YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/490 E.  ,  2024/1084 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/442 E., 2023/1420 K.
KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 985 (ifraz ile 1116, 1117, 1305, 1306 ve 1307 parsel) ve 987 parsel sayılı taşınmazlardaki ortaklığın aynen taksim veya satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemenin 04.12.2014 tarihli ve 2013/250 Esas, 2014/848 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile dava konusu 101 ada 1306 parsel ve 101 ada 1117 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davanın feragat nedeni ile reddine, diğer taşınmazlar yönünden davanın kabulüne ve satış yolu ile ortaklığın giderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 23.03.2017 tarih ve 2015/9938 Esas, 2017/2245 Karar sayılı kararı ile; 1306 ve 1117 parsel sayılı taşınmazlar yönünden hükmün onanmasına, dava konusu 987, 1116, 1305 ve 1307 parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise ifrazın mümkün olup olmadığı İl Özel İdaresinden sorularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile 185 ada 16 parsel, 189 ada 1 parsel ve 190 ada 10 parsel sayılı taşınmazlardaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Dava konusu 190 ada 10 parsel ile 189 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar hakkında muhtesatın tespiti davası açtıkları halde mahkemece dava süreci dikkate alınarak bekletici mesele yapılması taleplerinin reddedildiğini, davalının davayı uzatma amacı olmadığını, toplulaştırma ve ifraz çalışmaları nedeniyle dava sürecinin uzadığını, diğer davalının davada taraf sıfatı kalmadığından hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği halde lehlerine vekalet ücreti takdir edilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ortaklığın giderilmesi isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine ilişkin davalarda taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç vs. gibi bütünleyici parçaların (muhdesat) kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık olup da bunlar üzerinde bazı paydaşların (ortaklar) hak iddia etmeleri ve öncelikle bu uyuşmazlığın giderilmesini istemeleri halinde o paydaşa görevli mahkemede dava açmak üzere HMK'nın 165 inci maddesi uyarınca uygun bir süre verilmelidir. Mahkemece verilen süre içerisinde dava açıldığı takdirde sonucunun beklenmesi, açılmadığı takdirde o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmesi gerekir.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi halinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir. Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur. Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (ortaklara) dağıtılır.

Bütünleyici parçanın (muhdesat) arzın paydaşlarına (ortaklarına) değil de üçüncü şahsa ait olduğunun anlaşılması halinde bu kimseyi muhdesat sahibi olarak davaya dahil etmek ve ona satış bedelinden pay vermek mümkün değildir.

3. Değerlendirme
Somut olayda, mahkemece hüküm kısmında 185 ada 16 parsel, 189 ada 1 parsel ve 190 ada 10 parsel sayılı taşınmazlardaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verildiği halde gerekçe kısmında bu taşınmazlara ilaveten 182 ada 53 parsel sayılı taşınmazdaki ortaklığın da satış suretiyle giderildiği anlaşıldığından kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası arasında çelişki yaratılması nedeniyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Kabule göre de; dosya içeriği ve toplanan delillerden 185 ada 16 parsel sayılı taşınmazın aktif kaydının pasife döndüğü, mahkemece bu husus gözetilmeksizin kaydı kapatılan parsel üzerinden hüküm kurulduğu gibi davalılardan ... Nizip 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/223 Esas sayılı dosyasında muhtesatın tespiti davası açtığını bildirmesine rağmen bu dosya getirtilerek iddianın doğru olması halinde davanın bekletici mesele yapılması gerektiğinin gözardı edilmesi de doğru görülmemiştir. Hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.