YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/2206 E.  ,  2024/3454 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/97 E., 2023/320 K.
DAVA TARİHİ : 28.07.2011
KARAR : Davanın dava şartı yokluğundan reddi

Taraflar arasında görülen ölünceye kadar bakma sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 1. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Karar davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; maliki olduğu 12797 parsel sayılı taşınmazda kayıtlı 1, 6 ve 7 numaralı bağımsız bölümlerdeki paylarını ölünceye kadar bakma akdi ile davalı kızına temlik ettiğini ancak davalının edimlerini yerine getirmediğini ileri sürerek, tapu iptali ve tescil istemiştir.

II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde; bakım borcunu yerine getirdiğini belirtip, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 23.06.2015 tarihli ve 2014/409 Esas, 2015/236 Karar sayılı kararı ile; bozma ilamı doğrultusunda yapılan yargılama neticesinde mahkemece tapu iptali ve tescil isteğinin reddine, bakım alacağına karşılık davacı yararına aylık 750,00 TL irat bağlanmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 23.06.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 04.10.2018 tarihli ve 2015/16968 Esas, 2018/13198 Karar sayılı kararıyla; "...hükmüne uyulan bozma ilamı uyarınca tapu iptali ve tescil isteminin reddine karar verilmiş olmasının doğru olması nedeniyle davacının bu yöne değinen temyiz itirazlarının reddine; davacının vekalet ücretine yönelik temyiz itirazı yönünden, davacı lehine vekalet ücreti takdiri gerekirken aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı, davalının temyiz itirazı yönünden ise; sözleşmede ölünceye kadar bakanın borcu özel olarak belirlenmediğinden, bu borcun kapsamını belirlemede 6098 sayılı TBK'nın 614 üncü maddesi hükmünün esas alınması gerektiği, mahkemece çekişme konusu taşınmazların kullanım şeklinin, kiraya verilip verilmediğinin, kiraya veriliyor iseler kira bedellerinin ne kadar olduğunun ve kime ödendiğinin açıkça tespiti ile tarafların özel ve ekonomik durumları gözetilerek uygun bir irat tahsisi gerekirken eksik araştırma ile irat tahsisinin doğru olmadığı..." gerekçesiyle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı asıl ...'nın yargılama aşamasında vefat etmesi nedeniyle mirasçılarının zorunlu dava arkadaşı olduğu, bir kısım davacıların usulüne uygun tebligata rağmen davayı takip etmedikleri, bu nedenle terekeye temsilci atanması ve davanın tereke temsilcisi huzurunda devam etmesi gerektiği, bu hususta davacı ... vekiline süre verildiği, davacı tarafça açılmış olan Samsun 2 Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/868 Esas sayılı dosyasının sonucunun beklendiği, dosyanın takipsiz bırakılması nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verildiği; ... dışındaki ... mirasçılarının eldeki davayı takip etmediği, bu defa davacı ...'ya miras ortaklığına temsilci atanmak üzere dava açmak için 1 aylık kesin süre verildiği, kesin süre içerisinde dava açılmadığı taktirde davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verileceği ihtar edildiği, davacı ... tarafından İstanbul 19 Sulh Hukuk Mahkemesinde muris ... miras ortaklığına temsilci atanmasına ilişkin 2022/712 Esas sayılı davada Samsun Sulh Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiş olduğu, dosyada verilen yetkisizlik kararının kesinleştiği, ancak talep bulunmaması nedeniyle dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmemiş olduğu; bu durumda verilen kesin süreye rağmen miras ortaklığına temsilci atanmasına ilişkin davanın davacı tarafça takip edilmemiş olması gerekçesiyle davanın HMK 114/1-d ve 115 inci maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
"1.Terekeye temsilci atanması davasında tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi gerekirken İstanbul 19. Sulh Hukuk Mahkemesinin terekeye temsilci atanması davasını hasımsız olarak görmüş olup nihayetinde verdiği kararın hukuka aykırı olduğunu, hukuka aykırı olarak verilen İstanbul 19. Sulh Hukuk Mahkemesi kararına dayanarak davanın reddine ilişkin karar verilmesinin yasa ve hukuka aykırı olduğunu,

