YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/729 E.  ,  2024/763 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/534 E., 2022/1839 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/34 E., 2021/669 K.

Taraflar arasındaki tespit, el atmanın önlenmesi, kâl ve eski hale getirme davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili şirketin 667, 756, 666 numaralı parseller üzerinde 49 yıllığına kiralamak sureti ile imtiyaz hakkı sahibi olduğunu, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunun’a göre intibakının yapılarak ruhsat verildiğini, ancak tüm bunlara rağmen Akyazı Belediyesi ve ... Termal Enerji A.Ş. tarafından kuyu açıldığını belirterek müvekkiline kira sözleşmesi ile verilen imtiyazlı sahanın tespitini ve davalıların vaki elatmalarının önlenmesini, üzerindeki muhdesatın kâl'ini ve eski hale getirilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili; ruhsat sahalarının etkileşimi ve çakışmasının bulunmadığını, dava konusu edilen ruhsat sahasının müvekkili idare tarafından yapılan başvuruların ilgili kurumlarca usul ve yasaya uygun olarak düzenlendiğini, müvekkil idarenin tüm ilgili kurumlardan gerekli görüşleri alarak AKD-1 kuyusu için yatırımlarda bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Termal Enerji A.Ş. vekili; davacı lehine yeni yasaya uygun olarak ruhsatlandırma yapılmakla önceki mevzuat uyarınca verildiği iddia edilen koruma alanının ortadan kalktığını, taraflarınca yapılan bir ihlal bulunmadığını, müvekkili tarafından yasal prosedür takip edilerek bölgede Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı alındığını belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ...'ne izafeten Hazine vekili; müvekkilinin husumet ehliyetinin bulunmadığını, öncelikle tüzel kişilik bulunmadığından davanın bu yönden reddini aksi halde davanın esastan reddini istemiştir.

4. İhbar edilen SASKİ Genel Müdürlüğü vekili; dava devam ederken davalılardan Akyazı Belediyesi'ne ait olan 2014-İR-02 numaralı işletme ruhsatının müvekkili idareye devredildiğini, AKD-1 kuyusunun Sakarya İl Özel İdaresi ve Akyazı Belediyesi tarafından 2007 yılında açıldığını, davanın haksız olduğunu, birbirinden bağımsız jeotermal sistemlerin birbirleri ile etkileşiminin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının imtiyazlı saha tespiti talebinin dayanağının, Sakarya İl Daimi Encümeninin 16.03.1994 tarihli ve 121 sayılı kararı olduğunu, ancak 5686 sayılı Kanuna uygun olarak intibakının yapılabilmesi için 2008-İR-l ruhsat ve ... erişim numaralı Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatının iptal edilmesi ve devamında 2008-İR-l ve 2008-İR-2 No.lu Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatlarında koordinatları ile birlikte belirtilen sekiz noktayı içine alacak şekilde alan bazında yeni bir Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatının düzenlenmesi gerektiğini, 5686 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği kapsamında ruhsat sınırlarının en az üç noktadan oluşan kapalı bir poligon şeklinde belirlenmesi zorunluluğu nedeniyle üç bin metre yarıçaplı daire şeklinde bir ruhsat sınırı belirleme imkânı bulunmadığını, mevcut durumda var olan ruhsatın söz konusu eksiklikler nedeniyle iptal edilmesi gerektiğini bu ruhsata dayanılarak istenen imtiyazlı saha tespiti talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, AKD-1 kuyusunun hakları Akyazı Belediye Meclisinin 03.10.2017 tarihli ve 69 sayılı kararı gereğince 12.07.2017 tarihinde imzalanan protokol kapsamında Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne (SASKİ) devri nedeniyle davalı ... Başkanlığının hüküm ve tasarrufunda bulunmadığından pasif husumeti kalmadığını, davalı ... A.Ş. tarafından kullanılan kuyuların 5686 sayılı Kanun kapsamında İhlâs Holding A.Ş.'ye intibakı yapılan alanın dışında bulunduğunu ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde müdahaleyi gerektirecek haklı bir nedenin bulunmadığını, ...-2 kuyusunun, yapılan pompa testleriyle belirlenen üretim kriterleri kapsamında kullanılması durumunda, aralarındaki mesafe, rezervuar derinlikleri ve rezervuar özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, İhlâs Holding A.Ş. tarafından kullanılan K1, K2, K3 ve K4 kuyularını etkilemesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davacının imtiyazlı saha tespiti talebinin reddine; davacının AKD - 1 kuyusu yönünden taleplerinin pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine; davacının ...-2 kuyusu yönünden müdahalenin men'i, muhdesatın kâl'i ve eski hale getirme taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu, yetersiz inceleme ve hatalı değerlendirme sonucunda daha önce kesinleşen mahkeme kararlarına ve bu dosyada alınan önceki bilirkişi raporuna aykırı şekilde son bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu, davalılardan ... hakkında verilen pasif husumetten ret kararının hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar lehine düzenlenen ruhsatnamelerin iptaline ilişkin davacı tarafından idari yargıda dava açılmadığı dolayısıyla anılan ruhsatnamelerin geçerli olduğu, mahkemece yazılı şekilde karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf sebepleriyle hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, jeotermal kaynak suyu yönünden imtiyazlı saha tespiti ile elatmanın önlenmesi, kal ve eski hale getirme taleplerine istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, “Mülkiyet İlişkisi” başlıklı 722 nci maddesi, “İyiniyetli olmayan zilyet bakımından” başlıklı 995 inci maddesi.

3. 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu.

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.