YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/543 E.  ,  2024/1330 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/131 E., 2023/166 K.
DAVA TARİHİ : 25.02.2020
KARAR : Davanın reddine

Taraflar arasında görülen ve istinaf incelemesinden geçen ön alım hakkından kaynaklı tapu iptal ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 135 ada 41 parselin 07.04.2019 tarihinde davalı ...’e satıldığını, 5403 sayılı Yasa gereğince taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacılar adına kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, ön alım hakkının dürüstlük kurallarına aykırı olarak kullanılamayacağını, davalının sahip olduğu diğer taşınmazlar ile davaya konu taşınmazın sınırdaş olduğunu, taşınmazı resmiyette her ne kadar davalı almış olsa da taşınmazın asıl sahibinin davalının babası olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece 135 ada 206 parsel sayılı taşınmaz ile 135 ada 41 parsel sayılı taşınmazların sınırda olduğu, davacıların ön alım hakkı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin 15.04.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 16.09.2021 tarihli ve 2021/1367 Esas, 2021/1100 Karar sayılı kararıyla; kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 25.03.2023 tarih ve 2021/7528 Esas, 2023/2775 Karar sayılı ilamında; ön alım hakkına konu edilen 135 ada 41 parsel sayılı taşınmazın 09.04.2019 tarihinde davalıya satıldığı, davacıların dosyada mevcut tapu kaydına göre ön alım hakkına konu taşınmaza sınırdaş olan 135 ada 206 parsel sayılı taşınmazda elbirliği ile malik oldukları, 5403 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin (i) bendinde kanun koyucunun amaçladığı tarımsal bütünlük sağlanmayacağından taşınmazda tam malik olmayan davacıların ön alım hakkını kullanmalarının mümkün olmadığı, mahkemece, davanın açıklanan gerekçe ve nedenlerle reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacıların 135 ada 206 parsel sayılı taşınmazda el birliği mülkiyeti ile hissedar oldukları, dolayısıyla bu taşınmazda tam malik olmadıklarından ön alım hakkını kullanamayacakları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılamanın hiçbir aşamasında davalı tarafından davacıların taşınmazda elbirliği malik olmaları nedeni ile ön alım hakkının kullanılamayacağının ileri sürülmediğini, Yargıtay tarafından bu hususun gözden kaçırıldığını, bu konunun resen değerlendirilemeyeceğini, taraflarca getirilme ilkesi uyarınca tarafların bildirmediği vakıalarda inceleme yapılamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 5403 sayılı Kanun'un 8/i maddesinin bendi uyarınca ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 8/i maddesi.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 24.05.2022 tarihli, 2019/14-798 Esas ve 2022/730 Karar sayılı kararı ve gerekçesi.

4. Anayasa Mahkemesinin 30.10.2014 tarihli, 2014/133 Esas ve 2014/165 Karar sayılı kararı ve gerekçesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.