YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/1751 E.  ,  2024/3119 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1306 E., 2024/115 K.
DAVA TARİHİ : 14.07.2016
KARAR : Davalı ...’ın istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ...’ın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kovancılar Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/144 E., 2020/119 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen önalım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ...’ın istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ...’ın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının dava dilekçesinde belirtilen toplam 37 parça taşınmazda paydaş olduğunu, taşınmazların paydaşlarından .... Tek, .......................'in paylarını davalılara satış suretiyle temlik ettiğini, satışların Noter vasıtasıyla bildirilmediğini ileri sürerek ön alım hakkına dayalı olarak dava konusu taşınmazlardaki davalılar adına kayıtlı payların tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesinde; davanın haksız kazanç elde etme amacıyla açıldığını, dava konusu taşınmazların satışı ile ilgili diğer paydaşlara haber verildiğini, satış bedeli olarak gösterilen dava dilekçesinde yazılı tutarın gerçeği yansıtmadığını, daha az harç ve vergi ödemek amacıyla bedelin düşük gösterildiğini, gerçek değerinin tespit edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.07.2020 tarihli kararıyla, davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, dava konusu 299 parsel, 421 parsel, 452 parsel, 467 parsel ve 468 parsel sayılı taşınmazlara yönelik açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 16.09.2021 tarih ve 2021/129 E., 2021/601 K. sayılı kararıyla; davalı ... yönünden istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine; reddedilen taşınmazlar yönünden yargılama sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı ... lehine vekalet ücreti hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.06.2023 tarih ve 2021/8670 Esas, 2023/3286 Karar sayılı ilâmında; dava konusu taşınmazların 14.09.2022 tarihinde toplulaştırma işlemi gördüğü, toplulaştırma işlemi nedeniyle tapu kayıtlarının ve hisse durumlarının değiştiği anlaşılmakla, güncel tapu kayıtları ve tarafların yeni pay durumları gözetilerek inceleme yapılıp işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...’ın istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ...’ın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; satışta satıcı ve alıcılar arasında akrabalık bağı olduğunu bu nedenle söz konusu satışta ön alım davasının kullanılamayacağını, 5403 sayılı Kanun’un değerlendirilmesi gerektiğini, mahkemece keşif yapılmadığını bilirkişi raporu alınmadığını, dava konusu taşınmazların güncel değerlerinin hesaplanması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre; Bölge Adliye Mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği karar Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulduğu takdirde dosya, kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi veya uygun görülen diğer bir Bölge Adliye Mahkemesine gönderilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre de; Bölge Adliye Mahkemesi, peşin alınmış olan gideri kullanmak suretiyle, kendiliğinden tarafları duruşmaya davet edip dinledikten sonra Yargıtayın bozma kararına uyulup uyulmayacağına karar verir. Burada artık İlk Derece Mahkemesinin bir kararı mevcut değildir; bozulan karar Bölge Adliye Mahkemesinin kararıdır, bu nedenle dosya kararı bozulan mahkemeye gönderilmektedir. Bölge Adliye Mahkemesi, yaptığı değerlendirmede bozma kararının doğru olduğu kanaatine varırsa bozmaya uyma kararı verecektir. Bu kararın anlamı, Bölge Adliye Mahkemesinin vermiş olduğu önceki kararının hatalı olduğu ve Yargıtayın bozma kararı doğrultusunda yeniden inceleme yaparak bir karar vereceğidir. Bozmaya uyma kararı ile bozma kararı lehine olan taraf için bir usuli müktesep hak doğar (Pekcanıtez Usul-Medeni Usul Hukuku, 15. Bası, İstanbul 2017 III.Cilt, Sh.2302 vd.).

2. Başka bir anlatımla, Yargıtayın bozma kararına uyan Bölge Adliye Mahkemesi, bozma kararı uyarınca yargılama yaparak yeni bir karar verir (Kuru, Baki/Aydın, Burak İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2020, s. 537).

3. Değerlendirme
1. Somut olayda; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince bozma ilâmına uyulduğuna göre, bundan sonra yapılacak iş; bozmaya uygun olarak, yeniden esas hakkında karar vermekten ibarettir.

2. Buna rağmen, Bölge Adliye Mahkemesince Yargıtay bozma ilâmı yanlış yorumlanarak, daha öncesinde kaldırılmasına karar verdiği, dolayısıyla hükümsüz hâle gelen İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalıların yaptığı istinaf başvurusunun tekrardan incelenerek davalı ...’ın başvurusunun esastan reddine, davalı ...’ın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm tesisine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olduğundan hükmün bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

03.06.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.