YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/3858 E.  ,  2023/4743 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/283 E., 2023/77 K.
KARAR : Davanın kısmen kabulüne

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen mirasın hükmen reddi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılardan ... Un Fabrikası Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 09.04.2009 tarihinde vefat eden ...’ın terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2017 tarihli ve 2016/585 Esas, 2017/443 Karar ... kararıyla; davacı ...’ye maaş bağlandığı, davacının murise ait evde oturduğu, borcun miktarının, davacıların zamanında ödememeleri nedeniyle artmış olduğu, başlangıçta borcun murisin evinin bedeli ile denk olduğu, borç süresinde ödenmediği için büyüdüğü gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2017 tarihli ve 2016/585 Esas, 2017/443 Karar ... kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi 18.06.2018 tarih ve 2018/94 Esas, 2018/4602 Karar ... ilamında; davacılar vekilinin davacı ... yönünden temyiz itirazlarının yerinde görülmediği, diğer davacılar yönünden davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelemesinde ise, davacılardan Işık ..., ... ... ve ...’ın murise ait taşınmazı kullandıkları saptanamamasına rağmen adı geçen mirasçılar yönünden terekenin sahiplenildiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği, tüm bankalara müzekkere yazılarak ölüm tarihi itibariyle murise ait mevduat bulunup bulunmadığının araştırılması, murise ait olduğu iddia edilen fırın üzerinde keşif yapılarak parasal değer ifade eden malzeme bulunup bulunmadığı ve bu doğrultuda da zabıtaya müzekkere yazılarak terekenin aktif ve pasifinin tam olarak belirlendikten sonra bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; murisin aktif malvarlığının bulunmadığı pasif malvarlığı miktarının ise aktifinden 31.812,31 TL fazla olduğu, murisin Halk Bankasından, Esnaf Kefalet Kooperatifi vasıtasıyla kullandığı kredilerin kim tarafından kapatıldığı belli olmadığı, davacıların murisin terekesini benimser tarzda davranışlarda bulunmadıkları anlaşıldığı gerekçesiyle davacı ... yönünden davanın reddine, davacılar ..., ... ... ve ... yönünden kabulü ile muris ...'ın terekesinin borca batık olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Un Fabrikası Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Un Fabrikası Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece bozma ilamının yerine getirilmeden karar verildiğini, davacı ...'ın mirasbırakana ait işyerini ölümünden sonra işletmeye devam ederek mirası kabullendiğini, mirasbırakanın Halkbank A.Ş.'ye olan kredi borçlarının mirasçılar tarafından ödenerek yine terekenin sahiplenildiğini, mahkemece mirasçıların terekeyi sahiplenip sahiplenmediğine yönelik yeterli araştırma yapılmadığını, Mahkemece davanın reddine ilişkin hüküm kurulduğu halde davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun 605 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir;
"Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır."

3. 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun 610 uncu maddesinin ikinci fıkrası şöyledir;
"Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.
"

3. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır. Mirasçılar ... Medeni Kanunu'nun 610 uncu maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir.

4. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak, bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler, tapu müdürlüğü v.b. Kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekir.

3. Değerlendirme
1. Somut olayda Mahkemece bozma ilamına uyularak karar verilse de, bozma ilamının gereğinin tam olarak yerine getirildiği söylenemez. Bozma ilamında "mirasbırakana ait olduğu iddia edilen fırın üzerinde keşif yapılarak parasal değer ifade eden malzeme bulunup bulunmadığı ve bu doğrultuda da zabıtaya müzekkere yazılarak terekenin aktif ve pasifinin tam olarak belirlendikten sonra bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiş olup, Mahkemece buna yönelik hiç bir araştırma yapılmadan ve hükümde bu hususta herhangi bir gerekçeye yer verilmeden karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.