YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2021/16184 E.  ,  2023/3316 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/195 E., 2021/547 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/752E., 2020/559 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali - tescil ve kullanıcı şerhi verilmesi istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar Hazine ve ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 16.05.2023 Salı gününde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Duruşma için tayin edilen günde, karşı taraftan Hazine vekili Avukat ... ile ... vekili Avukat ... katılımlarıyla duruşmaya başlanarak, hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 30.05.2023 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; tapuda Hazine adına orman vasfıyla kayıtlı bulunan ... ili ... ilçesi ... Mahallesi 3122 parsel ... taşınmazın B harfi ile gösterilen 928,97 m2'lik bölümünde davacının 1980 yılından beri oturduğunu ve lehine kazanma koşullarının gerçekleştiğini ileri sürerek, taşınmaz bölümünün tapu kaydının iptali edilerek davacı adına tescilini, A harfi ile gösterilen 474,94 m2 lik bölümünün ise 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 2/B maddesi kapsamında olduğunun tespiti ile davacının kullanımında olduğuna dair şerh verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine ve ... vekilleri cevap dilekçelerinde; davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "davanın kabulü ile, ... ... ... mahallesi, 3122 parsel ... taşınmazın Fen bilirkişisi Onur Ozan'ın 16.04.2019 tarihli raporu ekindeki krokide B harfi ile gösterilen 935,56 m2 lik bölümünün tapusunu iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, A harfi ile işaretli 470,44 m2 lik kısmın 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi kapsamında orman sınırları dışına çıkartılan yer olduğu ve davacının zilyedi olduğu hususunda tapuya beyanlar hanesine şerh yazılmasına" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu ve taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğunu açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dava konusu taşınmazın A harfi ile gösterilen bölümü yönünden taşınmazın 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi kapsamında kaldığına ve davacının kullanımında olduğuna dair karar verilemeyeceği, B harfi ile gösterilen bölümü yönünden ise davacının eklemeli zilyetliğe dayandığı ve zilyetlik süresini eklediği kişi ile ... arasında kesinleşen bir mahkeme kararı bulunduğu ve yine 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 12/3 maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürelerin dolduğu gerekçesiyle davalı Hazine vekili ve ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.10.2020 tarihli ve 2018/752 Esas, 2020/559 Karar ... kararının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.2 nci maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Hazine adına yapılan tescilin yolsuz olduğunu, taşınmazın tarım alanı olduğunu ve miras bırakanından bu yana imar ihyasının tamamlanarak üzerine davacı tarafından ev inşaa edildiğini belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, tapu iptali - tescil ve kullanıcı şerhi verilmesi istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın bir bölümünde davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı, bir bölümünün ise 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 6831 ... Kanun'un 1 ve devamı maddeleri, 3402 ... Kanun'un Ek 4 üncü maddesi,

