YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/1144 E.  ,  2024/2377 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/29 E., 2023/402 K.
DAVA TARİHİ : 20.05.2014
KARAR : Davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine

Taraflar arasında ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının paydaşı olduğu 235 parsel sayılı taşınmazın dava dışı önceki paydaşlarından ...’nun 3/17 oranındaki payını 08.05.2014 tarihli satış işlemi ile ve 4.500,00 TL bedelle davalı ...’a devrettiğini, yasal bildirimin yapılmadığını ileri sürerek, ön alım hakkı nedeniyle dava konusu taşınmazdaki davalı adına kayıtlı payın iptali ile müvekkili davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı; gerçek bedelin 27.000,00 TL olduğunu ileri sürerek bu bedelin yatırılması halinde payın davacı adına tescil edilmesine bir itirazının bulunmadığını beyan etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.05.2016 tarihli ve 2014/343 Esas, 2016/227 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 24.09.2020 tarih ve 2020/2534 Esas, 2020/5411 Karar sayılı ilamı ile; davalı kendi muvazaasına dayanamayacağından keşfen belirlenen bedelin ön alım bedeli olarak depo ettirilmesinin, güncel tapu kaydından hüküm kurulmamasının doğru olmadığı ve davacının taşınmazdaki payı elbirliği mülkiyetine tabi olduğundan bu hususta tüm mirasçıların muvafakatinin alınması veya terekeye temsilci atanması gerektiği gerekçeleriyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin 03.10.2023 tarihli ve 2021/29 Esas, 2023/402 Karar sayılı kararı ile; davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili yaşlı olup telefon kullanamadığından ve yaz aylarında yaylada olduğundan kendisine ulaşamadığı için belirlenen kesin sürede ön alım bedelini depo edemediklerini beyanla hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı HMK’nın 90 ıncı maddesi gereğince; süreler, Kanun'da belirtilir veya hakim tarafından tespit edilir. Kanun'da belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez. Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri, haklı sebeplerle artırabilir veya eksiltebilir; gerekli gördüğü takdirde, bu konudaki kararından önce tarafları da dinler.

2. Aynı Yasa'nın 94 üncü maddesi gereğince; Kanun'un belirlediği süreler kesindir. Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Aksi hâlde, belirlenen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir. Bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez. Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.

3. Kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen işlem bazen davanın kaybedilmesi sonuçlarını da doğurmaktadır. Davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konan kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Bu nedenle de hakim tarafından kesin süre verilirken;
a. Kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması,

b. Verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi,

c. Yapılacak iş veya işlemler birer birer, varsa masraflarının da miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi,

d. Sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur.

e. Yargılama sırasında usulüne uygun kurulan kesin süre ara kararına rağmen gereği yerine getirilmediğinden mahkeme kararının onanması gerekmiştir.

3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Onama harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

06.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.