YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/492 E.  ,  2024/1808 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2865 E., 2023/190 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/762 E., 2021/186 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kayden paydaşı olduğu ve kullanım kararı “park ve spor alanı” olan 27794 ada 4 parsel sayılı taşınmazdaki 200,00 m2 payını, anılan tarihte yürürlükte bulunan Çankaya Belediye Meclisinin 08/09/1995 tarih ve 226 sayılı kararı kabul edilerek onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uygulama imar planının da dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16/02/1995 tarih ve 115 sayılı kararıyla kabul edilerek onaylanan 1/5000 ölçekli Dikmen Öveçler Doğu-Batı yakası Revizyon Nazım İmar planındaki "bedelsiz terk" koşuluna bağlı plan notu gereğince "Akitsiz İşlemlerde Tescil İstem Belgesi" ile bedelsiz olarak kamuya terk ettiğini, davacı adına kayıtlı iken davalı ... lehine kamuya bedelsiz terk edilen dava konusu payla ilgili olarak verilen "Bedelsiz Terk Belgesinin" anılan tarihte yürürlükte bulunan nazım ve uygulama imar planlarındaki "bedelsiz terk" koşuluyla ilgili 12 No.lu plan notu gereğince mecburen verildiğini, "bedelsiz terk" koşuluyla ilgili bahse konu plan notunun daha sonradan idari yargı kararı ile iptal edildiğini, Ankara 17. İdare Mahkemesinin 30/05/2014 tarih 2014/113 Esas 2014/460 sayılı kararının da iptale ilişkin olduğunu, dolayısıyla yapılan bedelsiz terk işleminin illetten yoksun hale yani "yolsuz" hale geldiğini, bu nedenle daha önceden başka paydaşların da açtıkları emsal tapu iptal ve tescil davalarının kabulle sonuçlanarak kesinleştiğini ileri sürerek, davacı adına kayıtlı iken belediye lehine kamuya bedelsiz terk edilen Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, 27794 ada 4 (yeni 5) parselde kayıtlı taşınmazdaki 200,00 m2 (74838.00 m2*20000/7483800=200,00m2) hissenin yeniden ihya edilerek davacı adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili; 27794 ada 4 parseldeki davacı adına kayıtlı 200/74838 (200,00 m2) hissenin plan notuna istinaden kamuya bedelsiz terk edildiğine dair herhangi bir ibare bulunmadığından, plan notu iptalinin bedelsiz terkle ilişkilendirilmesinin doğru olmayacağını, dava dilekçesinde 12 No.lu plan notunun Ankara 17. İdare Mahkemesinin 30.05.2014 tarih ve 2014/113 Esas, 2014/640 sayılı kararı ile iptal edildiği belirtilmiş ise de, davacının hissesini 01.04.2003 tarihinde bedelsiz terk ettiğini, terk ettiği tarihte de plan notunun yürürlükte olduğunu, terkten dolayı fazladan 0.20 emsal inşaat ... kullanarak Çankaya Belediye Başkanlığından yapı ruhsatı aldığını ve ruhsat doğrultusunda yapısını konut parselinde inşa ettiğini, hukuksal ve maddi alanda etkisini göstermiş hukuk kuralları uyarınca tamamlanmış ve sonuçlarını doğurmuş bulunan kazanılmış haklara ilişkin yargı kararının geriye yürümesinin mümkün olmadığını, plan notu gereği 0,20 emsal artışı karşılığında bedelsiz terk yapılıp fazladan inşaat ... kullandıktan yaklaşık 11 yıl sonra plan notu iptali ile bedelsiz terkin ilişkilendirilemeyeceğini, bedelsiz terkin karşılığının davacı tarafından inşaat emsali olarak alındığını, plan notunun iptaline dayanarak davacının hissesi adına ihya edilecekse plan notuna istinaden hissesini terk ederek fazladan 0,20 emsal inşaat ... kullanan davacının fazladan kullandığı bu emsal hakkını iade etmesi gerektiğini, bunun da verilen ruhsatın iptali sonucunu doğuracağını, yargı tarafından plan notu iptal kararının iptal tarihi itibariyle bedelsiz terk yapmayan taşınmaz malikleri açısından geçerli olacağını, Danıştay’ın, yola bedelsiz terkten sonra bu alanın yol olmaktan çıkarılması halinde eski sahibine mülkiyetinin iadesinin bedel karşılığı olacağını belirten kararının bulunduğunu belirterek, davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "..davacının hissedar olduğu 27794 ada 5 parselin evveliyatı olan 4 No.lu parseldeki 200 m2 kayıtlı hissesinin