YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/4355 E.  ,  2023/4712 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/172 E., 2021/164 K.
KARAR : Davanın kısmen kabul, kısmen reddine

Taraflar arasındaki ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; ... Vakfı’na ait 2898 ada 10 parsel ... taşınmazın 180 m2’sinin davalı tarafından işgal edildiğini ileri sürerek; 01.11.2004 - 31.11.2006 dönemi için ecrimisil talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde, zamanaşımı defiyle birlikte davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 28/01/2016 tarihli ve 2009/391 E. -2016/21 K. ... kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 28/01/2016 tarihli ve 2009/391 E. -2016/21 K. ... kararına karşı süresi içinde davalı temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 02.03.2020 tarih ve 2018/4932 E. - 2020/2013 K. ... ilamında;
"...Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hâkimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere uygun şekilde 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira paraları araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilerek resen emsal araştırılmalı, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayice göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir. Bunun yanı sıra, Dairemizin yerleşmiş uygulamalarına göre; aynı yere ilişkin olarak önceki dönem ecrimisil bedeline ilişkin sonuçlanmış davalar bulunduğu takdirde; kural olarak önceki dönemin son dönemi için kabul edilen (ve kesinleşen) miktara ÜFE’nin tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktar, sonraki dönem ecrimisil bedelini oluşturur. Kural bu olmakla beraber sonraki dönemde taşınmazın bulunduğu yerde imar, sanayileşme, yerleşim vs. özel nedenlerle değişimden dolayı rayiç ve emsal kiralar arttığı takdirde kesinleşen döneme ilişkin değerler nazara alınmadan, toplanacak somut verilere göre yeniden bilirkişi incelemesi yapılarak yeni dönem (sonraki dönem) ecrimisil bedeli belirlenerek hüküm altına alınabilir.

Ayrıca, ecrimisil davalarında talep olması halinde, bilirkişi tarafından her yıl için saptanan ecrimisil miktarına tahakkuk tarihleri olan dönem sonlarından (her yıl için 31 Aralık tarihinden) itibaren yasal oranda faize hükmedilmesi gerekir.
Somut olayda; dava konusu taşınmaz arsa vasfında olup gayrimenkul değerleme uzmanından rapor alınması gerekirken, uzmanlık alanı olmamasına rağmen fen bilirkişisinden ecrimisil hesabına ilişkin rapor alınması, yukarıda anlatılan ilkeler doğrultusunda hesaplama yapılmaması, taraflar arasında 01.01.2003-31.10.2004 tarihlerine ilişkin Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen Beyoğlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2004/449 Esas ... dosyadaki ecrimisil hesabı bulunmasına rağmen bilirkişi raporunda esas alınmaması, dolayısıyla bilirkişi raporunun mahkemece denetime elverişli olmaması, davalı tarafından süresi içinde zamanaşımı itirazında bulunulmasına rağmen mahkemece hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi ve ecrimisil hesabında dikkate alınmaması, hükümde faiz dönemlerinin açıkça belirtilmesi gerekirken değişken oranlarda faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesi şeklinde hüküm kurulması doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin, başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararında; "re'sen seçilen bilirkişiler ... Şenbaş ve ... Bağçivan tarafından bozmadan sonra tanzim edilen 10/02/2021 tarihli raporda, dava konusu taşınmaz için taraflar arasında 01.01.2003 - 31.10.2004 tarihlerine ilişkin Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen Beyoğlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2004/449 E. ... dosyadaki ecrimisil hesabı bulunduğundan, endeks hesabı uygulanarak ecrimisil hesabı yapılmış ve tapu tahsis belgesinin iptal olması nedeniyle haklı bir sebebe dayalı olmaksızın dava konusu taşınmazı kullanımı nedeniyle davacının 01.11.2004 - 31.11.2006 tarih aralığında davalıdan talep edebileceği ecrimisil bedelinin 11.729,36- TL, zamanaşımı dikkate alınarak davacının 04.11.2004 - 31.11.2006 arası dönem için davalıdan talep edebileceği ecrimisil bedelinin 11.675,36-TL olarak hesaplandığı..." gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 2004 yılı için (zamanaşımı gözetilerek) 800,00 TL ecrimisilin 01/01/2005 tarihinden, 2005 yılı için 5.498,40 TL ecrimisilin 01/01/2006 tarihinden, 01/01/2006 - 30/11/2006 tarihleri arası için 5.315,20 TL ecrimisilin dava tarihi 04/11/2009 tarihinden itibaren, yasal faiziyle birlikte toplam 11.613,60 TL ecrimisilin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı; dava konusu taşınmazı tapu tahsis belgesiyle ileride tapusu verileceği inancıyla satın aldığını, mahkemece verilen hükümle 2981 ... Yasa'nın yok sayıldığını, davacı Vakfın, kendisini borçlandırıp fahiş bedel istediğini, taşınmaz üzerine davacı tarafından inşâ edilen binanın vakıf tarafından kiraya verilip haksız kazanç elde edildiğini, hakkının idarece gaspedildiğini, tek gelirinin emekli maaşı olup herhangi bir malvarlığının bulunmadığını ileri sürerek hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme
1. Davalının adli yardım talebinde bulunduğu ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri temyiz dilekçesi ekinde sunduğu anlaşıldığından adli yardım isteği kabul edilmiştir.

2.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalının adli yardım talebinin KABULÜNE,

Davalının yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.