YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2021/12836 E.  ,  2023/5224 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2018/9 E., 2019/49 K.
KARAR : Asıl davanın reddine, birleşen davanın tefrikine

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın reddine, birleşen davanın mahkemenin görevsizliği sebebiyle tefrikine, dosyanın talep halinde ... Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl dava davacısı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sırasında;... ilçesi, ... Mahallesi 191 ada 39 parsel ..., 93,25 m2 alanlı, sarnıç vasıflı taşınmaz, senetiszden... Belediyesi adına 30.9.1982 tarihinde tespit edilmiş, birleşen dava davacıları ... ve arkadaşları ile Mal Müdürlüğünce tutanağa itiraz edilmesi üzerine Kadastro Komisyonunca 01.02.1984 tarihli ve 78 nolu karar ile taşınmazın eski eser niteliği taşıdığına dair bilgi bulunmadığı, olsa bile mülkiyet hakkının kısıtlanamayacağı gerekçesiyle Mal Müdürlüğünün itirazının reddine, ... ve arkadaşlarının itirazlarının kabulüne, kadastro tespitinin iptali ile ¼ hisse ile kişiler adına tespitine karar verilmiştir.

2. Asıl dava davacısı Hazine vekili 29.02.1984 tarihli dava dilekçesinde özetle;... ilçesi, ... Mahallesi 191 ada 39 ... parselin Kadastro Komisyonu tarafından davalılar adına tespit gördüğünü, oysa nizalı parselin özel mülkiyete konu olamayacak devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarihi eser niteliğinde olduğunu belirtirek nizalı parselin Hazine adına tescilini istemiştir.

3. Birleşen dava davacıları vekili 23.11.2017 tarihli dava dilekçesinde; davacılar ve murislerinin... ilçesi, ... Mahallesi, 191 ada 37 ve 39 parseli kapsayan alanın bölgede 1982 yılında uygulanan kadastro tespiti öncesinde bir bütün halinde davacıların mülkiyet ve zilyetliği altında iken yapılan kadastro tespit çalışmalarında önceki tapu kaydına istinaden 191 ada 37 parselin davacılar adına tespit ve tescil görürken 191 ada 37 parselin içinde kalan sarnıç alanı olarak belirlenen 191 ada 39 parsel nolu taşınmazın tarihi eser niteliğinde olduğu gerekçesi ile... Belediyesi adına tespit gördüğünü, tapu tescil kayıtlarında malik hanesi boş bırakılan 191 ada 39 parsel nolu taşınmaz ve içerisindeki sarnıçın davacı ve mirasçıları tarafından 1930'lu yıllardan bu yana nizasız, fasılasız malik niyet ve iradesi ile zilyet edildiğini açıklayarak 4721 ... Türk Medeni Kanun'un (4721 ... Kanun) 713. maddesi kapsamında davacılar adına miras hisseleri oranında tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekili 18.08.1984 havale tarihli cevap dilekçesinde; davacının davasının yersiz ve mesnetsiz olduğunu, davalılara ait nizalı yeri kapsayan tapular bulunduğunu, parsel içinde bulunan eski sarnıç tarihi eser niteliğinde olsa bile adlarına tapuya gerekli meşruhat verilerek tescil edilmesi gerektiğini ileri sürüp davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin (Şehir Kadastro Mahkemesi sıfatıyla verdiği) 26.03.1986 tarihli ve 1984/24 Esas, 1986/42 Karar ... kararı ile asıl davanın kabulüne, taşınmazın eski eser niteliğinde olması nedeniyle kadastro dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Kapatılan (14). Hukuk Dairesinin 22.06.1987 tarihli, 1986/6142 Esas, 1987/5421 Karar ... kararıyla, dava konusu yerin davalılara ait tapuya istinaden tahdit gördüğü, Hazinenin korunması gerekli eski eser bulunduğu gerekçesiyle itiraz davasını açtığı belirtilmiş; söz konusu tapunun dayanağı olan 07.02.1973 gün 1971/60-10 ... kararın incelenerek Hazine o davada taraf ise kararın kesin hüküm niteliği gözönünde tutularak ve taşınmazın eski eser oluşu mülkiyet hakkını engellemeyip kullanım ve tasarrufta bazı kısıtlamalara neden olacağı düşünülerek ve sadece eski eser olduğu keyfiyetine işaretle yetinilerek Hazinenin tahdit dışı bırakılması yolundaki isteğinin reddine karar verilmesi gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin (Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla verdiği) 12.02.1988 tarihli, 1987/123 Esas, 1988/16 Karar ... kararı ile asıl davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Kapatılan (14). Hukuk Dairesinin 13.11.1989 tarihli, 1989/6910 Esas, 1989/9522 Karar ... kararıyla, davaya yürürlükten kaldırılan 2613 ... Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu'nda gösterilen usul ve yöntemle bakılarak işin esası hakkında karar verildiği, oysa 09.10.1987 günü yürürlüğe giren 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) Geçici 1/2 inci maddesi gereğince bu tür davaların kadastro mahkemelerine ya da bu işle görevlendirilen mahkemelere aktarılması gerektiği, mahkemenin görevi yönü gözetilmeksizin işin esası hakkında karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
... Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararı sonrası dava dosyası, gönderildiği ... Kadastro Mahkemesinin eldeki esasına kaydedilmiş, davalıların açtığı dava ile birleştirilerek yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; birleşen... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/15 Esas ... dava dosyasının görevsizlik nedeni ile tefrikine, dosyanın görevli... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, açılan davanın reddine, dava konusu taşınmazın kadastro komisyon tutanağında belirtildiği gibi tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı Hazine vekili asıl dava yönünden isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, zilyetlikle iktisabı mümkün olan yerlerden olsa dahi zilyetlikle kazanma koşullarının davacılar yararına gerçekleşmediğini, yapılan araştırmaların ise karar vermeye yeterli olmadığını açıklayarak, hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kadastro tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3402 ... Kanun'un 14, 17, 20 ve 46/1 inci maddeleri, 2863 ... Kültür ve Tabiat Varlıkları Kanunu’nun 6 ıncı maddesi, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 3, 4, 7 ve 8 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ancak bozmanın gerekleri yerine getirilmemiştir. Şöyle ki, uyulan 22.06.1987 tarihli bozma ilamında davanın reddine karar verilmesi halinde taşınmazın eski eser olduğu keyfiyetine değinilmesi gereğine yer verildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğünün 01.11.1985 tarihli yazısında, dava konusu 191 ada 39 parsel ... taşınmazda bulunan sarnıçın 06.02.1982 gün, A-3290 ... karar ile kültür varlığı olarak tescil edildiğinin bildirildiği, Mahkemece aldırılan 03.02.1986 tarihli uzman raporunda dava konusu taşınmazda bulunan sarnıçın geç Bizans döneminden kalma olduğu, çok iyi muhafaza edilerek günümüze kadar geldiği ve halen kullanılabilir durumunu koruduğu, sarnıçın kesinlikle korunması gerekli kültür varlığı olarak mütalaa edilmesi gerektiği, 2863 ... Kanun'un 6 ıncı maddesinde düzenlenen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları sınıfına girdiği ve eski eser niteliğinde olduğu hususlarının belirtildiği anlaşıldığından; Mahkemece 2863 ... Kanun ve Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak dava konusu taşınmazın tapu kaydına gerekli belirtmenin yapılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.