2. Mirasçıların zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığını, dava konusu taşınmazların zaten davalı tarafa geçtiğinden, terekede olmayan taşınmazlardan kaynaklı tapu iptali ve tescili davasında mecburi dava arkadaşlığının olmayacağını, dolayısıyla ...'nın kendi miras payı oranında tapu iptalini ve kendi adına tescili isteme hakkı olmasına rağmen yerel mahkeme tarafından terekeye yasal temsilci olarak atanması için süre verilmesi ve sonrasında da süresinde dava açmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu" ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, ölünceye kadar bakma sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Bilindiği gibi, ölünceye kadar bakıp gözetmek sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen, bazı yönleri itibarıyla talih ve tesadüfe, ayrıca şekle bağlı bir sözleşme şeklinde tanımlanabilir. Nitekim, söz konusu sözleşme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 611 inci (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 511 inci) maddesinde; “Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tarif edilmiştir.
2. Anılan Yasa'nın bu ve devamı maddelerinin açık hükümlerinde belirtildiği gibi; ölünceye kadar bakım sözleşmesi ile bakım alacaklısı, sözleşmeye konu olan mamelek veya bazı mallarının mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme, bakım borçlusu da kural olarak bakım alacaklısını kendi ailesi içerisine alıp, ona ölünceye kadar özenle bakıp gözetmek yükümlülüğü altına girer. Hemen belirtmek gerekir ki, bakım borçlusunun bakıp gözetmek yükümlülüğü, aksi kararlaştırılmadığı sürece bakım alacaklısını ailesi içerisine alıp, ikâmetini temin etme yanında, besleme, giydirme, hastalığında hekime götürüp gerekli ihtimamı gösterme, manevi yönden her türlü yardım ve desteği sağlama gibi ödevleri de içerisine alır. Kuşkusuz bakım borçlusu yükümlülüklerini yerine getirirken, aldığı malların kıymetine, bakım alacaklısının önceden sahip olduğu sosyal konumuna ve hakkaniyet kurallarına göre hareket etmek zorundadır. Öte yandan, yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin sonuçları TBK'nın 617 nci (BK'nın 517 nci) maddesinde açıklanmış sözleşmeden doğan ödevlere aykırılık yüzünden ilişki çekilmez olmuşsa, ya da başka önemli nedenlerle ilişkinin sürdürülmesi aşırı ölçüde güçleşmiş veya olanaksız hâle gelmişse taraflardan her birinin tek yanlı olarak sözleşmeyi fesh etme, verdiği şeyi geri alma hatta karşı tarafın kusurlu olması hâlinde tazminat isteme hakkı tanınmıştır. O halde, yükümlülüklerini yerine getirmeyen bakım borçlusuna karşı bakım alacaklısı her zaman fesih hakkını kullanabilmekte, fesih geçmişe etkili (makable şamil) olmak üzere sözleşmeyi sona erdirdiğinden verdiği şeyi de geri isteyebilmektedir.

3. Öte yandan, TBK'nın 617/son (BK'nın 517/son) maddesi hükmüne göre; “Hâkim, sözleşmenin önel verilmeksizin feshini yerinde bulabileceği gibi, taraflardan birinin istemiyle veya kendiliğinden, aile topluluğu içinde yaşamalarına son vererek, bakım alacaklısına ömür boyu gelir bağlayabilir.”

4. Uyuşmazlığın değinilen TBK'nın 617/son (BK'nın 517/son) maddesi uyarınca çözüme bağlanması, bakım yükümlülüğünün bir arada yaşamak suretiyle yerine getirilmesi imkânlarının ortadan kalktığı ya da büyük ölçüde sınırlandığı hâller için düşünülmelidir. Bunun yanı sıra, takdir edilecek irat, yanların özel ve ekonomik durumlarına uygun ve adil olmalıdır.

3. Değerlendirme
Dava ölünceye kadar bakma sözleşmesine aykırılık nedenine dayanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen ilk kararın Yargıtay 1. Hukuk Dairesince tapu iptali ve tescil talebinin reddine karar verilmesinin doğru olduğu vurgulanarak, irat tahsisine ilişkin araştırma yapılması gereğine değinilerek bozulduğu, mahkemece bozmaya uyulması suretiyle davalı yararına tapu iptali ve tescil talebinin reddi bakımından usuli kazanılmış hak meydana geldiği kuşkusuzdur. Bu aşamadan sonra davacının ölmesi üzerine tereke her ne kadar iştirak halindeyse de, davacı murise ödenmesi gereken irat bakımından davacının miras payı oranında miras payına isabet edecek irat bedelini davalı miraşçıdan tek başına talep edebileceği açıktır. Bu nedenle, miras bırakanın ölümünden sonra davadan haberdar olan mirasçılardan davayı takip eden mirasçının, davacının dava tarihinden ölüm tarihine kadar hesaplanacak irattan payına düşen miktara yönelik davayı takip yetkisi bulunduğu tartışmasızdır.

O halde mahkemece, temyiz eden davacı mirasçı Nevzat bakımından davaya devam edilerek irat konusunda araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.