YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/993 E.  ,  2024/3500 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2242 E., 2022/2615 K.
DAVA TARİHİ : 28.01.2021
KARAR: Davalı ... Bank A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. Tüketici Mahkemesi
SAYISI : 2021/74 E., 2022/421 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit, icra takibinin iptali ve ipoteğin fekki davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı ... Bank A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Bank vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... İnşaat ile müvekkili arasında akdedilen gayrimenkul satış sözleşmesi kapsamında İstanbul İli, Maltepe İlçesi, ... Mah., 15783 ada, 13 parselde yer alan B blok, 26. kat, 289 nolu taşınmazın satımı hususunda anlaşma sağlandığını, müvekkilinin sözleşme kapsamındaki tüm edimlerini yerine getirdiğini, tapunun kendisine devredildiğini, müvekkilinin de dava konusu gayrimenkule kiracı bulduğunu, uzun yıllardan beri kiracı oturduğunu, 08.03.2019 tarihinde taşınmazın devrinin tapuda müvekkili adına devredildiğini, devir esnasında tapu takyidatında taşınmaz üzerinde ipotek ve birden fazla haciz olduğunun görüldüğünü, davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirmeyerek sözleşmeye aykırı davrandığını, diğer davalı ... Bank A.Ş'nin tapunun ipotek şerhi ile devrinden açıkça sorumlu olduğunu, davalı bankanın özen yükümlülüğüne uymadığı gibi ipotek tesisi esasında bu projede olan tüm bağımsız bölümlerin 3 üncü kişilere satılmış olduğunu ve buranın yeni malikler tarafından kullanıldığını bildiğini, bu ipoteklerden dolayı müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davalı ... A. Ş. lehine konulan ipotekten dolayı davacı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile taşınmaz üzerinde yer alan ipoteğin fekkine, icra takibinin müvekkili bakımından iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Bank A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davada müvekkili banka yönünden görevsizlik kararı verilerek davanın görevli İcra Hukuk Mahkemesi’ne gönderilmesini, davacının taşınmazı kendi kullanmak için almadığını, taşınmazı kiraya verdiğini açıkça belirttiğini, davacının artık tüketici sıfatına haiz olduğundan bahsedilemeyeceğini, müvekkili Banka ile davalı şirket ... İnşaat A.Ş. arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmeleri uyarınca şirkete krediler açılıp kullandırıldığını, borcun ödenmemesi üzerine, Müvekkili Bankanın İstanbul 10. İcra Müdürlüğü’nün 2019/525 E. Sayılı dosyası Müvekkili Banka lehine ipotek hakkı tesisi edilen taşınmazlar açısından ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibi başlatıldığını, ipoteğin hukuka ve yasalara uygun olduğunu, davacının taşınmazı 08.03.2019 tarihinde devraldığını, müvekkili bankanın ipoteğinin ise taşınmaz üzerine 08.04.2016 tarihinde işlendiğini, banka lehine ipotek tesis edildiği tarihte tapu üzerinde, davacının hak sahibi olduğuna yönelik herhangi bir şerh bulunmadığını, bankanın her bir teminat için tapu kaydı haricinde ayrı ayrı detaylı araştırma yapma yükümlülüğü bulunmadığını, davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili hakkında konkordato başvurusuna binaen kesin mühlet kararı verildiğini, davacıya taşınmazın eksiksiz bir şekilde teslim edildiğini, dava konusu taşınmaz hakkında inşaat sektöründeki durgunluk ve talebin düşüklüğü sebebiyle taşınmazlardaki ipoteklerin kaldırılması ve müşterilere ipoteksiz olarak devrinin yapılmasının mümkün olmadığını, her halükarda zamanaşımına uğrayan taleplerin reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının satın almış olduğu bağımsız bölümün dava tarihi itibarıyla tamamen bitmiş olduğu, davacının üzerine düşen edimleri yerine getirdiği, dava konusu bağımsız bölümün tamamlanmış ve davacıya teslim edilmiş olduğu dikkate alınarak, davacının davasında haklı olduğu, tapusunun ipoteksiz olarak davacı adına tescil edilmemesinin hukuka aykırı olduğu, yüklenicinin edimini yerine getirmekle yükümlü olduğu, ancak bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, taşınmaz üzerinde ipotek tesis eden bankanın hem basiretli tacir hem de güven kurumu olması, dava konusu bağımsız bölümün diğer davalı tarafından 3. kişilere haricen satılmış olabileceğini bilebilecek durumda olması, davalı ... şirketinin satmak saikiyle piyasada çok sayıda nitelikli konut üreten ve pazarlayan bir firma olduğunun bilinen bir olgu olup, davalı bankanın bu firmayla olan borç alacak ilişkisinde bulunması sebebiyle duruma vakıf olması gerektiği, salt tapu kayıtlarında herhangi bir şerh bulunmadığı bilgisine göre hareket ederek ipotek tesis edemeyeceği, keza, davalı bankanın beyanlarına göre davalı ...