretleri ile diğer yargılama giderlerini karşılamaları zorunlu olduğunu, yine; dava tarihinde yürürlükte bulunan 1086 ... Hukuk Muhakemesi Usulü Kanunu’nun (1086 ... Kanun) 414 üncü maddesi ile karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 342 nci maddesinde de benzer hükümler bulunduğunu, bu hükümlerin uygulanabilmesi için öncelikli şart, davada ispat yükünün ihtarda bulunulan tarafta bulunmasının zorunlu olduğunu, daha sonra ise, taraflar arasındaki uyuşmazlığının çözümü için keşif yapılmasının zorunlu bulunması ve dosyanın keşfe hazır hale getirilmiş olması gerektiğini, yapılacak ihtarda da ilgili tarafa yüklenen keşif giderinin toplam miktarı ile bu miktar içinde bulunan giderlerin hangi bölümlere ilişkin olduğu tek tek ve ayrıntılı olarak gösterilmiş olması, ihtar gereğinin yerine getirilmesi ve ana yükümlülüklerin icrası için yeterli sürelerin tanınmış olması ile ihtar gereğini yerine getirmemenin sonuçlarının ayrıntılı ve açık şekilde gösterilmiş olması gerektiği açıklanarak; mahkemece yapılan ihtarda diğer noktalarda usul ve yasaya aykırılıkların bulunmadığı; ancak, ihtarda bulunulan oturumun 2 numaralı ara kararında incelenmesine karar verilen dava dosyası ile davacının dayanağını oluşturan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1964/501 Esas ve 1965/601 Karar ... dava dosyası ve tüm ekleri ile davacının dayanağını oluşturan tüm kayıtlar tesislerinden itibaren tüm tedavülleri ile dosya içine getirtilmeden ve revizyon durumları araştırılmadan, bir başka ifade ile dosya keşfe hazır hale gelmeden keşif kararı verilmesinin isabetsiz olduğu, dosya içinde örneği bulunan 06.05.2004 tarihli tahsilat makbuzuna göre davacının anılan tarihte bu dosya için yatırdığı 83.500.000 TL (83 lira 50 kuruş) keşif avansı mahsup edilmeden ihtarda bulunulmuş olması da isabetsiz olduğuna" değinilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dayanak tapu kaydının hukuki kıymetini korumadığını, dayanak tapu kaydının çekişmeli taşınmaza uymadığını, davacının zilyetliğinin de olmadığını açıklayarak davanın reddine, çekişmeli 133 ada 21 parsel ... taşınmazın tespit gibi tesciline, ayrıca birleşen 2015/9 Esas ve 2015/13 Karar ... dosyasında dava konusu taşınmaza ilişkin davanın daha önce aynı konu ve taraflara ilişkin olduğu ve davanın derdest olduğu anlaşıldığından açılan davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı temyiz dilekçesinde özetle; davalının aynı zamanda tespit bilirkişisi olduğunu ve savunmada bulunamadığını, mülkiyet hakkının korunmadığını, usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, askı ilan süresi içerisinde açılan kadastro tespitine itiraz davası olup, davacının dayanak tapu kaydının çekişmeli taşınmaza uyup uymadığı, uyuyorsa dayanak tapu kaydının hukuki kıymetini koruyup korumadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3402 ... Kanun'un 13, 14, 20 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
Mahkemece yukarıda (IV. B) numaralı paragrafta açıklanan gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun olmadığı gibi, yapılan inceleme, araştırma ve uygulama da hüküm vermeye yeterli değildir.

3402 ... Kanun'un 13/B-c maddesi gereğince bir tapunun hukuki değerini kaybettiğinden söz edilebilmesi için, öncelikle dayanılan tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsaması, tapu malikinin kim olduğunun belli olmaması ya da yirmi yıl önce gaipliğine karar verilmesi, taşınmaz üzerinde tapu kayıt maliki ya da mirasçıları dışında üçüncü bir kişinin yirmi yılı aşkın süredir devam eden nizasız, fasılasız ve malik sıfatıyla zilyetliğinin bulunması gerekir.

