YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/808 E.  ,  2024/1165 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1907 E., 2022/1519 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne
İLK DERECE MAHKEMESİ : Lapseki Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/33 E., 2021/126 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalı ... vekili ve davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında derdest ortaklığın giderilmesi davasına konu olan 136 ada 6 parselde müvekkiline ait olan ev, soğuk hava deposu, su kuyusu, depo ve inşâ halinde natamam evin müvekkili tarafından yapıldığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP
1. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; muhdesatların davacıya ait olmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...'ün vasisi ilk duruşmada, muhdesatların kime ait olduğunu bilmediğini, davaya bir diyeceğinin olmadığını beyan etmiştir.

3. Dahili davalı ... vekili davaya dahil edilmesi üzerine davet edildiği ilk duruşmada, davayı kabul etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 6 adet soğutucu ve 6 adet kompresör de dahil olmak üzere muhdesatın davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar Derya ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalılar ... ve ... vekili; davanın ispatlanamadığını ileri sürerek kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile harcın eksik alındığı ve kompresör ile soğutucuların muhdesat olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisi suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili ve davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili, dava konusu kompresör ve soğutucuların soğuk hava deposunun işlevsel anlamda ayrılmaz parçası olduğunu, aksi halde soğuk hava deposunun sıradan bir depo olacağını, işletmenin fonksiyonel anlamda ayrılmaz parçası olan kompresör ile soğutuculara ilişkin taleplerinin mütemmim cüz olmadıkları gerekçesiyle reddinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bu kısmının bozulmasını istemiştir.
2. Dahili davalı ... vekili, davanın ilk önce ...'e karşı açıldığını, taşınmazı ...'den devralmış olması nedeniyle ilk celsede müvekkilinin davaya dahil edilmesine ve ön inceleme duruşmasının 22.10.2019 tarihli celsede yapılmasına karar verilmesi üzerine müvekkilinin davaya dahil edildiğini ve müvekkilinin 22.10.2019 tarihli ön inceleme duruşmasında davayı kabul ettiğini, buna karşın Bölge Adliye Mahkemesince hatalı olarak müvekkiline 6.120,40 TL harç yüklendiğini ileri sürerek kararın harç yönünden bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125, 297, 308, 312, 323, 362, 369, 371 inci maddeleri, Harçlar Kanunu'nun 22 nci maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 684, 718, 722, 728 inci maddeleri, 22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı.

2. Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125 inci maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı aşağıdaki yetkilerden birini kullanabilir:
a) İsterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. Bu takdirde dava davacı lehine sonuçlanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.
b) İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür"

4. 6100 sayılı Kanun'un "Ön incelemenin Kapsamı" başlıklı 137 nci maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır.
"

5. 22.12.1995 tarihli ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi eşya hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, muhdesatı meydana getiren kişiye, arazi mülkiyetinden ayrı, bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Muhdesat sahibinin hakkı, sadece şahsi bir haktır (TMK mad. 722, 724 ve 729). Taşınmaz üzerindeki bina, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın, arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

6. Ne var ki; muhdesatın mülkiyetinin aidiyetinin tespiti isteğinin, muhdesatı meydana getirdiğinin tespiti talebini de kapsadığı kabul edilmelidir. Muhdesatın mülkiyetinin aidiyeti isteğiyle açılan bu tür davalarda, güncel hukuki yararın mevcut olması ve iddianın kanıtlanması durumunda muhdesatın aidiyetinin tespitine değil, muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerekir.
3. Değerlendirme
1. Davacılar vekili, 6'şar adet kompresör ve soğutucuya ilişkin taleplerinin reddi nedeniyle kararı temyiz etmiş ise de; temyize konu edilen toplam miktar 83.065,91 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090 TL’nin altında kaldığından, davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddi gerekmiştir.

