YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2024/1132 E.  ,  2024/3367 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2004/381 E., 2015/467 K.
DAVA TARİHİ : 07.10.2004
KARAR : Davanın ve birleştirilen davada davaların kısmen kabul, kısmen reddine

Taraflar arasındaki hazine fazlalığı şerhinin tapuya tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın ve birleştirilen davaların kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı-birleştirilen davada davacı vekili ve bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Davacı-birleştirilen davada davacı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Davacı vekili; ... ili, Buca ilçesi, ... Mahallesi, 3830 m² yüzölçümlü 758 ada 118 parsel sayılı şahıslar adına kayıtlı taşınmazın şerhler ve beyanlar hanesinde mevcut 1303 m²'lik fazlalık şerhinin iptali ve Hazine adına tescili talebi ile açılan davada ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1980/353 Esas sayılı dosyasında verilen karar gereğince taşınmazın üç kısma ayrıldığını, 10.06.1985 tarihinde 2336 yevmiye numarası ile yeni oluşan 758 ada 349 ve 350 parsel numaralı taşınmazların 651.50'şer m² yüzölçümü ile Hazine adına tescil edildiğini, Büyükşehir Belediye Encümeni tarafından yöreye uygulanan 54 ve 55 No.lu ıslah imar planları sonucu 758 ada 118 parsel numaralı taşınmazın dağıtımının yapıldığını, ancak dağıtımın 2527 m² üzerinden yapılması gerekirken 758 ada 118 parsel numaralı taşınmazın eski yüzölçümü olan 3830 m² üzerinden yapıldığını ve Hazine adına kayıtlı 349 ve 350 parsel numaralı taşınmazların açıkta bırakıldığını, açıkta bırakılan toplam 1303 m²'nin davalılara ait 118 parselin dağıtımı sonucunda oluşan 38788 ada 8 parsel, 38789 ada 6 parsel, 38789 ada 9 parsel, 38789 ada 10 parsel, 38789 ada 11 parsel, 38811 ada 5 parsel, 38811 ada 6 parsel, 38812 ada 1, 5 ve 6 parseller, 38815 ada 5 parsel, 38815 ada 7 parsel, 38805 ada 31 parsel, 38804 ada 28 ve 29 No.lu parseller, 38804 ada 30 parsel ve 38804 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara dağıtıldığını ileri sürerek, tapu iptali ve Hazine adına tescil isteğinden bulunmuştur.

2. Davacı vekili birleştirilen 2005/581 Esas sayılı davada; asıl dosyadaki davalılardan bir kısmı davadan önce öldüğünden mirasçılarına karşı asıl dava dilekçesini tekrarla dosyanın ... 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/381 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

3. Davacı vekili birleştirilen 2008/235 Esas sayılı davada; 118 parsel sayılı taşınmazın ifrazı sırasında oluşan 38811 ada 6 parsel sayılı taşınmazın... adına kayıtlı olduğunu belirterek asıl dava dosyasına verdiği dava dilekçesini tekrarla ... 10.Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 2004/381 Esas sayılı dosya ile birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Bir kısım davalılar vekili; idari yargının görevli olduğunu, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkeme yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabul, kısmen reddine karar vermiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleştirilen davada davacı vekili ve bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Dairemizin 01.11.2021 tarihli ve 2021/5882 Esas, 2021/2505 Karar sayılı ilamında, "...çekişme konusu taşınmazın 31.08.1987 tarihli 1839 Karar sayılı imar uygulaması ile sicil kaydının oluşturulduğu, sicilin dayanağı idari kararın halen ayakta olduğu, bir başka anlatımla imar uygulamasının hukuki varlığını koruduğu, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere davanın kabulü yönünde hüküm tesisi isabetsizdir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

V. KARAR DÜZELTME
A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran
Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı-birleştirilen davada davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri
Davacı-birleştirilen davada davacı vekili; dava konusu taşınmazlarda hazine fazlalığı olduğunun bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, davalılar adına kayıtlı bu fazlalıkların iptal edilerek Hazine adına tesciline karar verilmesinde hukuka aykırılık olmadığını, işlemin dayanağının idari karar olmasının taşınmazda hazine fazlalığı olduğu gerçeğini değiştirmeyeceğini, bu nedenlerle lehe olan hüküm kısımlarının onanması gerektiğini, ayrıca temyiz dilekçesinde belirttikleri nedenlerden dolayı 38815 ada 5 parsel ve 38812 ada 1 parsel ile ilgili mahkemece verilen kararın bozularak bu parsellerdeki Hazine fazlalıklarının da iptal edilerek Hazine adına tescili gerektiğini, Mahkeme kararının bu parseller yönünden bozulmasını veya düzeltilerek onanmasını talep ettiklerini dile getirmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleştirilen dava; hazine fazlalığı şerhinin tapuya tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesi, HMK'nın 125 inci maddesi, 4721 sayılı TMK'nın 705 inci vd. maddeleri, 3194 sayılı Yasa'nın 18 inci maddesi.