3. Değerlendirme
1. Davacı vekilinin, dava konusu 3122 parsel ... taşınmazın, A harfi ile gösterilen 470,44 m2 lik bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davacı vekilinin 3122 parsel ... taşınmazın, A harfi ile gösterilen 470,44 m2 lik bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Davacı vekilinin, dava konusu 3122 ... parsel taşınmazın B harfi ile gösterilen 935,56 m2 lik bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Dava konusu taşınmazın 871 parsel numarası altında 1967 tarihinde kadastroya tabii tutulduğu, ev ve tarla vasfıyla 3186 m2 olarak senetsizden Ümmühan Koldaş, ... Holat ve Meryem Akdemir adına tespit edildiği, Vakıflar Bölge Müdürlüğünün itirazı üzerine 05.06.1980 tarihli tapulama komisyon kararı ile taşınmazın A harfi ile gösterilen 1780 m2 lik kısmınn tespit gibi tesciline B harfi ile gösterilen 1406 m2 lik kısmının orman olarak tapulama dışı bırakılmasına karar verildiği, Vakıflar Bölge Müdürlüğünce komisyon kararına karşı dava açılması üzerine ... Tapulama Hakimliğinin 22.05.1984 tarihli ve 1980/803 Esas, 1984/846 Karar ... kararıyla Vakıflar Bölge Müdürlüğünün davasının reddine, dava konusu taşınmazın A harfi ile gösterilen bölümünün komisyon kararı gibi tespit ve tesciline, B harfi ile gösterilen bölümünün Tapulama Kanunu'nun 46/1 inci maddesi uyarınca tapu kütüğüne aktarılmasına karar verildiği ve bu kararın, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Darisenin 29.09.1987 tarihli ve 1987/294 Esas, 1987/687 Karar ... kararıyla onanarak kesinleştiği, bu karar üzerine A harfi ile gösterilen taşınmaz bölümünün 3121 parsel adı altında, B harfi ile gösterilen bölümünün ise 3122 parsel adı altında tapuya tescilinin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Az yukarıda bahsedilen mahkeme kararında, davacının zilyetliği devraldığını iddia ettiği Ümmühan Koldaş ile Orman İdaresinin davalı konumunda bulunduğu, davacının ise Vakıflar Bölge Müdürlüğü olduğu ve yargılama sonunda davacı Vakıflar Genel Müdürlüğünün davasının reddine karar verildiği göz önüne alındığında, davacı ile davalı ... arasında kesin hüküm niteliğinde bir karar bulunmamaktadır.
Bunun yanında; tapulama komisyon kararı sonucu orman olarak tapulama dışı bırakılmasına karar verilen ve yapılan itiraz üzerine İlk Derece Mahkemece aynı yönde karar verilerek tapuya tescil edilen, 3122 parsel ... taşınmaz hakkında bir kadastro tutanağı düzenlendiğinden bahsedilemez.
Bilindiği üzere, 766 ... Tapulama Kanunu'nun (766 ... Kanun) 2 nci maddesi, ormanların tapulamaya tabii tutulmayacağını; 46 ncı maddesinin 1 inci fıkrası ise, evvelce kadastrosu veya tapulaması yapılmış yerlerin yeniden tapulanmayarak son parsel numarasından sonra numaralandırmaya devam edilerek, birliğin tapu kütüğüne olduğu gibi aktarılacağını düzenlemektedir.
Bu itibarla; dava konusu 3122 parsel ... taşınmaz hakkında düzenlenen bir kadastro tutanağı bulunmadığından, 3402 ... Kanun'un 12 nci maddesinin 3 üncü fırkası uyarınca hak düşürücü sürelerin geçtiğinden bahsedilemeyeceği gibi, taraflar arasında kesin hüküm teşkil eden bir mahkeme kararı da bulunmadığından, dava konusu taşınmazın B harfi ile gösterilen bölümü yönünden davanın reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

3. Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için, Bölge Adliye Mahkemesince öncelikle, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede yapıldığı anlaşılan tüm orman kadastro çalışmalarına ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği getirtilmeli, yine yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Keşifte orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli; tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilerek, dava konusu taşınmazın B harfi ile gösterilen bölümün kesinleşen orman tahdidine göre konumu belirlenmeli, yine getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 ... Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 ... Kanun'un 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 3.7.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ... Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve ... olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, dava konusu taşınmazın B harfi ile gösterilen bölümün yönünden ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

4. Bölge Adliye Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak ve delillerin hatalı değerlendirilmesi suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin, dava konusu 3122 parsel ... taşınmazın A harfi ile gösterilen 470,44 m2 lik bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının yukarıda (V. C.3.1) no.lu bentte yazılı nedenlerle REDDİNE,

Davacı vekilinin, dava konusu 3122 parsel ... taşınmazın B harfi ile gösterilen 935,56 m2 lik bölümüne yönelik temyiz itirazlarının (V. C.3.2 ve 3) no.lu bentte yazılı nedenlerle kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz eden ...'e iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.