YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/2643 E.  ,  2024/2459 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/54 E., 2023/654 K.
DAVA TARİHİ : 15.04.2019
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/770 E., 2022/571 K.

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... İlçesi, ... Mahallesi, 124 ada, 7 parsel sayılı taşınmazda 1/6 hisse ile malik olduğunu, taşınmazın 1/6 hissesinin davalıya satış yoluyla devredildiğini belirtip, ön alım hakkına dayanarak davalı adına kayıtlı 1/6 hissenin iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taşınmazın 300.000,00 TL bedel ile satın alındığını, tapudaki alım bedelinin 50,000,00 TL olarak gösterilmesi üzerine ... Vergi Dairesine düzeltme beyanı vererek cezaları ile birlikte gerçek bedelden tapu harçlarını ödediklerini, taşınmazın satın alınacağının davacıya sorulduğunu ve bu davayı açmasının iyi niyetli olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu124 ada 7 parsel numarasında kayıtlı taşınmaza davacı ...'nin 1/6, davalı ...’ın 1/6 hisse ile malik oldukları, davalı ...’ın 04/03/2019 tarihinde davaya konu 1/6 hisseyi ...’dan 500.000,00 TL bedelle satın aldığı, toplam 1.000,00 TL satış masrafı yaparak tapuda adına devir işlemlerinin yapıldığı, söz konusu payı satın aldığının davacıya noter aracılığı ile bildirildiği, davacının bildirimden itibaren 3 aylık süre içerisinde davayı açtığı, davalının hisseyi daha yüksek bedelle aldığını beyan etmesi karşısında mahkememizce ... ilamı doğrultusunda vergi dairesine müzekkere yazılarak satış bedeline ilişkin vergi ceza ihbarname tarih ve tutarların istendiği, gelen müzekkere cevaplarının incelenmesi neticesinde davalının vergi dairesine düzeltme başvurusunu dava açılmadan önceki tarihte (12/04/2019) yaptığı, davalının beyanları ile uyumlu vergi dairesi düzeltme beyanına ilişkin müzekkere cevapları dikkate alındığında 300.000,00 TL bedelle satın aldığı ve toplam 6.000,00 TL satış masrafı yaptığının kabulünün gerektiği, tapu satış bedelleri ve masrafların davacı tarafından bankaya depo ettirilmesine ilişkin verilen karar uyarınca süresinde satış bedeli ve masraflar depo edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararından sonra yerel mahkemece yapılan yargılama sonucunda 306.000,00 TL'nin depo edilmesi karşılığında müvekkili adına kayıtlı bulunan dava konusu taşınmazdaki 1/6 hissenin tapusunun iptali ile davacı adına tesciline karar verildiğini, Yargıtay yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere uzun süren yargılama nedeni ile gayrimenkulde meydana gelen değer artışının belirlenerek bu bedelin şufa bedeli olarak depo edilmesine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu payın müvekkili tarafından 04.03.2019 tarihindeki rayiç bedeli üzerinden 300.000,00 TL'ye satın alındığını, yerel mahkemece 02.12.2022 tarihinde davacıya satış bedelinin depo edilmesi yönünde süre verildiğini, davacının da 08.12.2022 tarihinde satış bedelini ve masraflarını depo ettiğini, bu duruma göre satış tarihinden itibaren bu yana 4 yıl kadar süre geçtiğini, bu nedenle 4 yıl önceki satış bedeli üzerinden karar tesis edilmesinin isabetli olmadığını, müvekkilinin gayrimenkuldeki payı aldığı tarih ile davacının şufa bedelini mahkeme veznesine yatırdığı tarih arasındaki ekonomik ve objektif nedenlerle dava konusu gayrimenkulde meydana gelen değer artışı tespit ettirilerek bu bedelin depo ettirilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın incirli tarla vasfı ile tapuya kayıtlı olduğu, taşınmazın 1/6 hissesinin davalı tarafından 50.000,00 TL bedel karşılığında satın alındığı, davacının da aynı taşınmazda 1/6 pay ile malik olduğu, yerel mahkemece satış akdindeki satış bedeli olan 50.000,00 TL ile alıcıya düşen tapu masrafı 1.000,00 TL olmak üzere toplam 51.000,00 TL'nin şufa bedeli olarak kabul edildiği ve bu miktarın davacı tarafından depo edilmesi üzerine davanın kabulüne karar verildiği ancak, yerel mahkemenin bu kararının İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 26.10.2022 tarih ve 2020/1399 Esas, 2022/1374 Karar sayılı ilamı ile kaldırılması üzerine yeniden yapılan yargılama sırasında vergi dairesinden getirtilen belgelere göre davalının dava açılmadan önce 12.04.2019 tarihinde vergi dairesine dilekçe vererek dava konusu taşınmazdaki payın satış bedelinin 300.000,00 TL olduğu yönünde düzeltme beyanı verdiği ve vergi dairesince satış akdindeki miktar olan 50.000,00 TL mahsup edilerek 250.000,00 TL üzerinden alınması gereken tapu harcı olan 5.000,00 TL'nin 12.04.2019 tarihinde davalıdan tahsil edildiği anlaşılmakla, yerel mahkemece bu kez satış bedelinin 300.000,00 TL ve tapuda alıcıya düşen tapu harcı 6.000,00 TL olmak üzere önalım bedelinin 306.000,00 TL olarak belirlendiği ve davacıya önceki yatırılan önalım bedeli ile aradaki farkın mahkemeler veznesine depo ettirildiği gözönüne alınarak davanın kabulü yönünde verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Ön alım hakkı; paylı mülkiyete tabi taşınmazlarda payın 3. kişiye satılması halinde diğer paydaşlara o payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve payın 3. kişiye satılması ile kullanılabilir hale gelir.

2. Türk Medeni Kanunu'nun 734 üncü maddesi uyarınca önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilmeden önce satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini hakim tarafından belirlenen süre içinde hakimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayanılan bilgi ve belgeler kapsamı itibariyle, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.