YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/1488 E.  ,  2024/2561 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/235 E., 2023/817 K.
DAVA TARİHİ : 21.07.2011
KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında görülen mera komisyon kararının iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; dava konusu 101 ada l parsel sayılı yaylanın kadimden beri müvekkillerinin tasarrufunda olduğunu, Artvin İli Mera Komisyonunun 24.11.2006 tarih ve 2006/22 sayılı kararının hatalı olduğunu, davalılara tahsis edilen dava konusu yaylada müvekkillerinin damlarının ve otlakiyelerinin olduğunu belirterek, anılan tahsis kararının iptaline, mera özel sicilindeki kaydın terkinine, dava konusu taşınmazın müvekkilleri adına tahsisi ile tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesinde; dava konusu yaylada köylerinin kadim haklarının olduğunu, mera komisyon kararının mevzuata uygun olduğunu, davanın süresi içerisinde açılmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18.06.2015 tarihli ve 2015/59 Esas, 2015/482 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 18.06.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 15.05.2018 tarihli ve 2015/14579 Esas, 2018/3758 Karar sayılı kararıyla mera komisyon kararının denetlendiği usulüne uygun bilirkişi incelemesinin olmadığı, eksik incelemeyle karar verildiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, Artvin İl Mera Komisyonunun 24 11.2006 tarih ve 2006-22 sayılı kararının iptaline, dava konusu 101 ada 1 parsel sayılı mera vasfındaki taşınmazın davacı ve davalı köylerin müşterek kullanımına tahsisi ile yapılan tahsisin mera kütüğüne tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; husumetin valiliğe yöneltilmesi gerektiğini, Hazinenin de davada taraf olması gerektiğini, yargılama giderlerinden sorumlu tutulmalarının hukuka aykırı olduğunu, tahsis kararlarının süreli olduğunu ve sürenin sona erdiğini, delillerin toplanmadığını, eksik incelemeyle karar verildiğini beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, mera komisyon kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. Mera Kanunu'nun 1, 3, 4, 6, 11, 12 ve 21 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Mera Kanunu'nun 11 inci maddesi hükmü; "Komisyon; bölgenin ekonomik durumunu, iklim özelliklerini, toprak işleme esaslarını, arazi kullanma şekillerini ve kullanma kabiliyet sınıflarını dikkate alarak mevcut mera, yaylak ve kışlaklar ile bu amaçla kullanılabilecek diğer alanları, sulama ve geçit yerlerini tespit eder ve haritaları üzerinde belirler. Köy veya belediyenin münferiden veya müştereken yararlanacağı mera, yaylak ve kışlak ihtiyacının belirlenmesinde, bu alanların karakter ve otlatma kapasitesi, bitkisel ve hayvansal gelişme ve otlatılacak hayvan miktarı dikkate alınır. Hesaplamada, bir büyükbaş hayvan birimi için verilmesi gerekli olan mera, yaylak ve kışlak alanı üzerinden o yerlerdeki çiftçi ailelerinin otlatma hakkı bulunur", 12 nci madde hükmü ise; “Komisyon, 11 inci maddeye göre belirlenen ihtiyacı karşılayacak miktarda mera, yaylak ve kışlaklar ile bunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olarak tespit edilen alanları halkın ortak olarak yararlanmaları amacıyla, o köy veya belediye tüzel kişiliğine tahsis eder ve tahsis kararı valiliğin onayına sunulur. Bu kararda tahsis edilen yerin niteliği, miktarı, sınırları, hayvan sulama ve geçit yerleri, tahsis amacı, otlatma kapasitesi, aile işletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerinden otlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir ... ” şeklindedir.

Mera Kanunu’nun tahsis için kabul ettiği kıstas o köy veya belediyenin mera, yaylak ve kışlaklara olan ihtiyacıdır. İhtiyaç unsurunun belirlemesi yapılırken gözetilmesi gereken ölçütlerin neler olduğu da özellikle Yasa'nın 11 inci maddesinde sıralanmıştır. Öte yandan ihtiyaç tespiti yapılırken Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenen normların dikkate alınması da zorunludur.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; Mahkemece, bozma ilamına uyulmuş ise de bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiştir. Şöyle ki; bozma ilamında, öncelikle mera komisyonunun ihtiyaç tespitinde ve tahsiste Mera Kanunu'nun 11 inci maddesindeki kıstaslara göre hata yapıp yapmadığının belirlenmesi ve bunun yönteminin ne şekilde olması gerektiği açıklanmış olmasına rağmen, hükme esas alınan 09.11.2023 tarihli ziraat bilirkişi raporunda bu konuda bir tespit bulunmadığı gibi, 13.11.2023 tarihli hukukçu bilirkişi raporu da bu hususta denetime elverişli değildir. Öte yandan; mera komisyonunun 24.11.2006 tarihli tahsis kararının iptali istendiğinden bu tarihteki verilere göre inceleme yapılması gerekirken anılan ziraat bilirkişi raporunda 2023 yılı verilerine göre değerlendirme yapılması isabetsizdir.

Bu durumda; Mahkemece, konunun uzmanı olan ziraat mühendisleri ve hukukçu bilirkişiden oluşturulacak kurula komisyondan getirtilen mera, yaylak, kışlak, otlak, çayır tutanakları, tahsis için ihtiyaç tespit tutanağı, komisyon tahsis kararı raporu, çiftçi ve aile bildirim cetvelleri, geçim kaynağı tutanağı, hayvan varlığı cetveli, arazinin krokisi ve 1/5000 ölçekli haritası incelettirilmeli ve gerekirse mahallinde yeniden keşif yapılmak suretiyle inceleme yaptırılmalı, mera komisyonunun ihtiyaç tespitinde ve tahsiste Mera Kanunu'nun 11 inci maddesindeki kıstaslara göre hata yapıp yapmadığı, hata varsa bunun nedenleri ve hangi kıstaslardan kaynaklandığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak bilirkişilerce saptanmalı, hata yapıldığı ve çekişme konusu meraya kısmen ya da tamamen davalıların ihtiyacı olmadığı belirlenirse aynı yöntemle bu kez çekişmeli meraya davacıların ihtiyacı olup olmadığı tespit ettirilmeli, bu yön yasadaki yönteme uygun şekilde kanıtlanırsa yararlanma hakkı tamamen veya kısmen ya da müştereken davacı köylere bırakılmalı, aksi halde dava reddedilmelidir.

Mahkemece, Mera Kanunu'nun öngördüğü ve bozma ilamında açıklanan şekilde yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

13.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.