YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/763 E.  ,  2024/2592 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/117 E., 2023/145 K.
DAVA TARİHİ : 01.01.2006
KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki tapu iptali ile mera olarak sınırlandırılması davasından dolayı yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; davalılar adına tescil edilen 1941, 1942 ve 1944 parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile mera olarak sınırlandırılmasını talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar yargılamaya katılmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 01.01.2007 tarihli ve 2006/292 Esas, 2007/181 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 01.01.2007 tarihli ve 2006/292 Esas, 2007/181 Karar sayılı hükmüne karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay ( Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 02.12.2020 tarih ve 2017/1828 Esas - 2020/7996 Karar sayılı ilamı ile, HMK'nun 27. maddesi hükmü uyarınca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi haklarıyla bağlı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Hukuki dinlenilme hakkı, Anayasının 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının en önemli unsurudur. Bu itibarla, davalı ...'a yapılan tebligat geçersiz olduğundan davalı yönünden yargılamaya devam ile savunma hakkı tanınarak, delilleri toplanıp sonucuna göre bir karar vermek üzere ek kararın kaldırılarak hükmün bozulması gerektiği gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davanın kabulüne, Erzurum ili, Palandöken ilçesi, ... Mahallesi, 1941 (yeni 102 ada 270 parsel), 1942 ( yeni 102 ada 269 parsel) ve 1944 (yeni 102 ada 274 parsel) parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile Hazine adına mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline kaydına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile karar verildiğini, dayanak tapuların getirtilip zemine uygulanmadan, mahalli bilirkişiler dinlenmeden karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mera iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Mera, bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsız veya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmak amacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkı olan arazi parçasıdır. Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak ve kışlaklar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılı Mera Kanunu m.3,4).

2. Taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde en önemli delillerden biri olan keşif; re’sen veya taraflardan birinin talebi üzerine davanın her aşamasında çekişmeli taşınmazda gerekli inceleme ve araştırmaların yapılması demektir.

3. Uygulamada yararlanmak üzere komşu taşınmazların tapu kayıtları getirtilmeli, keşifte yöreyi iyi bilen mahalli bilirkişiler ve konularında uzman olan teknik bilirkişiler aracılığı ile uygulama yapılmalı, kayıtlardaki her sınır bilirkişilere sorularak arazi üzerinde tespit ettirilmeli, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığı duraksamasız belirlenmeli, saptanan sınırlar teknik bilirkişinin çizeceği krokide işaret ettirilmeli, diğer yandan mahalli bilirkişilerin söylediklerinin denetimi açısından komşu taşınmaz revizyon tapu veya vergi kayıtlarının nizalı taşınmaz yönünü ne şekilde nitelendirdiği üzerinde durulmalıdır.

4. Dava konusu taşınmazın tapu kaydı harita ve krokisi mevcut ise, bu tapu kaydına Türk Medeni Kanununun 719, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 20.maddeleri uyarınca kapsam belirleneceği kuşkusuzdur. Taşınmazın harita ve krokisi yoksa veya bunlar uygulama niteliğinden yoksunsa, tapu kaydı ilk tesisinden itibaren getirtilmeli, gitti kayıtlarının yüzölçümlerine ve sınırlarına bakılmalı, bir değişiklik varsa bunun dayandığı belgeler incelenmeli, doğru ve yasal bir nedeni olup olmadığı araştırılmalı, doğru esasa dayanmıyorsa ilk tesisindeki sınırlara itibar edilmelidir.

5. Ayrıca, karşı tarafın dayanak belgeleri ile savunmasında ileri sürdükleri kayıtların da tüm geldiler ile birlikte merciinden getirtilerek aynı şekilde mahallinde uygulanması gerekir. Bilirkişi ve tanıklar keşif mahallinde dinlenir ve keşfin tamamlanmasından sonra da buna ilişkin bir tutanak düzenlenir.

6. Keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıkların çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi bilen ve çevre köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden seçilmesi gerekir.

7. Mahkemece yapılacak keşifte; tahsise dayanılıyorsa tahsis kayıtlarının yerel bilirkişi ve tanıklar aracılığı ile uygulanması, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın mera olmadığı iddiasının bulunması halinde varsa çevre taşınmazlara ait kayıtlar da uygulanarak dava konusu yeri ne şekilde okuduğunun çevre taşınmazlarla toprak yapısı kıyaslanarak uzman bilirkişiler aracılığı ile uyuşmazlığa konu yerin ve niteliğinin saptanması gerekir.

3. Değerlendirme
1. Somut olaya gelince; dava konusu 102 ada 270 parsel, 102 ada 274 parsel, 102 ada 269 parsel sayılı taşınmazların 10.11.1976 yılında yapılan kadastro tespiti sırasında Mart 324 tarih 24 sıra, 316 tarih 284 tarih, eylül 318 tarih 132 sırada kayıtlı tapu kayıtlarına ve mirasen intikal, satım, trampa işlemlerine dayalı olarak davalıların murisleri adına tescil edilmiştir.

2. Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma ve kurulan hüküm yeterli görülmemiştir. Davalıların dayandığı tapu kayıtları ve komşu taşınmazların tapu ve dayanak kayıtları getirtilerek mahallinde uygulanmalı, kayıtlar yerel bilirkişilere ve tarafların gösterecekleri tanıklardan sorularak usulüne uygun olarak uygulanmalı, komşu mera parseli ile dava konusu taşınmaz toprak yapıları (ziraat ve jeoloji mühendisi) uzman bilirkişlere inceletilmeli, fen bilirkişisine keşfi izlemeye uygun fen bilirkişi raporu düzenletilmeli ve 3402 sayılı Kanun'un 20/c, 21 ve 30, 32/3 maddeleri gereğince inceleme ve araştırma yapılması gerekirken anılan hususlar değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.