YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/3718 E.  ,  2024/3307 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2751 E., 2023/897 K.
DAVA TARİHİ : 25.12.2014
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Marmaraereğlisi Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/188 E., 2022/52 K.

Taraflar arasındaki ... komisyon kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; Tekirdağ Valiliği İl ... Komisyonunun 16.05.2014 tarih 409 sayı ile Marmaraereğlisi ilçesi ... Köyünde bulunan mülkiyeti Hazine'ye ait 152 ada 5 parsel, 159 ada 3 parsel, 170 ada 51 parsel, 187 ada 26 ve 28 parseller, 188 ada 3, 4, 21, 22, 30, 31, 32, 33, 34 ile 331 ada 2 parsel sayılı tarla vasfındaki toplam 15 adet taşınmazın ... yapılması hakkındaki kararın askıya çıkartılmasına karar verildiğini, adı geçen taşınmazların tarım arazisi olması ve ezelden beri tarım arazisi olarak kullanılmaları, taşınmazlar ile mevcut meralar arasında hiçbir fiziki bağın bulunmaması, ... mahallesinde bulunan meraların hayvan varlığına yetecek miktarda olması, taşınmazların bulunduğu alanın tamamen tarım yapılan taşınmazlarla çevrili bulunması ve mevcut meralar ile herhangi bir fiziki bağının bulunmaması, ayrıca 152 ada 5 parsel numaralı taşınmazın ise İl Emniyet Müdürlüğünce Özel Harekat Şube Müdürlüğü idari ve eğitim binaları yapılmak üzere tahsis talebinin bulunması ve diğer taşınmazların ise tarım yapılmak suretiyle kullanan şahıslar tarafından 6192 sayılı Kanunun 12 inci maddesi hükümlerince satış taleplerinin bulunması sebebiyle, İl ... Komisyonunun 16.05.2014 tarih ve 409 sayılı kararın Marmaraereğlisi ilçesi, ... Köyünde bulunan 15 adet Hazine taşınmazının ... yapılmasına dair verilen kısmının iptali amacıyla yapılan itirazın reddine dair verilen 22.08.2014 tarih 412 sayılı ... komisyon kararının belirtilen (6. bend) kısmının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava şartları başlıklı HMK'nın 114/1-h davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması hükmünü içerdiğini, davacı her ne kadar davaya konu parsellerin ... olarak tespitine ilişkin askı kararına itirazının reddi üzerine söz konusu davayı açmış olsa da davacının davaya konu itiraz sonucunda kazanacağı bir menfaatinin olmadığını, zira ... alanları kamu yararına oluşturulmuş alanlar olup davacı Hazine de devletin bir organı olarak özünde kamu menfaati için var olan bir kurum olduğunu, davacının ilgili parsellerin ... olarak tespitinin menfaatini ne suretle etkilediğini somut olarak ortaya koyamadığını, varsayımlara dayanarak söz konusu davayı ikame ettiğini, trakya bölgesi ve davaya konu parsellerin bulunduğu bölgede hayvancılık faaliyetleri yoğun olarak gerçekleştiğini, söz konusu bölgede ... alanlarının hayvanların yem ihtiyacını karşılamada yetersiz olduğunu, iligili parsellerin çevrede bulunan meralara yakınlığı, zemin olarak otlatma bütünlüğünün sağlanacağı, bölgenin ... bitki türüyle kaplanmasının erozyonu önleyeceği alanında uzman kişilerce seçilmiş heyet vasıtasıyla tespit edildiğini, İl Müdürlüğünün tahsis talebinin ise tahsis amacının değiştirilmesi suretiyle karşılanabileceği 4342 sayılı kanun hükümleriyle sabit olup, ayrıca İl Emniyet Müdürlüğünün talebinin alternatif alanlarlada karşılanabileceğini, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; dava konusu taşınmazların tarım arazisi olması ve ezelden beri tarım arazisi olarak kullanılmalarının, taşınmazlar ile mevcut meralar arasında hiçbir fiziki bağın bulunmamasının, ... Mahallesinde bulunan meraların hayvan varlığına yetecek miktarda olmasının, taşınmazların bulunduğu alanın tamamen tarım yapılan taşınmazlarla çevrili bulunmasının ve mevcut meralar ile herhangi bir fiziki bağının bulunmamasının sebepleriyle, İl ... Komisyonunun 16.05.2014 tarih ve 409 sayılı kararının Marmaraereğlisi ilçesi, ... Köyü'nde bulunan 15 adet Hazine taşınmazının ... yapılmasına dair verilen kısmının iptali amacıyla yapılan itirazın reddine dair verilen 22.08.2014 tarihli İl ... Komisyon Kararının belirtilen kısmının iptaline karar verilmesi gerektiğini, Bilirkişi raporunda ... olarak kullanılmasının uygun olacağı görüşü hiçbir bilimsel değerlendirme yapılmadan, yalnızca uzaklık/yakınlık kavramı ve kaba yem ihtiyacı üzerinden belirlendiğini, aynı çevrede ıslah edilerek meraya dönüştürülebilecek Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan eski kum ocakları bulunduğunu, alternatif olarak bu gibi taşınmaların bulunduğu mahalde, 1. sınıf tarım arazisi olarak kullanılan işbu taşınmazların ... yapılacak olmasının, Hazine arazilerinin ekonomik olarak değer kaybetmesine sebebiyet vereceğini, dava konusu taşınmazların sanayi ve turizm açısından gelişen bölgeler olup; hayvancılık yapılmamakta veya çok az miktarda yapılmakta olduğunu, Hayvancılık yapılmayan bir bölgede de meraya ihtiyaç duyulmayacağını, Hazine aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesi ile; bölgedeki mevcut meraların, bölge ihtiyacının sadece % 10'unu karşılayabildiğini, ciddi bir ... eksikliği ve ihtiyacı olduğunu, Mahkemece hükme esas alınmış olduğu açık olan Bilirkişi Raporlarına yönelik yapılan itirazların da dikkate alınmadığını, 07.02.2021 tarihli Bilirkişi raporuna itirazda görüleceği üzere; bilirkişi raporunda mevcut meraların ihtiyacı karşılama durumu 304 büyükbaş ve 452 küçükbaş hayvan sayısına göre hesaplanmış olduğunu; halbuki ... Mahallesinde o tarih itibariyle yalnızca küçükbaş olarak 2195 adet hayvan bulunduğunu ve bu yönüyle mevcut ... varlığının yetersiz olduğunu, 152 ada 5 parsel, 159 ada 3 parsel, 170 ada 51 parsel, 331 ada 2 parsellerin mevzuat hükümleri göz ardı edilerek sadece mevcut meralara uzaklığı, yazlık yerleşim yerlerine yakınlığı kriterlerine göre ... olamayacağı kanaatiyle verilmiş olan karar usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili ve davalı vekili ayrı ayrı temyiz dilekçelerinde özetle; istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... komisyon kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
4342 sayılı ... Kanunu'nun 13/5 ve 21/2 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. 4342 sayılı ... Kanunu'nun 13/5 inci maddesi hükmü uyarınca, komisyon kararlarına karşı 30 günlük askı ilan süresi ve tebligatı gerektiren hallerde tebliğden itibaren 30 günlük süre içinde asliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılan yerlerde ise kadastro mahkemesine dava açılabilir. Aynı Yasa'nın 21/2 maddesinde ise tahsis kararlarında belirtilen haklara tahsislerin kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl geçtikten sonra tespitlerden önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz edilemeyeceği ve bunlara karşı dava açılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

2. Somut olayda; davacının talebi, İl ... Komisyonunun, Hazine adına kayıtlı 15 adet taşınmazın ... olarak tespitine dair kararın iptali istemine ilişkin ise de, ... tarafından verilen 14.10.2016 havale tarihli cevabi yazısına göre; taşınmaz hakkında henüz ... tahsis kararı alınmadığı, eldeki dava sonucunun beklenildiği, anlaşılmaktadır. Dava konusu taşınmazların bulunduğu yerde, tamamlanmış bir komisyon çalışması bulunmamaktadır. Diğer taraftan bu tür davalarda, pasif husumet, lehine tahsis yapılan köy ya da belediyeye (6360 sayılı Kanun hükümleri de dikkate alınarak) aittir.

3. Bu durumda; davacı aleyhine alınmış herhangi bir ... tahsisi bulunmadığından, davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığı gibi tahsis kararı olmadığı için davanın pasif husumet olarak kime yöneltilmesi gerektiği de belirsizdir. En nihayetinde, eldeki davada henüz alınmış bir ... tahsis kararı olmadığı gerekçesiyle, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.06.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.