…Şirketi ticari kayıtları üzerinde herhangi bir araştırma yapmamış olduğunu tevil yollu zikrettiği nazara alındığında, davalı ... Bank A.Ş.’nin üzerine düşen araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği kanaatine varıldığı, kredi vereceği kişiler ile krediye karşı gösterilecek ayni teminatlar konusunda uzmanlığı tartışmasız olduğundan mevcut durumdan haberdar olmadıklarının ileri sürülemeyeceği, TMK. nın 2 nci maddesi gereği herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını ifa ederken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğu, davalı bankanın satıcıya kredi verirken ipotek kurulacak taşınmazı araştırma ve değerlendirme, risk analizi ve değer tespiti yapma, ekspertiz incelemesi yaptırma yükümlülüğü bulunduğu, harici satışlarda taşınmazların başkasına satılmasının uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir durum olduğu ve taşınmazın hali hazırda satılmasa dahi her an satılabilecek durumda olduğunu bankanın bilebilecek durumda olduğu, basiretli tacir konumunda bulunan bankanın sadece tapu kaydına itibar ederek ipotek tesis etmesinin özen yükümlülüğüne aykırı bir davranış teşkil ettiği ve yüzeysel bir araştırma ile bu miktar bir kredi tesis etmesinin iyiniyetli olduğunu ispata yeterli olmadığı kanaatine varılmış ve açıklanan tüm gerekçelerle dava konusu bağımsız bölüm üzerinde davalı ... Bank A.Ş. lehine tesis edilen ipoteğin fekkine, davacının İstanbul İli, Maltepe İlçesi, ... Mah., 15783 ada, 13 parselde tapuya kayıtlı B Blok, 26. Kat, 289 nolu bağımsız bölüm üzerindeki davalı ... A.Ş. lehine tesis edilen ipotek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin davacı yönünden iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Bank A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... Bank A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece verilmiş olan hükmün tamamı ile genel geçer ifadeler ile oluşturulmuş olup varsayımlara dayalı olarak kurulduğunu, hükmün dayandığı somut delillerin açıkça belirtilmediğini, ... inşaat'ın hangi defterindeki hangi kayıtların incelenmesi ile taşınmazın davacıya satıldığının anlaşıldığına dair yerel mahkemece tesis edilmiş olan kararda açık ve somut bir açıklama bulunmadığını, bilirkişi raporlarına karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, müvekkili banka tarafından davalı inşaat şirketine kullandırılmış olan kredi genel bir kredi niteliğinde olup herhangi bir projenin finansmanı için kullandırılmadığını, dolayısıyla müvekkil bankanın ipotek tesisinin iyi niyetli olduğunun kabulü gerektiğini, davacının iddiasına dayanak olarak belirtilen sözleşme tapuya şerh edilmemiş olup, bu husustan müvekkili bankanın haberdar olduğundan söz edilebilmesi ve sorumluluk yüklenmesinin mümkün olmadığını belirtilerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile basiretli bir işadamı gibi hareket etmesi gereken davalı bankanın bu yükleniminin doğal sonucu olarak kredi tesisinden önce inşaat şirketinin mülkiyetinde görünen bu taşınmazı temlik edip etmediğini ve içinde oturan kişinin ne sıfatla burada bulunduğunun tüm yönleriyle ve nitelikleriyle incelediği, sözleşmenin imzalanmasından önce satış borcu bulunup bulunmadığını tespit edip ona göre taahhüt altına girdiğinin, inceleme yaparak krediye uygun ve avantajlı olduğunu gördükten sonra ipotek tesis ederek kredi verdiğinin somut olayda kanıtlanamadığı, aksine bu yükümlülüklere uyulmadığı görüldüğünden davalı ... Bank A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Bank A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... Bank A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde bildirdiği sebeplerle hükmün bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, menfi tespit, icra takibinin iptali ve ipoteğin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun "Tacir olmanın hükümleri" kenar başlıklı 18/2 nci maddesi hükmüne göre; “Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. ”

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.06.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.