2. Dahili davalı ... vekilinin temyiz itirazlarına gelince ise; 13.03.2019 havale tarihli Tapu Müdürlüğü cevabı ile dava konusu taşınmazdaki payın davanın açılmasından 2 gün sonra davalı ... tarafından ...'e ölünceye kadar bakma akdiyle devredildiğinin anlaşılması üzerine Mahkemece Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125 inci maddesinde öngörülen işlemler yerine getirilerek dilekçelerin karşılıklı verilmesine ilişkin aşamanın sona ermesini müteakiben ön inceleme duruşması için gün verilmesi gerekirken 03.05.2019 tarihli tensiple hem ölünceye kadar bakma akdiyle yapılan taşınmaz devrine yanlış anlam verilmek suretiyle (o tarih itibarıyla) sağ olan davalı ...'ün mirasçılarının davaya dahil edilmesine hem de ön inceleme duruşmasının usule aykırı olarak vaktinden önce 09.07.2019 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir.

3. 09.07.2019 tarihli ilk celsede ise, ön inceleme duruşmasının taraf teşkili sağlandıktan sonra yapılmasına, davacı vekiline tapu maliki ...'e ilişkin beyanda bulunmak üzere verilmesine, ön inceleme duruşmasının 22.10.2019 günü yapılmasına karar verilmiştir.

4. Davacı tarafından 27.07.2019 havale tarihli dilekçe ile ...'ün payı devralması nedeniyle davaya dahil edilmesinin istendiği, ...'e 22.10.2019 tarihli ön inceleme duruşma gününü bildirir dahili dava dilekçesi ekli davetiyenin 02.08.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı ...'ün 22.10.2019 tarihli celseye katılarak davayı kabul ettiği anlaşılmıştır.

5. Mahkemece dava konusu taşınmazdaki pay devrinin 22.07.2019 tarihli tapu cevabı ile anlaşılması üzerine 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesi uygulanarak dilekçelerin karşılıklı verilmesine ilişkin aşamanın tamamlanmasını müteakiben 6100 sayılı Kanun'un 137 nci maddesine göre ön inceleme duruşma günü verilmesi gerekirken usuli işlemler tamamlanmaksızın 09.07.2019 günü ilk celsenin yapıldığından bahisle Harçlar Kanunu'nun 22 nci maddesi, davaya dahil edilmesi üzerine davet edildiği ilk duruşmada davayı kabul eden dahili davalı ... aleyhine yorumlanamaz.

6. Hal böyle olunca, dahili davalının davaya dahil edilmesi üzerine davet edildiği ilk (ön inceleme) duruşmasında davayı kabul ettiği gözetilerek Mahkemece belirlenen dava değeri de gösterilmek sureti ile Harçlar Kanunu'nun 22 nci maddesine göre karar ve ilam harcının üçte birinin alınması gerekirken; Bölge Adliye Mahkemesince davalı ...'in davayı ilk duruşmada kabul etmediği ve harcın eksik alındığı vurgulanarak fakat hangi değer üzerinden ve hangi oranda harç alındığı açıklanmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

7. Öte yandan, "İlgili Hukuk" bölümünün 5 ve 6 ncı maddelerinde değinilen ilkeler dikkate alındığında kural olarak ve aksine bir hüküm bulunmadıkça taşınmaz üzerindeki muhdesatın mülkiyetinin tespiti dava edilemeyeceği gibi mahkemelerce de muhdesatın taşınmazın arzına malik olanlar dışında başka bir kişiye ait olması sonucunu doğuracak şekilde hüküm verilemez. Ne var ki, çoğun içinde azın da bulunduğu kabul edildiğinde, muhdesatın mülkiyetinin tespiti isteminin, muhdesatın meydana getirildiğinin tespiti istemini de içerdiği, mülkiyet tespiti istemiyle açılan
davalarda, koşullarının varlığı ve davanın kanıtlanması halinde davaya konu muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerekir. Hal böyle olunca, Mahkemece az yukarıda açıklanan hukuksal olgu gözetilerek anılan taşınmaz üzerindeki muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

VI. KARAR
1. Yukarıda V.C.3.1 inci paragrafında açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

2. Yukarıda V.C.3.2 ve devamı paragraflarında açıklanan sebeplerle dahili davalı ... vekilinin temyiz talebinin kabulüne ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.