YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/5826 E.  ,  2024/1461 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1728 E., 2022/228 K.
KARAR : Direnme
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karapınar Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/104 E., 2020/273 K.

Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi, kâl ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Dairemiz kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ile Aygaz A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının yerinde bulunduğu, davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ile Aygaz A.Ş. vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmek üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.

Kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti müvekkiline ait olan Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 2376 ada 1 parsel sayılı arsa vasıflı taşınmaz üzerinde intifa hakkı tesisi için dava dışı Mehmet ...'e yetki verildiğini, adı geçen kişi tarafından bu yetkiye dayanılarak taşınmazda 22.05.2007 tarihli işlem ile davalı ...Ş. lehine on beş yıl süreli intifa hakkı tesis edildiğini, davalı ...Ş.'nin de dava konusu taşınmaz üzerinde gaz satışına ilişkin pompalarının bulunduğunu, 20.03.2011 tarihli protokol ile intifa hakkı süresinin 20.03.2016 tarihinde sona ereceği kararlaştırılarak bu hususun 08.12.2011 tarihli işlem ile tapuya şerh edildiğini, müvekkili tarafından davalılara gönderilen ihtarnameler ile 20.03.2016 tarihi itibarıyla taşınmazın boşaltılarak intifa ve ipotek kayıtlarının kaldırılması ihtar edilmiş ise de taşınmazın boşaltılarak teslim edilmediğini, 13.03.2017 tarihli işlem ile de süresi biten intifa hakkının tapu kaydından terkin edildiğini, gerekli ihtarlar tebliğ edilmesine rağmen davalıların akaryakıt istasyonu olarak kullandıkları taşınmaza haksız ve hukuka aykırı müdahalelerinin 20.03.2016 tarihinden beri devam ettiğini ileri sürerek davalılar tarafından gerçekleştirilen müdahalenin men'ine, taşınmaz üzerindeki tecavüzlü yapıların tamamının kâl'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik aylık 2.000,00 TL ecrimisil bedelinin haksız müdahalenin başladığı 20.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından 15.09.2005 tarihinde intifa hakkı ve ipotek tesis etmek üzere ...'e özel vekâletname verildiğini, anılan vekâletname ile dava konusu taşınmaz üzerinde 22.05.2007 tarihli intifa hakkı, ipotek tesisi işlemleri ile 08.12.2011 tarihli intifa kısaltma işlemlerinin gerçekleştirildiğini, davacının vekili Mehmet ... ile müvekkili arasında intifa hakkının kısaltılması ve anılan taşınmazda ... Petrol Ürünleri Kimyevi ... Otelcilik ve Otomotiv Ticaret Sanayi Ltd. Şti.'nin bayilik faaliyeti göstermesine ilişkin olarak 20.03.2011 tarihli protokolün tanzim ve imza edildiğini, davacının herhangi bir ihtirazı kaydı ya da hukuka aykırılık iddiasında bulunmadığını, taşınmazda müvekkilin bayisi ... Petrol Ürünleri Kimyevi ... Otelcilik ve Otomotiv Ticaret Sanayi Ltd. Şti.'nin faaliyet yürüttüğünü belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin diğer davalı ... Petrol Ürünleri Kimyevi ... Otelcilik ve Otomotiv Ticaret Sanayi Ltd. Şti. ile aralarında otogaz bayilik sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşmeye göre taşınmaz üzerinde akaryakıt ve otogaz bayilik faaliyeti gösteren anılan şirketin söz konusu faaliyetini münhasıran kendi nam ve hesabına gerçekleştirdiğini, müvekkilinin sadece bayisi olan şirkete mal sattığını, anılan gayrimenkul üzerinde müvekkilinin nam ve hesabına herhangi bir faaliyet yürütülmediğini, bayilik sözleşmesi gereği mülkiyeti müvekkiline ait olan LPG pompaları, LPG tankı ve sair otogaz ekipmanlarının bayisi olan şirkete emanet olarak teslim edildiğini, müvekkilinin taşınmaz ve ekipmanlar üzerinde herhangi bir zilyetliği, faaliyeti ve tasarrufunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... Petrol Ürünleri Kimyevi ... Otelcilik ve Otomotiv Ticaret Sanayi Ltd. Şti. ( ... Ltd. Şti.); usulüne uygun olarak yapılan tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.09.2020 tarihli ve 2017/104 Esas, 2020/273 Karar sayılı kararı ile; tapu kaydına göre dava konusu taşınmazın maliki olan davacının taşınmazdaki