YARGITAY 8. HUKUK DAİRESİ

8. Hukuk Dairesi         2021/10674 E.  ,  2023/3917 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/443 E., 2019/493 K.
KARAR : İstinaf talebinin kısmen kabulüne, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2012/528 E., 2017/239 K.

Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince. davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının kısmen kabulü ile, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.3 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, esasa ilişkin olarak davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, ... ili ... ilçesi ... mahallesinde yer alan, sınırlarını dilekçesinde tarif ettiği yaklaşık 5.000 metrekare yüzölçümündeki tapusuz taşınmazda kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla edinme koşullarının müvekkili lehine oluştuğunu, aynı hudutlarda 10.400 m2 lik kısmı ise müvekkilinin önceki maliki ... den 2004 yılında devraldığını öne sürerek müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup, zilyetlikle kazanılamayacağını açıklayarak, davanın reddi ile taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesini savunmuştur.

2. Davalı ... İdaresi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğunu açıklayarak, davanın reddini savunmuştur.

3. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde, öncelikle husumet itirazında bulunduklarını, esasa ilişkin olarak ise davanın haksız ve mesnetsiz, hukuki dayanaktan yoksun olduğunu açıklayarak, reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, hükme esas alınan bilirkişi raporları uyarınca davanın kısmen kabulüne, 12.11.2015 tarihli fen bilirkişisi raporu ve ekli kroki de a harfi ile gösterilen 15.925,01 m2 olan arazinin davacı adına tam hisse şeklinde, bu alandaki son parsel numarasından sonraki numara verilmek suretiyle tapuya kayıt ve tesciline, fen bilirkişisi raporu ve ekli kroki de 1, 2 ve 3 rakamlarıyla gösterilen toplam yüzölçümü 4.952,66 m2 lik kısımlarıyla ilgili davacı talebinin reddi ile, bu kısımların orman vasfıyla Hazine adına tesciline, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı ... İdaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazın tamamının ormanla ilgisinin bulunup bulunmadığının şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğu belirtilen ve davacı adına tesciline karar verilen kısmı ile ilgili olarak yapılan orman incelemesinin eksik ve yetersiz olup, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kararın kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle, dava konusu taşınmazın kanuni şartları haiz imar ve ihyasının oluşmadığını, bilirkişi raporlarında dava konusu yerin kim tarafından ne şekilde imar ve ihya edildiği, zilyetliğin ne zaman başladığı, dava konusu yerin evveliyatının ne olduğu hususlarının açık olmadığını, taşınmazın tamamen orman vasfında olduğunu, taşınmazın neden tescil harici bırakıldığının Kadastro Müdürlüğüne dahi sorulmadan davacı lehine hüküm kurulduğunu, eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kararın kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile," İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yapılan yazışmalar, keşif, bilirkişi raporları ve dosya kapsamına göre, dava konusu taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile mülk edinme koşullarının davacı yararına oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulü yönünde hüküm kurulmuş ise de, taşınmazın imar planı içinde kalıp kalmadığının araştırılmadığı, ... Belediye Başkanlığına yazılan yazı uyarınca taşınmazın imar planı içinde kalmadığının bildirildiği, dosyanın bilirkişilere taşınmazın imar ihyası ve orman kadastro tutanaklarıyla kadastro paftasının çakıştırılması için tevdii edilerek ek rapor alındığı, 28.05.2019 tarihli bilirkişi ek raporu ile; dava konusu toplam 20.877,67 m² yüzölçümündeki taşınmazın A harfi ile gösterilen 15.923,99 m² lik kısmının orman sayılmayan yer olduğu, 1, 2, 3 rakamları ile gösterilen toplam 4.953,68 m² yüzölçümündeki kısmının orman sayılan yer olduğu, davalı taşınmazın A harfi ile gösterilen alanda zilyetliğin 1963 yılında başladığı, imar ve ihyanın bu yıllarda tamamlandığı, taşınmaz malın tamamen kültür arazisi haline getirildiği, dava tarihine kadar da tarım alanı olarak kullanıldığı görüş ve kanaatinde olduklarını bildirdikleri açıklanarak, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve Bölge Adliye Mahkemesince yapılan araştırma sonucunda; bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilen olgular ile tanık ve mahalli bilirkişi beyanlarının örtüştüğü, davacının zilyetliğinin malik sıfatıyla nizasız ve fasılasız olarak devam ettirildiği, davacı tarafça eksik harcın ikmal olunduğu, davacının 29.05.2019 havale tarihli bilirkişi ek raporunda çizilen ve krokide A harfiyle gösterilen toplam 15.923,99 m² lik kısmında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu, geri kalan ve 1, 2, 3 rakamlarıyla gösterilen 4.953,68 m² lik kısmında ise zilyetlik koşulları oluşmadığı ve davalı Hazine lehine tescil kararı verilmesi gerektiği, eksikliklerin Bölge Adliye Mahkemesince toplanan kanıtlarla duruşma yapılmaksızın giderildiği gerekçesi ile, davalı Hazine vekili ve orman idaresi vekilinin istinaf istemi yönünden; ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.09.2017 tarihli ve 2012/528 Esas, 2017/239 Karar ... kararının 6100 ... Kanun'un 353/(1)-b.3 maddesi uyarınca kaldırılmasına, başvurucular davalı Hazine vekili ve orman idaresi vekilinin istemlerinin kısmen kabulüne; davanın yeniden esasına ilişkin olarak; davanın kısmen kabulüne, 29.05.2019 havale tarihli ve karar eki sayılan bilirkişi kurulu ek raporu ve ekli kroki de a harfi ile gösterilen toplam yüzölçümü 15.923,99 m² olan arazinin davacı adına tam hisse şeklinde, bu alandaki son parsel numarasından sonraki numara verilmek suretiyle tapuya kayıt ve tesciline, 29.05.2019 havale tarihli ve karar eki sayılan bilirkişi kurulu ek raporu ve ekli kroki de 1, 2 ve 3 rakamlarıyla gösterilen toplam yüzölçümü 4.953,68 m² lik kısımlarıyla ilgili davacı talebinin reddi ile, bu kısımların orman vasfıyla Hazine adına tesciline" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık,dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olup olmadığı, davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup, oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, Anayasa'nın "Ormanların Korunması ve Geliştirilmesi" kenar başlıklı 169 uncu maddesi, 6831 ... Orman Kanunu’nun (6831 ... Kanun) 1 inci maddesi, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri

3. Değerlendirme
Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli değildir.
Şöyle ki, taşınmazın komşularına yönelik açılan başkaca tescil davaları olup olmadığı sorgulanmamış, komşu eski 12, yeni 369 ada 1 parsel ... taşınmaza uygulandığı dosyadaki tapulama tutanağı fotokopisinden anlaşılan, Mayıs 1291...-... 1288 ve Mart 1951 tarihli tapu kayıtları tedavülleri ile birlikte getirtilip taşınmaz yönünü ne olarak okuduğu belirlenmemiş, davacı bayi ... Büyükdemir adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği araştırılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulamaz.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede yapıldığı anlaşılan orman tahdidine ve 4999 ... Kanun uyarınca yapılan düzeltme işlemine ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği; komşu taşınmaza uygulanan tapu kaydı ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri; yine yöreye ait memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ve varsa ortofoto haritaları dosyaya getirtilerek; önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç yüksek orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişi ve bir fen elemanı aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde tahdit hattı, taşınmazın ve diğer taşınmazların çapları farklı renklerle gösterilmeli; taşınmazın orman tahditinde orman sınırları dışında kaldığı belirlendiği takdirde dava tarihinden geriye doğru 20 yıllık zilyetlik şartlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmeli, bu cümleden olarak keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları, ortofoto haritaları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ... Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve ... olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, komşu taşınmazlara ilişkin tespit edilecek başkaca dava dosyaları yapılan keşif ve yargılama esnasında nazara alınarak toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bölge Adliye Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve kanuna uygun bulunmadığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 29.05.2019 havale tarihli ve karar eki sayılan bilirkişi kurulu ek raporu ve ekli kroki de a harfi ile gösterilen toplam yüzölçümü 15.923,99 m² olan taşınmaz kısmı yönünden BOZULMASINA,

6100 ... Kanun'un 373/2 inci maddesi gereğince dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, karardan bir suretin de İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.