bedelsiz terk koşulu ile kamuya terk edildiği, terkin dayanağı 12 No.lu plan notunun Ankara 17. İdare Mahkemesinin 2014/113 Esas ve 2014/460 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, bu karar sonucu davacının hissesini bedelsiz terk işleminin yolsuz tescil durumuna geldiği...” gerekçesiyle, “davanın kabulüne, 27794 ada 5 parselde davalı adına kayıtlı 200 m² hissenin iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline" karar vermiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili; terk işleminin plan notuna istinaden yapılmadığını, davacının ... iradesi doğrultusunda yapıldığını, davacının hissesini terk ettiği tarihte plan notunun yürürlükte olduğunu, terkten dolayı fazladan 0,20 emsal inşaat ... kullanarak Çankaya Belediye Başkanlığından yapı ruhsatı aldığını ve ruhsat doğrultusunda yapısını konut parselinde inşa ettiğini, davacının fazladan kullandığı bu emsal hakkını iade etmesi gerektiğini, bunun da verilen ruhsatın iptali sonucunu doğuracağını, plan notu iptal kararının iptal tarihi itibariyle bedelsiz terk yapmayan taşınmaz malikleri açısından geçerli olacağını, davanın kabulünün doğru olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesindeki beyanlarına ek olarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.04.2022 tarihli 757 sayılı kararı ile kesinleşen 11.10.2021 tarihli 2040 sayılı meclis kararında, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, 27793/6, 27793/7, 27793/8 27794/5, 27794/6 ada ve parsellerde 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı değişikliklerine ait 1 No.lu plan notunun sonuna "ancak bedelsiz terklerini yaparak emsal inşaat haklarını 1.80'den 2.00'ye çıkartıp terke karşılık inşaat artışını kullanan, kamuya terk ettikleri hisseler ile yolsuz tescil sonucu oluşan ve tapu kayıtlarında yolsuz tescil şerhi bulunan taşınmaz maliklerinin kamulaştırmasız el atma sonucu idarelerden haksız şekilde almış oldukları bedeller sebepsiz zenginleşmeye ve kamu zararına sebebiyet verdiğinden emsal artışı karşılığında elde ettikleri kazanımlarının bedeli talep edilir” ifadesinin ilave edildiğini, söz konusu meclis kararı ile hissesini kamuya bedelsiz terk etmeyen malikler açısından plan notu iptalinin geçerli olacağı, bedelsiz terkin dayanağı plan notunun ise yürürlükte olduğunu dile getirmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Mülkiyet ..." kenar başlıklı 35 inci maddesi, Türk medeni Kanununun 1025 inci maddesi, Kamulaştırma Kanununun 35 inci maddesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297, vd. hükümleri.

3. Değerlendirme
Somut olayda; 23.03.1998 tarihinde imar uygulaması ile oluşturulan 27794 ada 4 parsel sayılı taşınmazda davacının 24/74838 payı ile 176/74838 payının 01.04.2003 tarih ve 3408 sayılı imar işlemine tabi tutulduğu, dosyada mevcut tescil istem belgesinin tarihsiz ve yevmiye numarasız olup, bu belgede davacının 27794 ada 4 No.lu parseldeki 200/74838 payının tamamını 81154 No.lu plan gereğince bedelsiz olarak kamuya terk ettiğini beyan ettiği görülmüş ise de, 01.04.2003 tarih ve 3408 yevmiyeli imar işlemine ilişkin bilgi ve belgeler getirtilmediği gibi, tescil istem belgesinin tarih ve yevmiye numarası da açıklığa kavuşturulmamıştır. Diğer taraftan, davacının pay tescili talep ettiği 27794 ada 5 parsel sayılı 53.293,60 m2 ve arsa vasıflı taşınmazın, 07.04.2011 tarih ve 17919 sayılı imar işlemi ile oluşturularak, 5294960/5329360 payının “kamu” adına, 430/66617 payının davalı Adana Büyükşehir Belediyesi adına tescil edildiği görülmekte ise de, anılan imar işlemine ilişkin bilgi ve belgeler dosya kapsamına kazandırılmadığı gibi, taşınmaz kaydında 07.07.2017 tarih 70236 sayılı 81154/13 No.lu parselasyon planının kesinleştiğine dair Encümen kararının bulunduğuna ilişkin şerh olup, UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada 27794 ada 5 sayılı parsel kaydının bulunmadığı anlaşılmakla, taşınmazın yeni bir imar düzenlemesine tabi tutulup tutulmadığı da araştırılmamıştır.