3. Değerlendirme
Dava ve birleştirilen davalar, 758 ada 118 parseldeki Hazine fazlalığı şerhinin tapuya tescili istemi ile açılan davanın kabul edilip kesinleşmesine ve Hazine adına miktar fazlalığının ayrı bir parsel olarak tapuya tescil edilmesine rağmen imar uygulaması sırasında kesinleşen bu ilam dikkate alınmaksızın Hazine fazlalığının terkininden sonra 2527 m2'ye düşen 758 ada 118 parselin 3830 m2 olarak imar uygulamasına alınması nedeniyle Hazinenin mülkiyet hakkının dava konusu imar parsellerine yansıtılması istemine ilişkindir.

Somut olayda; ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1980/353 Esas sayılı dosyasında, 758 ada 118 parseldeki 1303 m2 fazlalığın Hazine adına tescili istemli dava kabul edilmiş, hükmün kesinleşmesi üzerine 651,50 m2'si 758 ada 349 parsel olarak diğer 651,50 m2'si ise 758 ada 350 parsel numarası altında Hazine adına geriye kalan 2527 m2 ise hissedarları adına 758 ada 118 parsel numarası altında 10.06.1985 tarihinde tapuya tescil edilmiştir. ... Büyükşehir Belediyesinin 31.08.1987 tarihli 1839 sayılı Encümen kararı ile 118 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda imar uygulaması yapılmış ve Hazine adına kayıtlı 349 ve 350 parselleri olarak uygulamaya alınmayıp, 118 sayılı parsel 3830 m2 olarak uygulamaya tâbi tutularak, Hazine adına tahsis edilmesi gereken imar parsellerinin tamamı 118 parsel maliklerine tahsis ederek Hazinenin mülkiyet hakkı gözetilmemiştir.

Mahkemece, davanın ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiş olup, imar uygulaması sonrası iyiniyetli 3. kişilere geçen paylar bakımından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yok ise de; dava konusu diğer paylar bakımından yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu imar uygulaması ile oluşan her bir parsel yönünden Hazinenin yüzde 34,02 oranında hak sahibi olduğu gerekçesiyle davalılar adına kayıtlı hisselerin bu oranda iptali gerektiği yönünde kanaate varılmış ancak miktar fazlalığından imar uygulaması sırasında kesilen DOP (Düzenleme ortaklık payı) oranları düşülmemiştir.

Mahkemece yapılması gereken iş; 118 parsel sayılı taşınmazın tüm geldi-gitti kayıtları denelenebilir biçimde tapu kayıtları (tapu kütük sayfaları) ile dayanak belgelerinin (şuyulandırma cetvelleri vs.) getirtilerek dava konusu imar parsellerinde imar uygulaması öncesi 118 parsel maliklerinin imar sonrası 118 parselden gelen payları bakımından DOP oranları da dikkate alınmak suretiyle davacı ...'nin hangi oranda paydaş kılınacağı hususunda gerekirse yeniden bilirkişi raporu alınarak işin esası hakkında bir karar vermektir.

Diğer yandan, 6100 sayılı HMK'nın 125/1 nci maddesine göre davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı isterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. Bu takdirde dava davacı lehine sonuçlanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur. İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür.

Bu nedenle birleştirilen 2008/235 Esas sayılı davada; 38811 ada 6 parsel sayılı taşınmazın maliki... adına kayıtlı hissenin bir kısmının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş ise de; hükümden sonra 21.12.2021 tarihinde dava konusu taşınmazda ...'un satış yoluyla tapuda tam malik olduğu anlaşıldığından HMK'nın 125/2 nci maddesi uyarınca davacıya seçimlik hakkı hatırlatıldıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Hâl böyle olunca; yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün bozulması gerektiği karar düzeltme istemi üzerine bu defa yapılan inceleme sonucu tespit edildiğinden Dairemizin 01.11.2021 tarihli bozma ilamının kaldırılarak davacı-birleştirilen davada davacı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile yukarıda belirtilen gerekçelerle hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı-birleştirilen davada davacı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 01.11.2021 tarihli 2021/5882 Esas, 2021/2505 Karar sayılı ilamının KALDIRILMASINA, yukarıda belirtilen gerekçeler ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.