her türlü haksız müdahalenin men'ini talep etme hakkı bulunduğu, yapılan keşifte davalıların taşınmaza el attığının saptandığı, el atılan kısım bakımından haklı olan davanın kısmen kabulü ile taşınmaza yapılan müdahalenin men'ine, üzerindeki cihazlar ile yapıların kâl'ine, 38.321,80 TL ecrimisil bedeli ve 24.275,00 TL kâl bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ve faize ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 25.01.2021 tarihli ve 2021/27 Esas, 2021/91 Karar sayılı kararı ile; dava konusu edilmeyen kâl bedelinin ıslah yoluyla dava konusu edilmesine yasal olanak bulunmadığı, davacı tarafın kâl masraflarının tahsiline yönelik usul kurallarına uygun bir talebi bulunmadığına göre talep dışına çıkılarak bu hususta karar verilmesi doğru olmadığından İlk Derece Mahkemesi kararının kâl bedeli yönünden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.2 nci maddesi uyarınca kaldırılmasına, taşınmaza yapılan müdahalenin men'i ile üzerindeki cihazların ve yapıların kâl'ine, 38.321,80 TL ecrimisil bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ve faize ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 05.10.2021 tarihli ve 2021/4668 Esas, 2021/1492 Karar sayılı kararı ile; davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ve Aygaz A.Ş’nin diğer davalı şirket ile aralarındaki sözleşme gereği aslen tedarikçi oldukları, taşınmazda zilyet olmadıkları ve taşınmazı kullanmadıkları, bu davalılara yönelik davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; akaryakıt bayisi ile dağıtıcı arasındaki ilişkiyi salt tedarikçilik ilişkisi olarak sınırlamamak gerektiği, akaryakıt bayisinin, dağıtıcının kimlik ve markası ile oldukça sıkı bir şekilde bütünleştiği, bu bütünleşme sonucunda bayilik sözleşmesi çerçevesinde akaryakıt istasyonu işletenler ile dağıtım şirketinin kendi mülkiyetinde istasyonları ayırt etmenin mümkün olmadığı, müşteri tercihlerinde dağıtıcının ürün kalitesi ve markası önemli rol oynadığı için dışarıdan bakıldığında akaryakıt istasyonlarının sahiplerinin dağıtım şirketleri olduğu gibi bir izlenim oluştuğu davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ve Aygaz A.Ş.'nin diğer davalı şirket ile aralarında salt tedarikçilik ilişkisi olmadığı, dava konusu taşınmazda yıkımı istenen taşınmaz ve tesisatların mülkiyetinin davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ve Aygaz A.Ş.'ye ait olduğu dikkate alındığında davalılar Opet Petrolcülük A.Ş. ve Aygaz A.Ş. yönünden de davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
1. Direnme kararının davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmiş, davalı ... Petrol ... Ltd. Şti.'nin temyiz istemi ile vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.11.2023 tarihli ve 2022/7-820 Esas, 2023/1074 Karar sayılı ilamında; davalıların 20.03.2016 tarihinden sonra yeni bayilik sözleşmeleri yapmak suretiyle dava konusu taşınmaz üzerinde hem kendilerinin hem de bayileri olan şirketin hâkimiyetlerini devam ettirmelerinin haklı ve geçerli bir nedene dayanmadığından Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı onanmış olup, bozma nedenine göre davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin diğer sair temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin başlıkta belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ...Ş. vekili; bayilik sözleşmesine göre davalı ... Ltd. Şti'nin söz konusu faaliyetlerini kendi nam ve hesabına gerçekleştirdiğini, müvekkilinin haksız zilyet olmadığından bahisle davanın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili; dava konusu taşınmazda yıkımı istenen taşınmazların mülkiyetinin müvekkiline ait olmadığını, ekipmanların müvekkiline ait olmasının müvekkilini haksız zilyet yapmaya yeterli olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, el atmanın önlenmesi, yıkım ve ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 683, 794 ve 796 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre; İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan tespitlerin Hukuk Genel Kurulunda işaret edilen gerekçeye göre uygun olmasına göre, davalı ...Ş. vekilinin ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ...Ş. vekilinin ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.