YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/778 E.  ,  2024/2313 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/246 E., 2023/299 K.
DAVALILAR : ... vekilleri Avukat ... vd., ... vekili Avukat ..., ... Büyükşehir Belediyesi vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 12.06.2014
KARAR : Tazminat talebi yönünden kabulüne

Taraflar arasında görülen tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davacılar ... ile ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına; tapu iptali ile davacı adına tescili davasının subut bulmadığından reddine; davalılar... Ortadoks Cemaati Kiliseleri Mektepleri ve Mezarlığı Vakfı ile Davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine; taşınmazın 711.000,00 TL arsa bedeli, 21.000,00 TL yapı bedeli toplamı 732.000,00 TL'nin muris ... veraset ilamındaki hisseleri oranında davalı ... Başkanlığından tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Karar davacılar vekilleri, ... Büyükşehir Belediyesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 1850 ada 7 parsel sayılı taşınmazda tapu tahsis belgesine istinaden uzun yıllardır oturduğunu, taşınmazın adına tescilini sağlamak için ... Büyükşehir Belediyesine başvurduğunda, satışın düşünülmediği gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, idare mahkemesinde açtığı dava neticesinde idarenin hukuka aykırı işleminin iptaline karar verildiğini, davalı Belediyeden idare mahkemesinin kararının yerine getirilmesini talep ettiğini, ancak bir türlü satışın yapılmaması üzerine tekrar sorulduğunda dava konusu taşınmazın ... Meclisi kararıyla ... adına tescil edildiğinden talebinin yerine getirilemeyeceğini bildirdiklerini, bunun üzerine ... meclisi kararının mahkeme kararını ortadan kaldırmayacağını belirterek satışın yapılmasını yeniden talep ettiklerini, davalı Belediyenin herhangi bir cevap vermediğini, bu zımni ret işlemi nedeniyle ... 3. İdare Mahkemesinin 2014/461 Esas sayılı dava açtıklarını, yargılamanın halen devam ettiğini ileri sürerek taşınmazın davalı Vakıf adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tapuya kayıt ve tescilini, mümkün olmadığı takdirde dava konusu taşınmazın tespit edilecek bedelinin mahkeme kararını uygulamayarak Vakıf adına tescile sebebiyet veren tüm davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı Vakıf vekili, 5737 sayılı ... Kanununun geçici 11 inci maddesi uyarınca taşınmazın gerçek maliki olan Vakıf adına tapuda tescil edildiğini, kişilere ayni hak sağlamayan tapu tahsis belgesine dayanılarak kendilerinden herhangi bir talepte bulunulamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... Belediyesi vekili, dava konusu taşınmazın diğer davalı Vakıf adına tescil edilmesinin yasadan kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu, bu nedenle tapu tahsis şerhinden kaynaklanan sorumluluğun diğer davalılara ait olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 23.02.2016 tarihli ve 2014/301 Esas, 2016/61 Karar sayılı kararıyla; davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, diğer davalılar yönünden ise 5737 sayılı ... Kanununun geçici 11 inci maddesi uyarınca davalı Vakıf adına tescilin korunacağı ve davacıya ait gecekondunun bulunduğu yerde korunmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 23.02.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 07.03.2019 tarihli ve 2016/7411 Esas, 2019/2110 Karar sayılı ilamında; "...davacının tapu tahsis belgesi sahibi olduğu mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olan dava konusu 1850 ada 7 parsel sayılı taşınmazın 5737 sayılı ... Kanununun geçici 11 inci maddesi uyarınca davalı Kadıköy Rum Ortodoks Cemaati Kiliseleri Mektepleri ve Mezarlığı Vakfına devredildiğini, bu taşınmazın davacıya tahsisinin hukuken imkansız hale geldiğini, ancak davacı tarafından başvurusunun reddi nedeniyle ... Büyükşehir Belediyesi aleyhine ... 3. İdare Mahkemesinin 2014/461 Esas sayılı dosyasında açılan iptal davası sonucunda, mahkemece “...davaya konu taşınmazın 5737 sayılı ... Kanununun geçici 11 inci maddesi uyarınca, ... Meclisi'nce... Ortadoks Cemaati Kiliseleri Mektepleri ve Mezarlığı Vakfı adına tescil edilmesinden dolayı davacıya ait gecekondunun bulunduğu yerde korunmasına imkan bulunmamakta ise de, davalı idarece, davacının başvurusu üzerine 2981 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca davacıya ayrı bölgede veya başka gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde arsa veya hisse verilmesi gerekirken, başvurunun reddine yönelik işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline...” karar verildiğini, kararın henüz kesinleşmediğini bu durumda mahkemece, bahsedilen ... 3. İdare Mahkemesinin 27.10.2015 tarihli ve 2014/461 Esas, 2015/1999 Karar sayılı kararının sonucunun beklenmesi, oluşacak neticeye göre tapu iptali konusunda bir karar verilmesi gerektiği,