Somut olayda, keşif sırasında dinlenen tanık ve bilirkişilerin beyanlarına göre, çekişmeli taşınmazın tapu maliki mirasçılarına göre üçüncü kişi olan davalı tarafından yirmi yılı aşkın süredir kullanılmadığı anlaşılmaktadır. O halde, davacı tarafın kazanmayı sağlayan zilyetliği bulunmasa dahi dayanak tapu kaydının çekişmeli taşınmaza uyması halinde hukuki kıymetini yitirdiğinden bahsedilemeyecektir.

Ne var ki; Mahkemece yapılan tapu kayıt uygulaması kapsam tayini bakımından yeterli değildir. Davacının dayanağını oluşturan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1964/501 Esas ve 1965/601 Karar ... dava dosyası ve tüm ekleri ile davacının dayanağını oluşturan tüm kayıtlar tesislerinden itibaren tüm tedavülleri getirtilmeli, tapu kaydının varsa haritası getirtilmeli, bu tapu kaydının başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği sorulmalı, çekişmeli taşınmazı kenardan çevreleyen komşu parsellerin tutanak ve dayanağını oluşturan belgeler getirtilmeli ve tapu uygulamasında bu kayıtlardan yararlanılarak tapu kaydının kapsamının belirlenmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacının dayandığı tapu kaydı tesisinden itibaren tüm dayanakları ve varsa haritası ile birlikte dosya arasına getirtiltildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte, davacının dayandığı tapu kaydının varsa haritası yöntemince uygulanıp, kapsamı 3402 ... Kadastro Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmeli; tapu kaydının haritasının olmaması yahut uygulama kabiliyetinin bulunmaması halinde, kaydın sınırlarına itibar edilmeli, bu amaçla dayanak tapu kaydı ihdasından itibaren tüm tedavülleriyle okunup, kayıtta yazılı hudutlar yerel bilirkişilere zeminde göstertilmeli, çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların kadastro tutanakları varsa dayanakları kayıt ve belgeler de getirtilerek dava konusu yeri ne şekilde sınır gösterdiği üzerinde durulmalı; yerel bilirkişilerin zeminde gösterdiği hudutlar teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmeli; kayıtta yazılı olup yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için, davacıya tanık dinletme imkanı sağlanmalı ve bu suretle kaydın kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeli; ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, tapu kayıtlarının ihdası, intikali, intikal sırasında hudutlarında ve miktarında değişiklik varsa bu değişikliğin nedeni, hudutların arz ettikleri özellikler hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı, tapu kaydının revizyon gördüğü parseller varsa, bunlardan hükmen kesinleşenlerin dava dosyalarındaki kayıt uygulaması, tapu kaydına kapsam tayin edilirken göz önünde bulundurulmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların, tapu kayıtlarının uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanlarının zemine uygunluğu, komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli; fen bilirkişisinden, uygulanan tapu kaydının haritası ve ölçeğini kadastro paftasının ölçeği ile eşitleyerek zemine uygulanmak suretiyle, kaydın kapsamını belirlemesi ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlenmesi istenmeli, ayrıca davacının dayanağı ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1964/501 Esas ve 1965/601 Karar ... dava dosyası ve tüm eklerinin de değerlendirilmesi istenmeli ve Mahkemece değerlendirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.

2. Kabule göre de; Mahkemece birleşen dava yönünden esastan red kararı ile birlikte derdestlik nedeniyle de red kararı verilmiş ise de; gerekçede geçen Mahkemenin 2015/9 Esas ve 2015/13 Karar ... dosyası bu dosya ile birleşerek derdestlik hali kalmadığı gibi, dava hakkında hem esastan hem de usulden red kararı verilmesi dahi isabetsiz olup hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

İstek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine,

440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.