Öte yandan; davacının dayandığı Ankara 17. İdare Mahkemesinin 30.05.2014 tarih ve 113-640 sayılı kararı incelendiğinde; “dava dışı üçüncü kişinin hissedarı olduğu 27794 ada 4 parsel sayılı taşınmazın iki parçaya ifraz edilerek aynı ada 5 ve 6 No.lu parsellerin oluşturulmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümenince onaylanan 81154/12 No.lu parselasyon planı ile dayanağı Dikmen Doğu Yakası 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki tüm konut alanlarında parselasyon planıyla çıkacak kamulaştırma miktarının bedelsiz terk edilmesi halinde inşaat yoğunluğunun arttırılmasına ilişkin 12 No.lu plan notunun iptali istemiyle açtığı dava sonucunda, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, anılan idari işlemlerin iptaline karar verildiği” görülmektedir. Ne var ki, anılan kararın kesinleştiği kabul edilmiş ise de, dosya kapsamında kesinleşme şerhli sureti bulunmamaktadır. Ayrıca, bu karar ile 81154/12 nolu parselasyon planı da iptal edildiğine göre, bu parselasyon işlemine ilişkin bilgi ve belgeler ile anılan şuyulandırma öncesini de içerir şekilde tedavüllü tapu kayıtları getirtilerek bir değerlendirme de yapılmamıştır. Yine, çekişme konusu taşınmazla ilgili davacının payını kamuya terk tarihindeki imar durumu ile İdare Mahkemesi’nin anılan iptal kararından sonraki imar durumu ve davacının payını kamuya bedelsiz terki sonrasında emsal artışından yararlanıp yararlanmadığı, hangi parselde yapılaştığı hususları ile davalı Belediyenin 13.04.2022 tarih ve 757 sayılı kararı ile 11.10.2021 tarih ve 2040 sayılı plan notu ilavesine ilişkin Meclis kararları getirtilip, bu kararların idari yargı yerinde iptal edilip edilmediği araştırılarak, yasal düzenlemeler doğrultusunda bir irdelemede bulunulmamıştır.

O hâlde; öncelikle, 27794 ada 4 parsel sayılı taşınmazın tüm geldi ve gitti kayıtları denetlenebilir biçimde tapu kütük sayfaları ile dayanakları olan tüm belgelerin (imar işlemlerine ilişkin tüm belgelerin -Belediye Encümen kararları ve şuyulandırma cetvelleri, vd. belgelerin-) getirtilmesi, hangi işlemlerin idari yargı kararıyla iptal edildiğinin açıklığa kavuşturulması, çekişmeli taşınmazın imar durumlarının ve davacının emsal artışından yararlanıp yararlanmadığının ortaya konulması, en son sicil kayıtları getirtilerek, imar uygulaması suretiyle oluşturulmuş iseler, dayanak imar uygulamasının geçerliliğini koruyup korumadığı üzerinde durulması, ondan sonra toplanan ve toplanacak olan deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, noksan soruşturmayla hüküm kurularak karar verilmiş olması isabetsizdir.

Kabule göre de, kapatılan sicil kayıtları üzerinde işlem yapma olanağı bulunmadığı halde ve davalı ... payının nasıl oluştuğu belirlenmeden eksik incelemeyle yetinilerek ve infaza elverişsiz bir biçimde hüküm kurulmuş olması da doğru görülmemiş olup, hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.