3. Kabule göre de, davacının ikinci kademedeki tazminat isteğine ilişkin olumlu-olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
1. Mahkeme, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davacının tapu iptal ve tescil talebinin yerinde usul ve yasaya uygun bulunmadığı, davacının dava konusu taşınmazın bedelinin tahsili talebinin yerinde olduğu; davacılar ... ile ... davasının 09.02.2021 tarihinde HMK'nın 150 nci maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve yasal 3 aylık süre içerisinde davanın yenilenmediğinden bu davacılar yönünden davanın açılmamış sayılmasına, davalılar... Ortadoks Cemaati Kiliseleri Mektepleri ve Mezarlığı Vakfı ile davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine,

2. Davacının dava konusu taşınmazın tapu iptali ile davacı adına tescili davasının subut bulmadığından reddine, davacı tarafça dava konusu taşınmazın tapu iptali ile tescili olmaz ise dava konusu taşınmazın bedelinin tahsili dava konusu edildiğinden dava konusu taşınmazın 711.000,00 TL arsa bedeli, 21.000,00 TL yapı bedeli toplamı 732.000,00 TL'nin muris ... veraset ilamındaki hisseleri oranında davalı ... Başkanlığından tahsili ile davacılara verilmesine karar karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri, davalı ... Belediyesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili; davacı ... ve ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, hükmedilen miktarın düşük olduğunu, davalılar... Ortadoks Cemaati Kiliseleri Mektepleri ve Mezarlığı Vakfı ile Davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, İdare Mahkemesi kararı kapsamda tapu iptal edilmese dahi muadil değerde bir arsa veya pay verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın diğer davalı... Ortodoks Kiliseleri, Mektepleri ve Mezarlığı Vakfı adına tescil edilmesi yasadan doğan bir zorunluluk olup davacı adına tapu tahsisi belgesine istinaden işlem yapılamamış olmasının müvekkilinin kusuru olmadığını, tapu tahsis şerhinden kaynaklanan hak ve mükellefiyetlerin yerine getirilmesinin yasa gereği diğer davalıların sorumluluğunda olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.12.1996 tarihli ve 1996/14-763-864 sayılı kararında da belirtildiği gibi, Tapu tahsis belgesinin bir mülkiyet belgesi olmayıp, yalnızca fiili kullanmayı belirleyen ve ilgilisine kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesi olduğu gözetildiğinde, tapu iptali ve tescile hükmedilmesinin imkansız olduğu durumlarda; davacıların talep edebileceği bedel, tapu tahsis belgesinin düzenlenmesi sırasında ödenen bedelin, güncellenmiş değeridir.

2. Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan bina yönünden ise; Türk Medeni Kanununun 723 üncü maddesi uyarınca ödenecek olan tazminatın tutarı malzeme malikinin iyiniyetli olup olmamasına göre değişir. Üzerine inşaat yaptığı arazinin kendisine ait olmadığını bilmeyen veya bilmesi gerekmeyen kişi kural olarak iyiniyetlidir. Bunun gibi inşaatı arazi sahibinin açık veya örtülü muvafakatı ile yapan malzeme sahibi de iyiniyetli sayılır. Buna karşılık, üzerinde inşaat yaptığı arazinin kendisine ait olmadığını bilen veya bilmesi gereken kişi kötüniyetlidir (Prof. Dr. ...Ankara 1978.sh.610). Malzeme maliki ve arazi sahibi iyiniyetli ise malzeme sahibine muhik bir tazminat ödenmelidir. Muhik tazminatın tespit ve takdiri hakime ait bir görevdir. Olayın özelliğine göre malzemenin dava tarihindeki değeri gözetilerek takdir edilir. Malzeme sahibi kötüniyetli ise arsa sahibi malzemenin kendisi yönünden taşıdığı en az değeri öder. Bu değer inşaat nedeniyle taşınmazda meydana gelen objektif değer artışı oranı olmayacağından burada da olayın özelliğine göre hakimin geniş taktir yetkisi bulunmaktadır (TMK.m.4).

3. Değerlendirme
1. Mahkeme; 09.02.2021 tarihli celse, davacılar ... ve ... yönünden takip edilmeyen dosyanın HMK'nın 150/1 inci maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Bu davacılara ait vekaletnamenin Avukat ... tarafından uyap sistemi üzerinden 16.01.2019 tarihinde dosyaya sunulduğu, aynı vekilin 20.02.2021 tarihinde dosyanın harçsız yenilenmesi talebiyle uyap sistemi üzerinden dilekçe sunduğu görülmüştür. Davacı vekili Avukat ... vekaletnamesini ve yenileme dilekçesini 3 aylık sürede sunduğundan davacılar ... ve ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

2. Bozma nedenine göre davacılar vekilleri, davalı ... Belediyesi vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.