YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/2670 E.  ,  2024/2647 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1609 E., 2022/3019 K.
DAVA TARİHİ : 28.03.2017
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 9. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/388 E., 2021/28 K.

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklı tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından dava konusu taşınmazdaki hissesinin diğer davalı ...'a 12.10.2015 tarihinde satıldığını, ancak bu satış öncesinde davalılar tarafından davacılara hissenin alımı ile ilgili bir ihtarname gönderilmediğini, hisse satış bedelinin diğer hissedarların önalım hakkını kullanmalarını önlemek amacıyla yüksek gösterildiğini, hatta bu bedelin davalı ... tarafından davalı ...'e ödenmediğini, bu hisse karşılığında davalı ...'e konut verildiğini belirterek hisse satışı karşılığında verilen konutun emlak rayiç bedelinin tespiti ile bu bedelin davacılar tarafından depo edilerek ön alım hakkının kullanılmasına ve davalı ...'a yapılan hisse devrinin iptalini, davacılar adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı ... ile emlakçı aracılığı ile bir araya gelindiğini ve dava konusu hisse ile davalı ...'e ait 2959 ada 2 parsel, B blok, 1 numaralı bağımsız bölümün takas edilmesi hususunda 09.10.2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, sözleşmenin yerine getirildiğini ve takas uyarınca tapuların devredildiğini, takas nedeni ile ön alım hakkının kullanılamayacağını, ayrıca paydaşlar arasında fiil taksimin mevcut olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... davaya cevap vermemiş, beyan dilekçesinde; davalı ile taşınmazların karşılıklı olarak devrinin kararlaştırıldığını, tapuda trampa yapılacağını bilmediklerini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmazın trampa karşılığı davalıya verildiğinin davacının da kabulünde olduğu, trampa durumunda önalım hakkının kullanılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...'in taşınmazını satım yolu ile devrettiğini, farklı tarihlerde yapılan satışın trampa kabul edilemeyeceğini, iki taşınmaz arasındaki fahiş fiyat farklılığının olduğunu, her ne kadar Milli Emlaka davalı tarafından ödemeler yapıldığı belirtilmişse de ödemelerin davalı ... tarafından yapıldığının tespit edildiğini, takas olarak kabul edilse bile takasın da satışa eş değer bir işlem olduğunu, tapuda satış işlemi yapıldığının açık olduğunu, satış dışındaki işlemin yapıldığı hususunun ileri sürülmesinin muvazaa olduğunu ve üçüncü kişilere ileri sürülemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı ... katılma yolu ile istinaf dilekçesinde; kararı gerekçe yönünden temyiz ettiklerini, tanıkların ve fen bilirkişisinin raporunda belirtildiği üzere paydaşlar arasında fiili taksimin olduğunu, bu nedenle de şüfa hakkının kullanılamayacağını, davanın bu ilave gerekçe ile de bozulması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 4721 sayılı TMK'nın 732 nci maddesinde önalım hakkının açık bir tarifi yapılmamakla birlikte temel prensibin mülkiyet serbestisi ve tasarruf yetkisi olduğu gözetilerek paydaşın temlik hakkı sınırlandırılırken bu sınırlandırma sınırlı tutularak sadece satım akitleri için önalım hakkı öngörüldüğü, satış dışındaki temliklerde önalım hakkının kullanılması mümkün olmadığı, dava konusu taşınmazın trampa karşılığı davalıya verildiği, trampa işlemine karşı açılan davanın reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... vekili katılma yolu ile temyiz dilekçesinde; kararı gerekçe yönünden temyiz ettiklerini, paydaşlar arasında fiili taksimin olduğunu, bu nedenle de şüfa hakkının kullanılamayacağını, davanın bu ilave gerekçe ile de bozulması gerektiğini, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bu yöndeki istinaf taleplerinden kararda bahsedilmişse de sonuç kısmında istinaf talebi hakkında bir karar verilmediğini belirterek gerekçe yönünden temyiz itirazlarının kabulü ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ön alım hakkından kaynaklı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 359 uncu, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (e) bendine göre, Bölge Adliye Mahkemesi kararında, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan veya olmayan hususlarla bunlara ilişkin delillerin tartışması, ret veya üstün tutma sebepleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplere yer verilmelidir. Yine aynı maddenin ikinci fıkrası "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların,sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." şeklinde düzenlenmektedir.

2. Somut olaya gelince, İlk Derece Mahkemesinin 02.03.2021 tarihli kararının davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı ... vekili tarafından istinaf edildiği ancak Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... vekilinin istinaf taleplerinin incelenmediği ve talepleri yönünden bir karar verilmediği anlaşılmıştır.

3. O hâlde Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... vekilinin istinaf talebi hakkında da inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4. Bozma sebebine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy çokluğu karar verildi.
(Karşı Oy)
KARŞI OY
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun;
1- 732 nci maddesine göre, paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanabilirler.

2- 733 üncü maddesine göre, cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz. Ön alım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer.

3- 734 üncü maddesine göre, ön alım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır.

İlk Derece Mahkemesi kararında, davaya konu pay devrinin satış olmadığını, trampa olduğunu belirlemiş, ön alım davasının pay satışına karşı kullanılabileceğini, trampaya karşı kullanılamayacağını gerekçe göstererek davanın reddine karar vermiştir.

Davalı taraf istinaf ve temyiz aşamalarında, davanın fiili taksim nedeniyle de reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı tarafın fiili taksim savunması, dava konusu pay devrinin satışa dayanması, başka bir anlatımda davacının ön alım hakkının bulunması halinde bir anlamı olup, pay devri satışa dayanmadığı belirlendiğine göre ön alım hakkı kullanılamayacak bir durum nedeniyle fiili taksimin var olup olmadığını araştırmakta davalı tarafın korunmaya değer hukuki bir yararı bulunmamaktadır.

Açıklanan sebeplerle, davacı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesine geçilerek bir karar verilmesi gerekirken davalı tarafın fiili taksime yönelik istinaf sebepleri hakkında karar verilmediği gerekçesiyle kararın bozulması yönündeki sayın çoğunluğun kararına katılamıyorum.